Հայագիտակ

Նախկինում հայկական իրականության մեջ Նոր տարին շքեղությամբ չի առանձնացել, քանի որ այն համընկնում էր Սուրբ Ծննդին նախորդող մեկշաբաթյա պահքին։ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող, պատմական գիտությունների թեկնածու Նարինե Շամամյանը նշում է, որ տոնը նախկինում տարբեր կերպ է նշվել Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանում։ Եթե արևմտահայերը հետևում էին Հուլյան տոմարին, ապա Արևելյան Հայաստանում տարեսկիզբն ընդունվել է տարվա … Read more

Ավանդաբար հայ նախնիները Ամանորը նշել են շատ համեստ՝ բացառապես պասուց կերակուրներով, քանի որ տոնը համընկնում էր Սուրբ Ծննդյան պահքին։ ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող Ռուզաննա Ծատուրյանը պատմում է, թե այդ շրջանում ինչով էր առանձնանում տոնական սեղանը։ Նշում է, որ տոնական սեղանի պարտադիր բաղադրիչներն էին չրերը, մրգերն ու չարազը։ Ամանորյա սեղանի անբաժանելի մասն էին … Read more

Երևանի Մաշտոցյան Մատենադարանում պահվում են 17-րդ դարից սկսած միջնադարյան թարգմանական ձեռագրեր, որոնցում հիշատակվում են Տիրամայրն ու նրա կատարած հրաշքները։ Մատենադարանի 15-19-րդ դարերի հայ մատենագրության բաժնի կրտսեր գիտաշխատող Աստղիկ Հակոբյանի դիտարկմամբ՝ այս ձեռագրերն ընդգծված կաթոլիկական ծագում ունեն։ Դա փաստում են հիշատակվող կաթոլիկ սրբերի անունները, ինչը պատահական չէր։ Այդ շրջանում Հայաստանում խիստ ակտիվացել էր Կաթոլիկ եկեղեցին՝ փորձելով … Read more

Օրերս Փարիզի Ինալկո համալսարանում տեղի է ունեցել Արցախի մշակութային հուշարձանների պահպանության հիմնախնդիրներին նվիրված միջոցառում։ Զեկուցումով հանդես է եկել պատմական գիտությունների դոկտոր, վիմագրագետ Արսեն Հարությունյանը։ Ինչպես նրա, այնպես էլ մյուս բանախոսների ելույթներում հնչել է այն միտքը, որ անկախ ժամանակաշրջանից՝ Արցախում հետևողականորեն ոչնչացվում կամ աղավաղվում են թե՛ հուշարձանները, թե՛ դրանց վրայի վիմագրությունները՝ նպատակ ունենալով ջնջել հայկական պատմական … Read more

13-րդ դարի նշանավոր բանաստեղծ Ֆրիկի կյանքի պատմությունն այնքան դրամատիկ է, որ կարող է հիմք դառնալ հետաքրքիր մի թրիլլերի։ Հարուստ մի մարդ, որը մոնղոլական բանակի մատակարարն էր, հանկարծ զրկվում է ողջ ունեցվածքից ու հայտնվում պարտքերի մեջ, ինչի պատճառով որդուն գերի են տանում և Ֆրիկն իր հետագա ողջ կյանքն անցկացնում է զավակին փնտրելով, սակայն, այդպես էլ չի … Read more

Լույս է տեսել Երևանի պետական համալսարանի մշակութաբանության ամբիոնի դասախոս, պատմական գիտությունների թեկնածու Հայկուհի Մուրադյանի «Մշակութային քաղաքականությունը խորհրդային և հետխորհրդային Հայաստանում» աշխատությունը։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է այն իրականությունը, որում գոյություն է ունեցել հայկական մշակույթը։ Անշուշտ, յուրաքանչյուր հասարակարգ թելադրում է իր գաղափարախոսությունը։ Խորհրդային տարիներին գործում էին սոցիալիստական ռեալիզմի կանոնները։ Ամեն ինչ ենթարկվում էր անձի պաշտամունքի խստագույն սկզբունքներին։ … Read more

Գրադարանը հիմնադրվել է Հայաստանի ազգային ակադեմիայից ավելի վաղ՝ որպես ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի գրադարան։ Միայն 1943 թվականին, Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի հիմնադրումից հետո, այն դարձել է այն, ինչ այսօր է։ Գրադարանի տնօրեն Մայա Գրիգորյանը նշում է, որ տարիների ընթացքում պահոցն այնքան է հարստացել, որ ներկայումս այստեղ պահվում է 3,5 միլիոն միավոր գիրք։ Թեև այն աշխարհում … Read more

Հայաստանի ազգային պատկերասրահում օրերս բացված «Մոդեռնիզմի հոսքերը. սփյուռքահայ արվեստը «երկաթե վարագույրից» ասդին» ցուցահանդեսն ապացուցում է, որ մոդեռնիստական հոսանքները, թեկուզ դժվարությամբ, այնուամենայնիվ, կարողացել են ներթափանցել Հայաստան։ Պատկերասրահի ցուցահանդեսային բաժնի ղեկավար Վիգեն Գալստյանը և հայկական գեղանկարի բաժնի գիտաշխատող Հասմիկ Բադալյանը պատմում են, որ այս գործընթացը սկսվեց հետպատերազմյան ներգաղթից հետո, երբ տարբեր երկրներից Հայաստան եկան առաջադեմ մտածողությամբ նկարիչներ։ … Read more

Հայագիտության բնագավառում Նիկողայոս Մառի ներդրումն, իսկապես, անգնահատելի է։ Շոտլանդացի հորից և վրացուհի մորից ծնված Նիկողայոսը վաղ տարիքում զրկվեց հորից։ Մայրն ամեն ինչ արեց, որպեսզի տղան փայլուն կրթություն ստանա, դրան նպաստեց նաև ազնվական ծագումը։ Մանուկ հասակից տիրապետելով բազմաթիվ լեզուների՝ Պետերբուրգի համալսարան ընդունվելիս նա յուրացրեց ևս մի քանի լեզու, այդ թվում՝ հայերենը։ Նրա մագիստրոսական թեզը՝ «Մխիթար Գոշի … Read more

Տավուշի, Սյունիքի, Գեղարքունիքի մարզերում և Վայոց ձորում իրականացվեցին միջգիտակարգային ուսումնասիրություններ՝ ավստրիացի գիտնական Յասմին դուն Տրաուգուտի մասնակցությամբ։ Ծրագրի հիմնական նպատակն է հետազոտել և գտնել այն պատմական հուշարձանները, ավերակները կամ ժողովրդի կողմից սիրված պաշտամունքային վայրերը, որոնք գրանցված չեն պաշտոնական ցանկերում։ Բացի այդ, բացահայտել և ներկայացնել այն հուշարձանները, որոնք թեև կան ցուցակներում, սակայն, ծանոթ չեն տեղի բնակիչներին։ Ծրագիրը … Read more