Հայագիտակ

Այս տարի լրանում է Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպի ստեղծման 185-ամյակը և մեծ լուսավորչի՝ Դորպատի համալսարանն ավարտելու 190-ամյակը։ Աբովյանի տուն-թանգարանի տնօրեն Արևիկ Ստամբոլցյանը նշում է, որ այս առիթներով մշակվել է միջոցառումների հագեցած և հանգամանալից ծրագիր։ Վեպի հոբելյանի կապակցությամբ կհայտարարվի հանրապետական բաց մրցույթ, որին կարող են մասնակցել տարբեր տարիքի և մասնագիտությունների տեր մարդիկ՝ աշակերտներից մինչև գիտնականներ։ … Read more

Երևանի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, հեքիաթագետ Ալվարդ Ջիվանյանը խորապես ուսումնասիրել է ինչպես հայկական, այնպես էլ աշխարհի, գրեթե, բոլոր ժողովուրդների հեքիաթները։ Ո՞րն է բանահյուսական այս ժանրի կենսունակության գաղտնիքը։ Չէ՞ որ անգամ բարձր տեխնոլոգիաների մեր դարում հեքիաթը շարունակում է ապրել՝ թափանցելով կինոյի, անիմացիայի, գովազդի և նույնիսկ նորաձևության ոլորտներ։ Պատասխանը պարզ է: Մարդն էությամբ երազող է։ Նա մշտապես ձգտում … Read more

2026 թվականին Սարդարապատի Հայոց ազգագրության թանգարանը հանրությանը կներկայանա նոր ու հետաքրքիր նախաձեռնություններով։ Թանգարանի փոխտնօրեն Սվետլանա Պողոսյանը, ներկայացնելով տարվա ծրագրերը, նշում է, որ նախատեսվում են լուրջ միջոցառումներ՝ ուղղված ազգագրական արհեստների հանրահռչակմանը։ Կներկայացվեն հայկական ասեղնագործության բոլոր դպրոցները, ինչպես նաև՝ կարպետագործությանն ու տարազին նվիրված առանձին ցուցադրություններ, որի հնարավորությունն ընձեռում է թանգարանի ֆոնդը։ Լույս կտեսնի փորագրությունների հավաքածուին նվիրված եռալեզու … Read more

«Քրիստոս ծնավ և հայտնեցավ, ձեզ և մեզ մեծ ավետիս»․ Սուրբ Ծննդյան տոնը Հայ Առաքելական եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից առաջինն է և ամեն տարի անփոփոխ նշվում է հունվարի 6-ին։ Քանի որ ըստ եկեղեցական կարգի՝ նոր օրը սկսվում է երեկոյան ժամը 17:00-ից, տոնակատարությունը ևս սկսվում է հունվարի 5-ի երեկոյան։ Այդ օրը եկեղեցիներում մատուցվում է Ճրագալույցի Սուրբ Պատարագ, … Read more

Նախկինում հայկական իրականության մեջ Նոր տարին շքեղությամբ չի առանձնացել, քանի որ այն համընկնում էր Սուրբ Ծննդին նախորդող մեկշաբաթյա պահքին։ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող, պատմական գիտությունների թեկնածու Նարինե Շամամյանը նշում է, որ տոնը նախկինում տարբեր կերպ է նշվել Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանում։ Եթե արևմտահայերը հետևում էին Հուլյան տոմարին, ապա Արևելյան Հայաստանում տարեսկիզբն ընդունվել է տարվա … Read more

Ավանդաբար հայ նախնիները Ամանորը նշել են շատ համեստ՝ բացառապես պասուց կերակուրներով, քանի որ տոնը համընկնում էր Սուրբ Ծննդյան պահքին։ ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող Ռուզաննա Ծատուրյանը պատմում է, թե այդ շրջանում ինչով էր առանձնանում տոնական սեղանը։ Նշում է, որ տոնական սեղանի պարտադիր բաղադրիչներն էին չրերը, մրգերն ու չարազը։ Ամանորյա սեղանի անբաժանելի մասն էին … Read more

Երևանի Մաշտոցյան Մատենադարանում պահվում են 17-րդ դարից սկսած միջնադարյան թարգմանական ձեռագրեր, որոնցում հիշատակվում են Տիրամայրն ու նրա կատարած հրաշքները։ Մատենադարանի 15-19-րդ դարերի հայ մատենագրության բաժնի կրտսեր գիտաշխատող Աստղիկ Հակոբյանի դիտարկմամբ՝ այս ձեռագրերն ընդգծված կաթոլիկական ծագում ունեն։ Դա փաստում են հիշատակվող կաթոլիկ սրբերի անունները, ինչը պատահական չէր։ Այդ շրջանում Հայաստանում խիստ ակտիվացել էր Կաթոլիկ եկեղեցին՝ փորձելով … Read more

Օրերս Փարիզի Ինալկո համալսարանում տեղի է ունեցել Արցախի մշակութային հուշարձանների պահպանության հիմնախնդիրներին նվիրված միջոցառում։ Զեկուցումով հանդես է եկել պատմական գիտությունների դոկտոր, վիմագրագետ Արսեն Հարությունյանը։ Ինչպես նրա, այնպես էլ մյուս բանախոսների ելույթներում հնչել է այն միտքը, որ անկախ ժամանակաշրջանից՝ Արցախում հետևողականորեն ոչնչացվում կամ աղավաղվում են թե՛ հուշարձանները, թե՛ դրանց վրայի վիմագրությունները՝ նպատակ ունենալով ջնջել հայկական պատմական … Read more

13-րդ դարի նշանավոր բանաստեղծ Ֆրիկի կյանքի պատմությունն այնքան դրամատիկ է, որ կարող է հիմք դառնալ հետաքրքիր մի թրիլլերի։ Հարուստ մի մարդ, որը մոնղոլական բանակի մատակարարն էր, հանկարծ զրկվում է ողջ ունեցվածքից ու հայտնվում պարտքերի մեջ, ինչի պատճառով որդուն գերի են տանում և Ֆրիկն իր հետագա ողջ կյանքն անցկացնում է զավակին փնտրելով, սակայն, այդպես էլ չի … Read more

Լույս է տեսել Երևանի պետական համալսարանի մշակութաբանության ամբիոնի դասախոս, պատմական գիտությունների թեկնածու Հայկուհի Մուրադյանի «Մշակութային քաղաքականությունը խորհրդային և հետխորհրդային Հայաստանում» աշխատությունը։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է այն իրականությունը, որում գոյություն է ունեցել հայկական մշակույթը։ Անշուշտ, յուրաքանչյուր հասարակարգ թելադրում է իր գաղափարախոսությունը։ Խորհրդային տարիներին գործում էին սոցիալիստական ռեալիզմի կանոնները։ Ամեն ինչ ենթարկվում էր անձի պաշտամունքի խստագույն սկզբունքներին։ … Read more