Այս տարի սեպտեմբերի 13-ին Հայ առաքելական եկեղեցին նշում է հինգ տաղավար տոներից վերջինը` Խաչվերացը, որը ժողովրդի շրջանում հայտնի է նաև Սրբխեչ, Սբխեչ կամ Ուլնոց անուններով։ Տոնը նվիրված է Քրիստոսի Սուրբ խաչը պարսկական գերությունից ազատագրելուն և Երուսաղեմ վերադարձնելուն։ Ավանդաբար այն նշվում է ուխտագնացություններով, տոնական երգ ու պարով և մատաղով․ հատկապես ընդունված է ուլ մորթելն ու խորոված … Read more
1949 թվականին կտրուկ փոխվեց ներգաղթյալների նկատմամբ վերաբերմունքը։ «Խիստ գաղտնի» վերտառությամբ Հայաստանից Կրեմլ ուղարկվող զեկուցագրերը նկարագրում էին ոչ միայն այն ծանր իրավիճակը, որում հայտնվել էին ներգաղթյալները, այլև դրա հետ կապված դժգոհությունները։ Պարենը, հագուստը և բնակարանները չէին հերիքում. հատկապես ծանր էր անապահովների վիճակը։ Բացի այդ, տաք երկրներից եկածները պատրաստ չէին Հայաստանի խիստ ձմռանը։ Միևնույն ժամանակ փոխվում էր … Read more
1946-48 թվականներին Խորհրդային Միությունը կազմակերպեց շուրջ 90,000 սփյուռքահայերի ներգաղթը Խորհրդային Հայաստան։ Այն երկրներում, որտեղից նախատեսվում էր հայրենադարձությունը, ձևավորվեցին ներգաղթի կոմիտեներ և տարվեցին ակտիվ քարոզչություն։ Վերադառնալ ցանկացողների թիվը սպասվածից շատ ավելին էր. միայն 1946 թվականին նախատեսված 25-30 հազարի փոխարեն Հայաստան ժամանեց ավելի քան 50 հազար մարդ։ Այս պատմական իրադարձությունն ու դրա մանրամասները երկար տարիներ ուսումնասիրել է … Read more
Թումանյանին գրաքննադատները մեղադրում էին այն բանում, որ նա վերցնում է հայկական, ռուսական կամ որևէ այլ երկրի ժողովրդական հեքիաթ կամ սյուժե, մի փոքր մշակում և փող աշխատում։ Դրան Թումանյանն իրեն հատուկ բարությամբ պատասխանում էր. «Դու՛ք էլ վերցրեք։ Օվկիանոս է ժողովրդական բանահյուսությունը. օգտվե՛ք, մշակե՛ք»։ Իր դստեր խնդրանքով նա նույն կերպ մշակեց նաև մեր էպոսի՝ «Սասունցի Դավիթ» ճյուղը՝ … Read more
15-րդ դարի ուխտագնաց ճանապարհորդ Մարտիրոս եպիսկոպոս Երզնկացին, իր ժամանակի շատ ճանապարհորդների պես, նպատակ էր դրել հասնել Իսպանիա, որն այն ժամանակ համարվում էր աշխարհի ծայրը, և երկրպագել Սուրբ Հակոբի մասունքներին։ 6 տարի տևած ճանապարհորդությունը լի էր հետաքրքիր հանդիպումներով, արկածներով, նաև՝ հիվանդություններով։ Ամենակարևորն այն էր, որ այդ ողջ ընթացքում Մարտիրոսը մանրամասն գրի էր առնում ամեն ինչ՝ հիմք … Read more
Ստեղծագործական կյանքի առաջին իսկ քայլերից Հովհաննես Թումանյանը հայտնվեց քննադատների դաժան կարծիքների կիզակետում։ Նրան մեղադրում էին հնարավոր ու անհնար ամեն ինչում՝ գրագողությունից մինչև հոգեբանության չիմացություն։ Հատկապես սուր քննադատության արժանացավ «Լոռեցի Սաքոն» պոեմը․ շատերը չէին հավատում, թե ինչպես կարող էր խելագարվել Սաքոյի պես աժդահա իգիթը։ Բայց, ինչպես հետագայում հաստատեցին հոգեբանները, դա լիովին հնարավոր էր։ Այնուամենայնիվ, բանաստեղծը ստիպված … Read more
Արևելագիտությունն ու հայագիտությունը միշտ քայլել են կողք կողքի, քանի որ հայերն ապրել, կենսագործել ու կառուցել են Արևելքի բազմաթիվ երկրներում՝ իրենց անջնջելի հետքը թողնելով տվյալ ժողովուրդների մշակույթի վրա և, իհարկե, կրելով նաև փոխադարձ ազդեցություն։ Արևելագիտության ինստիտուտի գիտաշխատողները Մերձավոր Արևելքի հայ համայնքների վերաբերյալ բազմաթիվ հոդվածներ ու ուսումնասիրություններ են գրել, որոնք տպագրվել են արտերկրում՝ տարբեր լեզուներով։ Այս առումով … Read more
Հայ առաքելական եկեղեցու 5 տաղավար տոներից չորրորդը՝ սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը, որը ժողովրդի մեջ հայտնի է նաև որպես Խաղողօրհնեք, այս տարի նշվում է օգոստոսի 16-ին։ Որպես կանոնակարգված տոն՝ այն սկսել է նշվել 4-րդ դարի սկզբից։ Ըստ ավանդության՝ սուրբ Կույսն ունեցել է հանգիստ մահ, որից հետո համբարձվել է երկինք՝ իր Որդու մոտ։ Աստվածածինը համարվում է խնդրակատար … Read more
Արդեն երկու տարի է, ինչ պատմական գիտությունների դոկտոր Արսեն Հարությունյանն իր աշխատանքային խմբի հետ իրականացնում է Հայկական լեռնաշխարհում վիմագրման ավանդույթին նվիրված ծրագիրը։ Այդ շրջանակում այս տարվա աշնանը Երևանում նախատեսվում է կազմակերպել երկօրյա միջազգային գիտաժողով, որի զեկուցումներն ամփոփվելու և տպագրվելու են առանձին ժողովածուով։ Միջոցառման հյուրերը կայցելեն Հայաստանի գինու թանգարան, որտեղ կծանոթանան հայկական գինիներին և դրանց հարուստ … Read more
Հայերը միշտ սիրել են լինել հեռու ու մոտիկ երկրներում, ուխտի գնալ սուրբ վայրեր, տեսնել քրիստոնյա սրբերի գերեզմաններն ու… անպայման վերադառնալ հայրենիք, այցելել Սուրբ Էջմիածին։ Մայր տաճարը եղել է ասես այն ամենակարևոր վերջնակետը, որտեղ նրանք Աստծուն գոհունակություն են հայտնել, որ դիմացել են երկար ու վտանգավոր ճանապարհի դժվարություններին, հիվանդություններին։ 15-րդ դարից սկսած, սակայն, ճամփորդություններն առավել հետաքրքիր դարձան … Read more