Հայագիտակ

Պարիս Քիշմիշը (իսկական անունով՝ Մարի Սուքիասյան) ծնվել ու մեծացել է Կոստանդնուպոլսում: 1933 թվականին ավարտելով Ստամբուլի համալսարանը՝ նա 1935-1936 թվականներին դասավանդել է տեղի Կեդրոնական վարժարանում, որից հետո տեղափոխվել է ԱՄՆ: Ինչպես պատմում է Բյուրականի աստղադիտարանի առաջատար մասնագետ Հայկ Հարությունյանը, այդ տարիներին գիտության ոլորտում կանանց մուտքն ու հաջողությունը դժվարությամբ էր խրախուսվում։ Այդուհանդերձ, Մարին, ով արդեն ընտրել էր … Read more

Արվեստաբան, գծանկարիչ Լևոն Լաճիկյանի «Պոլիսն իմ աչքերով» ցուցահանդեսը բացվել է ՀԲԸՄ 120-ամյակին նվիրված միջոցառումների շրջանակում։ Լևոն Լաճիկյանը գտնում է, որ Պոլսին պետք է նայել ոչ միայն Եղեռնի համատեքստում, այլև հաշվի առնելով, որ այս քաղաքը դարեր շարունակ եղել է հայկական մշակույթի կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Դրա վառ ապացույցն են պոլսահայ մեծանուն գործիչները, որոնք անգնահատելի ներդրում են ունեցել … Read more

Գեղանկարիչ Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյանը ծնվել ու ողջ կյանքն անցկացրել է Թիֆլիսում։ Այնտեղ նրան հրապուրում էր ամեն ինչ` բնությունը, մարդիկ, քաղաքային կոլորիտը։ Հատկապես կանայք շատ մեծ դեր էին խաղում նկարչի ոգեշնչման գործում և նրա գրեթե բոլոր նկարների հերոսուհիներն էին։ Արվեստաբան Հասմիկ Բադալյանը պատմում է, որ թեպետ նկարիչը շատ ծանր կյանքով էր ապրում Թիֆլիսում, և նրա ընտանիքը բառացիորեն … Read more

Հայաստանի հնագույն եկեղեցիներից է եղել Սիսիանի Շաղատ գյուղում գտնվող 4-րդ դարի տաճարը, որը մինչև 9-րդ դարասկիզբ եղել է Սյունիքի եպիսկոպոսանիստը։ Ինչպես նշում է վիմագրագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր Արսեն Հարությունյանը, 9-րդ դարում աթոռանիստը տեղափոխվել է Տաթև, քանի որ այն գտնվում էր ավելի հարմար, ապահով և պաշտպանված վայրում։ Շաղատի եկեղեցին եղել է քառանիստ, գմբեթավոր կառույց, որի հիմքերի … Read more

Այս տարի լրացավ Ալիսիա Կիրակոսյանի ծննդյան 90-ամյակը։ Հայաստանում նա հայտնի դարձավ 60-ականներին, երբ այցելեց հայրենիք. Վահագն Դավթյանի թարգմանությամբ նրա բանաստեղծությունները սկսեցին հնչել ամենուր, սիրվեցին ու դարձան նաև երգեր։ Գրականագետ Աբգար Ափինյանը, շատ մտերիմ է եղել բանաստեղծուհու հետ, պատմում է, որ սկզբում Ալիսիան հայերեն չգիտեր և գրում էր միայն իսպաներեն. հետագայում սովորեց մայրենին ու ստեղծագործեց հայերեն, … Read more

Ֆրանկոֆոնիայի շրջանակում Հայաստանի ազգային գրադարանի արվեստի բաժնում բացված ցուցադրությունն այս անգամ նվիրված է ֆրանսիացի բժիշկ, հայագետ և բյուզանդագետ Ժան-Միշել Թիերիի կյանքին ու գործին։ Առաջին անգամ 1956 թվականին նա կնոջ հետ այցելել է Թուրքիա, տեսել Նեմրութը։ Լինելով ապահովված ընտանիքի զավակ և ունենալով բարձր վաստակ՝ Ժան-Միշելը, զինված իր ժամանակի լավագույն տեխնիկայով, տիկնոջ հետ ամեն տարի գալիս էր … Read more

Հայաստան այցելած առաջին ճանապարհորդներից էր Ժան Բատիստ Տավերնիեն։ 17-րդ դարի սկզբին նա եղավ Երևանում։ Ականատեսի աչքերով նկարագրեց քաղաքի ամրոցը, դիրքը, էթնիկ և կրոնական կազմը։ Տավերնիեն նշում է, որ բուն քաղաքը գտնվում էր բերդից դուրս։ Այստեղ ապրում էին հայերը, իսկ բերդում՝ պարսիկները։ Հայերը շատ բարեպաշտ էին։ Նրանք ունեին իրենց եկեղեցիները, հետևում էին բոլոր ծեսերին ու տոներին։ … Read more

19-րդ դարում, Եվրոպայում, ապա ցարական Ռուսաստանում լայն տարածում գտան մանկապարտեզները, իսկ դարավերջին մուտք գործեցին նաև Երևան։ Դրանք հիմնականում մասնավոր, վճարովի հաստատություններ էին՝ հասանելի բացառապես ունևոր խավին։ Ինչպես նշում է Երևան քաղաքի պատմության թանգարանի նոր պատմության բաժնի ղեկավար Սուսաննա Հարությունյանը, մանկապարտեզը շատ արագ դարձավ նորաձև, քանի որ այստեղ երեխաները բազմակողմանի դաստիարակություն էին ստանում։ Նրանք սովորում էին … Read more

Հմուտ ոսկերիչ, վաճառական և հետաքրքրասեր ճանապարհորդ՝ Ժան Շարդենին նոր երկրներն առաջին հերթին գրավում էին առևտրային հեռանկարների ու նոր շուկաներ գտնելու տեսանկյունից: Թիֆլիսից դեպի Պարսկահայաստան տանող տխուր ու դժվարին ճանապարհը հյուծել էր նրան. տեղ հասնելուն պես Շարդենը հիվանդացավ: Սակայն, ապաքինվելուց անմիջապես հետո նա սկսեց ուսումնասիրել տեղանքը, կլիման, մարդկանց, նույնիսկ Երևանի խանի պալատն ու նրա հարեմը, որտեղ … Read more

Մադրիդի Ազգային գրադարանում, Մաշտոցյան Մատենադարանի և ՀՀ ԿԳՍՄ նախարարության նախաձեռնությամբ, բացվել է «Հոգևոր քարտեզի արահետներով. հայկական ձեռագրական արվեստը» խորագրով ցուցադրությունը: Այն ներառում է 9-19-րդ դարի միջնադարյան ձեռագրեր, որոնք ստեղծվել են հայկական գրչության տարբեր կենտրոններում: Իսպանացի արվեստասերների շրջանում արդեն իսկ մեծ հետաքրքրություն առաջացրած ցուցահանդեսի առանցքային նմուշներից են հայկական ինքնատիպ տառատեսակները, մասնավորապես՝ թռչնագրերը, և նշանավոր Շուխունց խնդրակատար … Read more