«Հովերի» երգչուհուց՝ անհատական ցուցահանդեսի հեղինակ․Անի Հովակի բազմերանգ աշխարհն ու ստեղծագործական որոնումները․ «Հայագիտակ»

Արվեստասերներին Անի Հովակը հայտնի է «Հովեր» երգչախմբից, սակայն վերջերս Փայտարվեստի թանգարանում բացված նրա անհատական ցուցահանդեսը փաստում է, որ նա նաև հետաքրքիր նկարիչ է։ Անին խոստովանում է, որ չի կարող և չի ցանկանում սահմանափակվել արվեստի միայն մեկ ուղղությամբ։ Վոկալից բացի, նա զբաղվում է գեղանկարչությամբ, կոլաժներով՝ երկրորդ կյանք տալով այնպիսի առարկաների, որոնք ուրիշների համար գուցե անպետք են։ … Read more

Բրոնզե դարից մինչև 1950-ականները. Տիրին կատարի «12 բանդ» հնադարյան ջրանցքի պատմությունը․ «Հայագիտակ»

Տիրին կատարի պեղումների ժամանակ հնագետների ուշադրությունը գրավել է վաղ բրոնզեդարյան մի ջրանցք, որի ջրերով ժամանակին ոռոգվել են Արագածի շրջակա գյուղերի արտերն ու այգիները։ Ինչպես պատմում է ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող Ռաֆիկ Գաբրիելյանը, Ամբերդաձորի արևմտյան լանջին հայտնաբերված այս ոռոգման համակարգը կոչվել է «12 բանդ» կամ «12 առու»։ Առուները սարի լանջով անցկացվել են աստիճանաձև, … Read more

«Հայսմավուրքի» վկայությունները. հանուն հավատի մարտիրոսված կանանց պատմությունները․ «Հայագիտակ»

«Հայսմավուրք»-ը, որը միշտ ընթերցվում է եկեղեցական բուն արարողությունից հետո և դարեր շարունակ եղել է հավատի պատմության ու ուսուցման միջոց, բազմաթիվ հետաքրքիր պատմություններ է պարունակում հանուն հավատի մարտիրոսված ու սրբացած կանանց մասին։ Կանայք առանձնապես խոցելի են եղել բոլոր առումներով, քանի որ սա արդեն շատ վաղուց «տղամարդկանց աշխարհ» է։ Ինչպես պատմում է Մատենադարանի կրտսեր գիտաշխատող Նոննա Սարգսյանը, … Read more

«Յակիշիմե․ երկրային կերպարանափոխություններ»․ ճապոնական խեցեգործության ինքնատիպ արվեստը՝ Երևանում․ «Հայագիտակ»

Հայաստանի պատմության թանգարանում, Ճապոնիայի դեսպանության հովանու ներքո, բացվել է «Յակիշիմե․ երկրային կերպարանափոխություններ» խորագրով ցուցահանդեսը։ Ինչպես պատմում է դեսպանության մշակութային բաժնի ներկայացուցիչ Լուսինե Ղանդիլյանը, յակիշիմեի մշակույթն ի հայտ է եկել և Ճապոնիայում տարածվել 12-րդ դարում։ Սա յուրատեսակ ճապոնական խեցեղեն է, որը թրծվում է շատ բարձր ջերմաստիճանում և չի պատվում ջնարակով։ Այսօր ևս Ճապոնիայում կիրառվում է այս … Read more

Գրատպության բոլշևիկյան մենաշնորհը․ «Հայպետհրատի» 105-ամյա պատմությունը․ «Հայագիտակ»

1921 թվականին հիմնադրվեց «Հայպետհրատը», ինչին նախորդել էր բոլոր մասնավոր տպարանների փակումը։ Գրատպության գործը դարձավ բացառապես պետական մենաշնորհ և սկսեց կանոնակարգվել ու ուղղորդվել մոսկովյան դեկրետներով։ Սխալ կլինի ասել, թե գոյության առաջին տարիներին կառույցը ոչինչ չի արել, քանի որ հարյուրհազարավոր օրինակներով տպագրվում էին բոլշևիկյան առաջնորդների աշխատությունները։ Սակայն, շատ արագ պարզվեց, որ դրանք ոչ ոք չի գնում, և … Read more

Ալենուշ Տերյան․ Իրանի առաջին կին պրոֆեսորը և աստղագիտության մայրը․ «Հայագիտակ»

Թեհրանում, իրանահայ մտավորականների ընտանիքում ծնվեց ու մեծացավ Ալենուշ Տերյանը։ Հայրը գրող ու թարգմանիչ էր, բայց նաև ղեկավարում էր Իրանի «Սեպահ բանկը»։ Մայրը սովորել էր Շվեյցարիայում և ֆրանսերեն էր դասավանդում։ Ալենուշը նախ ավարտեց Թեհրանի համալսարանը, ապա հոր ֆինանսական օգնությամբ մեկնեց Փարիզ ու սովորեց Սորբոնի համալսարանի մթնոլորտային ֆիզիկայի ֆակուլտետում։ Այնուհետև Արևմտյան Գերմանիայում մասնագիտացավ արևային ֆիզիկայի ոլորտում և, … Read more

Միջազգային գիտաժողով Հալլե-Վիտտենբերգում՝ նվիրված հայագիտության և արևելա-քրիստոնեական ժառանգության ուսումնասիրությանը․ «Հայագիտակ»

Օրերս Հալլե-Վիտտենբերգի Մարտին Լյութերի անվան համալսարանի «Մաշտոց» հայագիտական կենտրոնը հրավիրել էր միջազգային ամփոփիչ գիտաժողով՝ նվիրված արևելա-քրիստոնեական և հայագիտական ուսումնասիրություններին։ Գիտաժողովին մասնակցում էին առաջատար գիտնականներ Վրաստանից, Իտալիայից, Իրանից և այլ երկրներից։ Հայկական գիտախմբի կազմում էր նաև վիմագրագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր Արսեն Հարությունյանը, ով ներկայացրեց հայկական եկեղեցիների երկլեզվյան և երբեմն նույնիսկ եռալեզվյան վիմագրությունները։ Պատճառը պարզ էր. նախ՝ … Read more

Քարերի բուժիչ հատկությունները՝ Մատենադարանի միջնադարյան ձեռագրերում․ «Հայագիտակ»

Թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերը, ինչպիսիք են ադամանդը, զմրուխտը, շափյուղան, ամետիստը, սերդոլիկը, մարգարիտը, փիրուզը, սաթն ու մարջանը, օժտված են բուժիչ հատկություններով: Այս մասին են վկայում Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահվող միջնադարյան բժշկական ձեռագրերը։ Մատենադարանի գիտաշխատող Կարինե Մոսիկյանը պատմում է, որ հնում այս քարերը մանրացնում էին, խառնում գինուն և օգտագործում ամենատարբեր հիվանդություններ բուժելու համար: Մեր հայտնի … Read more

Հայ դպրության մեծ երախտավորը․ Մխիթար Սեբաստացու թողած ժառանգությունը․ «Հայագիտակ»

Այս տարի լրանում է հայ դպրության մեծ երախտավորի 350-ամյակը։ Նա ընդամենը 20 տարեկան էր, երբ ձեռնադրվեց վարդապետ և հիասթափվելով Հայ առաքելական եկեղեցում այդ շրջանում տիրող անփառունակ վիճակից, որոշեց հիմնել մի նոր միաբանություն։ Նրա նպատակն էր ամբողջ գործունեությունն ուղղել հայ հոգևոր կյանքի, մշակույթի ու գիտության զարգացմանը։ Այդ առաքելությունն իրագործելու համար նա դիմեց Հռոմի պապին, ստացավ նրա … Read more

Երուսաղեմի հայկական վիմագրերը՝ Պուատիեի համալսարանի գիտաժողովում․ «Հայագիտակ»

Ֆրանսիայի Պուատիեի համալսարանում կայացած միջազգային գիտաժողովի ընթացքում մեծ հետաքրքրությամբ դիտարկվել են Երուսաղեմի հայկական եկեղեցու վիմագրերը: Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրեն, Մատենադարանի գիտաշխատող, պատմական գիտությունների թեկնածու Խաչիկ Հարությունյանը մասնակցել է գիտաժողովին։ Ներկայացված նյութերում ներառված են եղել ինչպես կանոնիկ, գեղեցիկ փորագիր արձանագրություններ, այնպես էլ քերծված կամ ավելի ժամանակակից միջոցներով արված գրություններ: Խաչիկ Հարությունյանի փոխանցմամբ՝ վերջիններս նույնպես կարևոր … Read more