Հայագիտակ

Թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերը, ինչպիսիք են ադամանդը, զմրուխտը, շափյուղան, ամետիստը, սերդոլիկը, մարգարիտը, փիրուզը, սաթն ու մարջանը, օժտված են բուժիչ հատկություններով: Այս մասին են վկայում Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահվող միջնադարյան բժշկական ձեռագրերը։ Մատենադարանի գիտաշխատող Կարինե Մոսիկյանը պատմում է, որ հնում այս քարերը մանրացնում էին, խառնում գինուն և օգտագործում ամենատարբեր հիվանդություններ բուժելու համար: Մեր հայտնի … Read more

Այս տարի լրանում է հայ դպրության մեծ երախտավորի 350-ամյակը։ Նա ընդամենը 20 տարեկան էր, երբ ձեռնադրվեց վարդապետ և հիասթափվելով Հայ առաքելական եկեղեցում այդ շրջանում տիրող անփառունակ վիճակից, որոշեց հիմնել մի նոր միաբանություն։ Նրա նպատակն էր ամբողջ գործունեությունն ուղղել հայ հոգևոր կյանքի, մշակույթի ու գիտության զարգացմանը։ Այդ առաքելությունն իրագործելու համար նա դիմեց Հռոմի պապին, ստացավ նրա … Read more

Ֆրանսիայի Պուատիեի համալսարանում կայացած միջազգային գիտաժողովի ընթացքում մեծ հետաքրքրությամբ դիտարկվել են Երուսաղեմի հայկական եկեղեցու վիմագրերը: Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրեն, Մատենադարանի գիտաշխատող, պատմական գիտությունների թեկնածու Խաչիկ Հարությունյանը մասնակցել է գիտաժողովին։ Ներկայացված նյութերում ներառված են եղել ինչպես կանոնիկ, գեղեցիկ փորագիր արձանագրություններ, այնպես էլ քերծված կամ ավելի ժամանակակից միջոցներով արված գրություններ: Խաչիկ Հարությունյանի փոխանցմամբ՝ վերջիններս նույնպես կարևոր … Read more

Բանաստեղծ, թարգմանիչ և սերբագետ Բաբկեն Սիմոնյանն ընթերցողի դատին է հանձնել իր բանաստեղծությունների նոր՝ «Խաչքարված երկիր» ժողովածուն։ Գրքում տեղ են գտել ինչպես արդեն հայտնի, այնպես էլ մինչ այժմ անտիպ բանաստեղծություններ, որոնց հիմքում սերն է Հայրենիքի ու հարազատների նկատմամբ, ինչպես նաև ուղևորությունների տպավորություններով գրված ստեղծագործություններ։ Ինչպես միշտ, Սիմոնյանը ջերմ զգացմունքով է գրում թե՛ իր պատմական հայրենիքի, թե՛ … Read more

Վաղուց արդեն ավանդաբար հունիսի մեկը նշվում է որպես Երեխաների իրավունքների պաշտպանության միջազգային օր։ Օրն, իհարկե, ուղեկցվում է ամենատարբեր ուրախ միջոցառումներով, որոնց հիմքում խաղերն են։ Ազգագրագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Արմինե Սարգսյանը, համառոտ պատմելով ավանդական և ծիսական խաղերի մասին, ներկայացնում է նաև այսօրվա խաղերի հետ կապված խնդիրները, որոնք սերտորեն առնչվում են զարգացած տեխնոլոգիաներին, հեռախոսներին ու գաջեթներին։ Նա … Read more

Միջազգային ճանաչում ունեցող եգիպտահայ արվեստագետ Աննա Պողիկյանի գործերը ցուցադրվում են աշխարհի հռչակավոր պատկերասրահներում, Հայաստանում նա ներկայանում է առաջին անգամ։ Ցուցահանդեսի ինքնատիպությունն այն է, որ Պողիկյանի նկարներն այս անգամ վերածվել են գորգերի։ Այս հարցում նրան օգնել են արցախցի հմուտ գորգագործները, ովքեր կարողացել են հաղթահարել սովորական նախշերով ու գույներով հյուսելու դարավոր ավանդույթը։ Սիմետրիկ նախշերի ու 20 գույնի … Read more

Պարիս Քիշմիշը (իսկական անունով՝ Մարի Սուքիասյան) ծնվել ու մեծացել է Կոստանդնուպոլսում: 1933 թվականին ավարտելով Ստամբուլի համալսարանը՝ նա 1935-1936 թվականներին դասավանդել է տեղի Կեդրոնական վարժարանում, որից հետո տեղափոխվել է ԱՄՆ: Ինչպես պատմում է Բյուրականի աստղադիտարանի առաջատար մասնագետ Հայկ Հարությունյանը, այդ տարիներին գիտության ոլորտում կանանց մուտքն ու հաջողությունը դժվարությամբ էր խրախուսվում։ Այդուհանդերձ, Մարին, ով արդեն ընտրել էր … Read more

Արվեստաբան, գծանկարիչ Լևոն Լաճիկյանի «Պոլիսն իմ աչքերով» ցուցահանդեսը բացվել է ՀԲԸՄ 120-ամյակին նվիրված միջոցառումների շրջանակում։ Լևոն Լաճիկյանը գտնում է, որ Պոլսին պետք է նայել ոչ միայն Եղեռնի համատեքստում, այլև հաշվի առնելով, որ այս քաղաքը դարեր շարունակ եղել է հայկական մշակույթի կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Դրա վառ ապացույցն են պոլսահայ մեծանուն գործիչները, որոնք անգնահատելի ներդրում են ունեցել … Read more

Գեղանկարիչ Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյանը ծնվել ու ողջ կյանքն անցկացրել է Թիֆլիսում։ Այնտեղ նրան հրապուրում էր ամեն ինչ` բնությունը, մարդիկ, քաղաքային կոլորիտը։ Հատկապես կանայք շատ մեծ դեր էին խաղում նկարչի ոգեշնչման գործում և նրա գրեթե բոլոր նկարների հերոսուհիներն էին։ Արվեստաբան Հասմիկ Բադալյանը պատմում է, որ թեպետ նկարիչը շատ ծանր կյանքով էր ապրում Թիֆլիսում, և նրա ընտանիքը բառացիորեն … Read more

Հայաստանի հնագույն եկեղեցիներից է եղել Սիսիանի Շաղատ գյուղում գտնվող 4-րդ դարի տաճարը, որը մինչև 9-րդ դարասկիզբ եղել է Սյունիքի եպիսկոպոսանիստը։ Ինչպես նշում է վիմագրագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր Արսեն Հարությունյանը, 9-րդ դարում աթոռանիստը տեղափոխվել է Տաթև, քանի որ այն գտնվում էր ավելի հարմար, ապահով և պաշտպանված վայրում։ Շաղատի եկեղեցին եղել է քառանիստ, գմբեթավոր կառույց, որի հիմքերի … Read more