Հայագիտակ

Այս տարի լրանում է մեծ լուսավորիչ Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպի 185-ամյակը։ Այս կապակցությամբ գրողի տուն-թանգարանը նախատեսել է ուշագրավ միջոցառումների շարք։ Թանգարանի տնօրեն Արևիկ Ստամբոլցյանը գտնում է, որ վերջապես եկել է ժամանակը, որ մարդիկ հասկանան՝ վեպը բոլորովին էլ «ռսի սապոգի» կամ ցարական իշխանության գովասանք չէ, մանավանդ որ Աբովյանն ինքն արդեն վաղուց հասկացել էր ցարիզմի բացասական … Read more

Մեծ մարդասեր Ֆրիտյոֆ Նանսենը, 100 տարի առաջ, իր հանձնախմբով ժամանեց Երևան՝ նպատակ ունենալով ուսումնասիրել այն վայրերը, որտեղ հնարավոր կլիներ վերաբնակեցնել Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած գաղթականներին և հիմք դնել նրանց նոր կյանքին հայրենիքում։ Հավատարիմ մնալով նանսենագետ Ֆելիքս Բախչինյանի թողած ժառանգությանն ու հիշատակին՝ «Նանսենի ինստիտուտ-հիմնադրամի» գործադիր տնօրեն Հայարփի Խաչատրյանը և թանգարանի տնօրեն Ժորա Հակոբյանը կյանքի կոչեցին նրա … Read more

«Թելի իրադարձությունը. տեքստիլի համաշխարհային պատումներ» խորագրով ցուցահանդեսը Գերմանիայի արտաքին մշակութային կապերի ինստիտուտի նախաձեռնությունն է, որն արդեն հասցրել է շրջել բազմաթիվ երկրներում։ Նախագծի առանցքային առանձնահատկությունն այն է, որ յուրաքանչյուր հյուրընկալող երկրում ցուցադրությունը համալրվում է տեղացի արվեստագետների՝ տեքստիլին առնչվող աշխատանքներով։ Ավելին՝ հաջողված և ձեռքբերված գործերը դառնում են հավաքածուի մշտական մասն ու շարունակում իրենց ուղին միջազգային հարթակներում։ Տեքստիլի … Read more

19-րդ դարի 50-ական թվականների սկզբից կանանց կանոնավոր կրթությունը մուտք գործեց Երևան։ 1850 թվականին հիմնադրվեց Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոցը, որը նոր էջ բացեց հայ իրականության մեջ։ Մինչ այդ աղջիկները հիմնականում կրթվում էին տնային պայմաններում՝ մասնավոր վարժուհիների մոտ, ստանալով միայն այնքան գիտելիք, որքան անհրաժեշտ էր համարվում ապագա կնոջ և մոր դերի համար։ Նորաբաց կրթօջախը սանուհիներին տալիս էր ռուսաստանյան … Read more

Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոնը Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից մեկն է, որն այս տարի նշվում է ապրիլի 5-ին: Դարերի խորքից եկող արմատներ ունի այս տոնը, ժողովուրդը դրա հետ կապում է բազմաթիվ ծեսեր ու հավատալիքներ, որոնք սկսվում են դեռևս Ավագ շաբաթվանից: Տոնական նախապատրաստությունները ներառում են մի շարք խորհրդանշական արարողություններ՝ հաց թխելուց մինչև բուրդ գզելը: … Read more

Մշակութաբան, մատենագետ, պատմաբան և ռազմագետ Տիգրան Պետրոսյանցը 75 տարեկան է։ Նա հետադարձ հայացք է ձգում անցած ուղուն՝ պատմելով, թե ինչպես էր ուսումնատենչ պատանին դեռ հասուն կյանքի շեմին տարվում հայոց պատմությամբ, և թե ինչպես տարիների կուտակած գիտելիքներն ի վերջո մարմնավորվեցին արժեքավոր աշխատություններում։ Նրա գրչին են պատկանում հայոց պատմությանը, հայոց փափկասուն տիկնանց և հազար հայազգի գեներալներին նվիրված … Read more

Հայաստանի պատմության թանգարանն ու «Մեզոն Մարաշլյան» լուսանկարչատունը հանդես են եկել համատեղ նախաձեռնությամբ, որը թանգարանի այցելուներին բացառիկ հնարավորություն է ընձեռում կրելու հայկական ազգային տարազ և լուսանկարվելու։ Հետաքրքրությունը ծրագրի նկատմամբ աննախադեպ է, ինչը բնական է, քանի որ ազգային հագուստը գոնե մեկ անգամ կրելու ցանկություն ունեն գրեթե բոլորը։ Թանգարանի ստեղծած այս ժամանակավոր հարթակում այցելուների համար հասանելի են Հայաստանի … Read more

Այս տարի լրանում է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր ճարտարապետ Մարտին Միքայելյանի ծննդյան 100-ամյակը։ Նրա մասնագիտական ժառանգությունն ընդգրկում է Հայաստանի ողջ աշխարհագրությունը՝ Ջերմուկից մինչև Մեծամոր՝ ներառելով հանգստյան տներ, մշակույթի օջախներ ու մանկատներ։ Հոր մասին ջերմ հուշեր են պատմում որդիները՝ Արեգը և Ավետը, որոնց ճարտարապետը դեռ մանկուց պարբերաբար տարել է Հայաստանի տարբեր անկյուններ՝ սովորեցնելով ճանաչել ու սիրել հայրենիքը։ … Read more

Կատակաբաններ շատ են եղել թե՛ Հայաստանում, թե՛ նրանից դուրս, սակայն, ոչ բոլորն են մնացել ժողովրդի հիշողության մեջ, և նրանց շատ սրամտություններ ժամանակի ընթացքում մոռացվել են։ Պըլը Պուղին բացառություն է։ Լինելով իրական անձնավորություն՝ Վարանդայի Մելիք-Շահնազար իշխանի զվարճախոսը, նա հետագայում դարձավ նաև գրական հերոս. նրա մասին գրվեցին պիեսներ, իսկ կատակները տարբեր տարիներին հրատարակվեցին առանձին գրքերով։ Ո՞րն էր … Read more

Ֆրանսիացի անվանի հայագետ Անտուան-Ժան Սեն-Մարտենը, հիանալի տիրապետելով գրաբարին, նպատակ էր դրել ֆրանսերեն թարգմանել հայերեն կարևորագույն ձեռագրերը։ Թեև գիտնականի կյանքն ընդհատվեց ընդամենը 41 տարեկանում, նրա սկսած գործը շարունակեցին և ավարտին հասցրին իր աշակերտները։ Այդուհանդերձ, Սեն-Մարտենն անձամբ հասցրեց անել մի քանի կարևոր բացահայտումներ։ Նա ապացուցեց, որ նախկինում Մովսես Խորենացուն վերագրվող «Աշխարհացույցի» իրական հեղինակն Անանիա Շիրակացին է, ինչպես … Read more