15-րդ դարի հայ ճանապարհորդների վկայությունները․ ուղեգրության՝ որպես գրական ինքնատիպ ժանրի ծնունդը․ «Հայագիտակ»

Հայերը միշտ սիրել են լինել հեռու ու մոտիկ երկրներում, ուխտի գնալ սուրբ վայրեր, տեսնել քրիստոնյա սրբերի գերեզմաններն ու… անպայման վերադառնալ հայրենիք, այցելել Սուրբ Էջմիածին։ Մայր տաճարը եղել է ասես այն ամենակարևոր վերջնակետը, որտեղ նրանք Աստծուն գոհունակություն են հայտնել, որ դիմացել են երկար ու վտանգավոր ճանապարհի դժվարություններին, հիվանդություններին։ 15-րդ դարից սկսած, սակայն, ճամփորդություններն առավել հետաքրքիր դարձան … Read more

Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտը՝ գրական ժառանգության պահպանման և նոր որոնումների ճանապարհին․ «Հայագիտակ»

943 թվականին հիմնադրված Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի գիտական գործունեության հիմքում միշտ եղել են բոլոր դարաշրջանների հայ գրականության պատմության ուսումնասիրությունը, դասական հեղինակների ակադեմիական երկերի հրատարակումը, ինչպես նաև ժամանակակից գրողների ու բանաստեղծների ստեղծագործությունների վերլուծությունը։ Ինչպես նշում է ինստիտուտի տնօրեն Հերիքնազ Որսկանյանը, կառույցը մշտապես համագործակցել է Մ․ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի և լավագույն թարգմանիչների հետ։ Այժմ ինստիտուտը … Read more

Հայ առաքելական եկեղեցու սպասքի պատմությունն ու խորհրդաբանությունը․ «Հայագիտակ»

Հայ առաքելական եկեղեցու սպասքն ուշադիր դիտելիս կարելի է նկատել շատ հետաքրքիր մանրամասներ, որոնք վկայում են, որ քրիստոնեությունը ոչ միայն որդեգրել է հեթանոսական որոշ ծեսեր, այլև օգտագործում է դրանց բնորոշ խորհրդանիշերը։ Արվեստագիտության թեկնածու Սոֆի Խաչմանյանը պատմում է, որ, օրինակ, օձ, վիշապ կամ կարիճ կարելի է տեսնել ոչ միայն սպասքի, այլև բարձրաստիճան հոգևորականների զգեստների ու ոտնամանների վրա։ … Read more

«Հայկական սոխակ»-ի՝ Նադեժդա Պապայանի, կյանքն ու անցած ուղին․ «Հայագիտակ»

Աստրախանում միջին հարստության վաճառական Համբարձում Պապայանի ընտանիքում ծնված Նադեժդա Պապայանը, փոքրուց աչքի էր ընկնում հրաշալի երգեցողությամբ և դերասանական վառ ունակություններով։ Ցավոք, տնային ներկայացումներից մեկի պատրաստության ժամանակ նա ընկնում է մեխի վրա և կորցնում աչքը։ Անգամ Փարիզի առաջադեմ բժշկությունը չի կարողանում օգնել, և նա ստիպված է լինում ամբողջ կյանքում կրել ապակե աչք։ Աստրախան ժամանած իտալական թատերախմբի … Read more

Սարդարապատի թանգարան. գիտական ուսումնասիրություններից մինչև միջազգային համագործակցություն. «Հայագիտակ»

Սարդարապատի հայոց ազգագրության թանգարանն իր գործունեությունը չի սահմանափակում միայն ցուցադրություններով. դրա վառ ապացույցն են թանգարանի կողմից լույս ընծայված բազմաթիվ գիտական ուսումնասիրություններն ու պատկերագրքերը։ Թանգարանի փոխտնօրեն Սվետլանա Պողոսյանի փոխանցմամբ՝ շուտով օտար լեզուներով լույս կտեսնեն հայկական ազգային տարազի, գորգերի և գոտիների մասին գիտական աշխատանքներ, ինչը շատ կարևոր է նյութն ավելի լայնորեն տարածելու և տարբեր երկրներում ներկայացնելու համար։ … Read more

Հայկական ասեղնագործության հարուստ ժառանգությունը․ «Հայագիտակ»

Ասեղնագործությունը ժողովրդական արհեստներից թերևս ամենատարածվածն ու սիրվածն է, որը շարունակում է պահպանել է իր կենսունակությունը և կիրառվել ամենատարբեր ձևերով։ Ինչպես նշում է գեղանկարիչ, ազգագրագետ Հրազդան Թոքմաջյանը, նախկինում անհնար էր պատկերացնել աղջկա, որը չտիրապետեր ասեղնագործությանը․ դա ժամանակի հրամայականն էր։ Ամեն աղջիկ ինքն էր պատրաստում իր օժիտը՝ այն զարդարելով ասեղնագործ շքեղ նախշերով ու ժանյակներով։ Այս արվեստում առանձնապես … Read more

Կոտրելով կարծրատիպերը Իրանում. ով էր հայուհի Բերսաբե Հովսեփյանը, որը մեկտեղեց քրիստոնյա և մուսուլման երեխաներին. «Հայագիտակ»

Բերսաբե Հովսեփյան անուն-ազգանունն այսօր թերևս քչերին է հայտնի: Մինչդեռ գրող-ազգագրագետ Էդուարդ Մանվելյանը, ուսումնասիրելով Իրանի արխիվները, չափազանց հետաքրքիր փաստեր է բացահայտել։ Այս երիտասարդ կինը կարևոր փոփոխություններ է մտցրել Իրանի կրթական համակարգում՝ դրանով իսկ փոխելով մի ամբողջ սերնդի գիտակցություն։ Ուսումնասիրելով տարբեր մանկավարժական տեսություններ՝ Բերսաբեն հանգել էր այն համոզման, որ մարդու դաստիարակության հիմքերը դրվում են վաղ մանկության տարիներին։ … Read more

Կոտրելով կարծրատիպերը Իրանում. ով էր հայուհի Բերսաբե Հովսեփյանը, որը մեկտեղեց քրիստոնյա և մուսուլման երեխաներին. «Հայագիտակ»

Բերսաբե Հովսեփյան անուն-ազգանունն այսօր թերևս քչերին է հայտնի: Մինչդեռ գրող-ազգագրագետ Էդուարդ Մանվելյանը, ուսումնասիրելով Իրանի արխիվները, չափազանց հետաքրքիր փաստեր է բացահայտել։ Այս երիտասարդ կինը կարևոր փոփոխություններ է մտցրել Իրանի կրթական համակարգում՝ դրանով իսկ փոխելով մի ամբողջ սերնդի գիտակցություն։ Ուսումնասիրելով տարբեր մանկավարժական տեսություններ՝ Բերսաբեն հանգել էր այն համոզման, որ մարդու դաստիարակության հիմքերը դրվում են վաղ մանկության տարիներին։ … Read more

Պատերազմից փրկված գործիքներ, պահպանված արհեստ. «Վարպետներ և գործիքներ» ցուցահանդեսը Շարամբեյանի թանգարանում․ «Հայագիտակ»

Անցյալում պատրաստված ցանկացած իր տեսնելիս հիանում ենք դրա գեղեցկությամբ, հետո մտածում հեղինակի մասին, բայց գրեթե երբեք չենք հարցնում, թե ինչ գործիքներով է այն ստեղծվել։ Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանում բացված «Վարպետներ և գործիքներ» ցուցահանդեսը նվիրված է հենց պղնձագործներին ու նրանց աշխատանքային գործիքներին։ Ներկայացված նմուշները հիմնականում պատկանում են սիրիահայ վարպետներին, որոնց հաջողվել է վերջին տարիների … Read more

«Հովերի» երգչուհուց՝ անհատական ցուցահանդեսի հեղինակ․Անի Հովակի բազմերանգ աշխարհն ու ստեղծագործական որոնումները․ «Հայագիտակ»

Արվեստասերներին Անի Հովակը հայտնի է «Հովեր» երգչախմբից, սակայն վերջերս Փայտարվեստի թանգարանում բացված նրա անհատական ցուցահանդեսը փաստում է, որ նա նաև հետաքրքիր նկարիչ է։ Անին խոստովանում է, որ չի կարող և չի ցանկանում սահմանափակվել արվեստի միայն մեկ ուղղությամբ։ Վոկալից բացի, նա զբաղվում է գեղանկարչությամբ, կոլաժներով՝ երկրորդ կյանք տալով այնպիսի առարկաների, որոնք ուրիշների համար գուցե անպետք են։ … Read more