Միսաք Մեծարենց․ 140-ամյա հավերժ երիտասարդ բանաստեղծը. «Հայագիտակ»

140 տարի առաջ Արևմտյան Հայաստանի Ակնա գավառի Բինկյան (Բինկա) գյուղում ծնվեց Միսաք Մեծարենցը, որը պետք է դառնար արևմտահայ պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից մեկը։ Ամաչկոտ ու ներամփոփ պատանին, տեղափոխվելով Սվազ, ապա Պոլիս, սկսեց սովորել Կեդրոնական վարժարանում։ Թեև նա չավարտեց ուսումը, սակայն, հենց այդ տարիներին սկսեց տպագրվել մամուլում, դարձավ ավելի շփվող և նույնիսկ փորձեց ուժերը բեմում։ Ինչպես պատմում … Read more

Նիկողայոս Ադոնցի կյանքն ու գիտական վաստակը. «Հայագիտակ»

Նիկողայոս Ադոնցը սերում էր Օրբելյան իշխանական տոհմից և Դավիթ Բեկի զինակից Տեր-Ավետիքի շառավիղներից էր։ Ինչպես պատմում է գիտնականի զարմուհին՝ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից-անդամ Աելիտա Դոլուխանյանը, Ադոնցը դեռ վաղ տարիքից կրթություն է ստացել նախ Տաթևի վանքում, ապա՝ Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Ճեմարանը փայլուն ավարտելուց հետո նա ուսումը շարունակել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում, որտեղ պաշտպանել է իր նշանավոր մագիստրոսական … Read more

«Վերք Հայաստանի» վեպի 185-ամյակը․միջազգային գիտաժողով, նոր հրատարակություններ, մրցույթներ․ «Հայագիտակ»

Այս տարի լրանում է Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպի ստեղծման 185-ամյակը և մեծ լուսավորչի՝ Դորպատի համալսարանն ավարտելու 190-ամյակը։ Աբովյանի տուն-թանգարանի տնօրեն Արևիկ Ստամբոլցյանը նշում է, որ այս առիթներով մշակվել է միջոցառումների հագեցած և հանգամանալից ծրագիր։ Վեպի հոբելյանի կապակցությամբ կհայտարարվի հանրապետական բաց մրցույթ, որին կարող են մասնակցել տարբեր տարիքի և մասնագիտությունների տեր մարդիկ՝ աշակերտներից մինչև գիտնականներ։ … Read more

Հեքիաթի կենսունակության գաղտնիքը՝ Ալվարդ Ջիվանյանի դիտարկմամբ․ «Հայագիտակ»

Երևանի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, հեքիաթագետ Ալվարդ Ջիվանյանը խորապես ուսումնասիրել է ինչպես հայկական, այնպես էլ աշխարհի, գրեթե, բոլոր ժողովուրդների հեքիաթները։ Ո՞րն է բանահյուսական այս ժանրի կենսունակության գաղտնիքը։ Չէ՞ որ անգամ բարձր տեխնոլոգիաների մեր դարում հեքիաթը շարունակում է ապրել՝ թափանցելով կինոյի, անիմացիայի, գովազդի և նույնիսկ նորաձևության ոլորտներ։ Պատասխանը պարզ է: Մարդն էությամբ երազող է։ Նա մշտապես ձգտում … Read more

Սարդարապատի հայոց ազգագրության թանգարանի նախատեսվող ծրագրերն ու նախաձեռնությունները. «Հայագիտակ»

2026 թվականին Սարդարապատի Հայոց ազգագրության թանգարանը հանրությանը կներկայանա նոր ու հետաքրքիր նախաձեռնություններով։ Թանգարանի փոխտնօրեն Սվետլանա Պողոսյանը, ներկայացնելով տարվա ծրագրերը, նշում է, որ նախատեսվում են լուրջ միջոցառումներ՝ ուղղված ազգագրական արհեստների հանրահռչակմանը։ Կներկայացվեն հայկական ասեղնագործության բոլոր դպրոցները, ինչպես նաև՝ կարպետագործությանն ու տարազին նվիրված առանձին ցուցադրություններ, որի հնարավորությունն ընձեռում է թանգարանի ֆոնդը։ Լույս կտեսնի փորագրությունների հավաքածուին նվիրված եռալեզու … Read more

Սուրբ Ծննդյան և Ջրօրհնեքի տոնի խորհուրդն ու ավանդույթները. «Հայագիտակ»

«Քրիստոս ծնավ և հայտնեցավ, ձեզ և մեզ մեծ ավետիս»․ Սուրբ Ծննդյան տոնը Հայ Առաքելական եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից առաջինն է և ամեն տարի անփոփոխ նշվում է հունվարի 6-ին։ Քանի որ ըստ եկեղեցական կարգի՝ նոր օրը սկսվում է երեկոյան ժամը 17:00-ից, տոնակատարությունը ևս սկսվում է հունվարի 5-ի երեկոյան։ Այդ օրը եկեղեցիներում մատուցվում է Ճրագալույցի Սուրբ Պատարագ, … Read more

Ինչպե՞ս փոխվեց հայկական Նոր տարին. ավանդական պահքից մինչև ժամանակակից ճոխություն․ «Հայագիտակ»

Նախկինում հայկական իրականության մեջ Նոր տարին շքեղությամբ չի առանձնացել, քանի որ այն համընկնում էր Սուրբ Ծննդին նախորդող մեկշաբաթյա պահքին։ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող, պատմական գիտությունների թեկնածու Նարինե Շամամյանը նշում է, որ տոնը նախկինում տարբեր կերպ է նշվել Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանում։ Եթե արևմտահայերը հետևում էին Հուլյան տոմարին, ապա Արևելյան Հայաստանում տարեսկիզբն ընդունվել է տարվա … Read more