Ինչո՞ւ են քաղցկեղի բջիջները քիմիաթերապիայից հետո «թաքնվում» ոսկրածուծում. ի՞նչ են բացահայտել հայ գիտնականները․ «Մտքի ուժը»

Ի՞նչ փոփոխություններ են տեղի ունենում ոսկրածուծում կրծքագեղձի քաղցկեղի հետևանքով. հարցը հետաքրքրում է առողջապահության ոլորտի ներկայացուցիչներին, բուժառուներին ու հատկապես գիտնականներին։ Վերջին շրջանում գիտական գրականությունում շատացել են հրապարակումներն այն մասին, որ քաղցկեղի տարբեր տեսակների դեպքում նրանց «թափառող բջիջները» շրջանառության միջոցով անցնում են դեպի ոսկրածուծ, որտեղ իրենց շուրջը ստեղծում են նպաստավոր միկրոմիջավայր՝ խորշ։ Բջիջների այս առանձնացված մասը հայտնի … Read more

Հայ գիտնականների 2025-ը․ ֆանտաստիկ գաղափարներից մինչև տնտեսություն մտնող լուծումներ․ «Մտքի ուժը»

Գրեթե, ողջ տարին հայ գիտնականները շարունակեցին իրենց հետազոտությունները՝ հիմնականում տարբեր դրամաշնորհների միջոցներով։ Նրանց հետազոտությունների մեծ մասը հաջողությամբ տպագրվեց միջազգային տարբեր վարկանիշային ամսագրերում։ Նրանց մի մասը հայտնի դարձավ Հայաստանում, բայց հիմնական մասը, թերևս, մնաց միջազգային տարբեր ամսագերերում գրված հոդվածների տեսքով։ Եվ այսպես, եթե մի քանի տասնամյակ առաջ որևէ մեկն ասեր, որ հնարավոր է մարդու մարմնի մեջ … Read more

Ինչպե՞ս ազատել Երևանը խցանումներից․ հայ գիտնականների նոր լուծումները․ «Մտքի ուժը»

Մեր կյանքում տեղի ունեցող երևույթների հիմքում հիմնականում գիտական հաշվարկներն են։ Նույն այդ հաշվարկներն են նաև մեզ շրջապատող իրերի ու առարկաների ստեղծման հիմքում՝ մեքենայի ստեղծումից մինչև խցանումների ճիշտ կառավարում։ Հատկապես, վերջին տարիներին Երևանում ամեն հաջորդ օրը խցանումներն ավելի ու ավելի անկառավարելի են դառնում։  Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի քաղաքային տնտեսության և էկոլոգիայի ֆակուլտետի դեկան Վալերիկ … Read more

Գիտությունն ու կրթությունը հնարավոր չէ բաժանել, նրանք զարգանում են համատեղ․ «Մտքի ուժը»

Զարգացնել գիտությունն ու կրթությունը՝ համատեղ․ ԵՊՀ ֆիզիկայի ինստիտուտի նյութագիտության և նանոտեխնոլոգիաների ամբիոնի վարիչ, համանուն կենտրոնի ղեկավար դոկտոր, պրոֆեսոր Միքայել Ալեքսանյանը կարծում է, որ գործնականում գիտությունն ու կրթությունը հնարավոր չէ իրարից բաժանել։ 2025թ․ մայր բուհի ֆիզիկայի ինստիտուտում տեղի ունեցավ լուրջ կառուցվածքային փոփոխություն։ Համադրելով կրթության և գիտության ուղղությունները՝ ստեղծեցին գիտակրթական կենտրոն։ Այդ տրամաբանությամբ էլ վերանվանվեցին և նույն անունով կոչվեցին ամբիոնն ու կենտրոնը։ Գիտակրթական հաստատությունների … Read more

Օրգանական թափոններից՝ էներգիա․ հայ գիտնականների նոր հետազոտությունը․ «Մտքի ուժը»

Այլընտրանքային էներգիայի զարգացումը կարևորագույն ուղղություն՝ տնտեսության համար։  Թեման արդիական ու հետաքրքիր է դառնում, երբ հետազոտվում են տարբեր օրգանական թափոնները՝ գարեջրից մինչև կաթնամթերք։ Այս դեպքում և հետազոտությունն է կատարվում, և շրջակա միջավայրը զերծ է մնում թափոններից։ Տարբեր հաշվարկներով՝ աշխարհում ամեն տարի գեներացվում է շուրջ 200 մլն տոննայից ավելի թափոն։  ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնում գիտական … Read more

Գիտությունից դեպի արտադրություն․ Բուսական կաթի արտադրությունը Հայաստանում գիտական հիմք է ստանում․ «Մտքի ուժը»

Ալերգիա և լակտոզային անհանդուրժողականություն․ այս երևույթը, որը լայնորեն տարածված է առողջապահության ոլորտում, նկատվում է նաև Հայաստանում։ Մարդկանց հիմնական խնդիրներից մեկը կապված է կաթնամթերքի օգտագործման հետ։ Եվ ահա, Հայաստանում գիտական մի խումբ փորձում է լուծել այս խնդիրը՝ առաջարկելով բուսական կաթնային արտադրանք այն մարդկանց, ովքեր ունեն զգայնություն կամ առողջական սահմանափակումներ։ Առաջարկը, բնականաբար, հիմնված է գիտական ուսումնասիրությունների վրա։ … Read more

Ավանակի կաթի բակտերիաները՝ հակաբիոտիկների հնարավոր փոխարինիչ. նոր ուսումնասիրություն Հայաստանում. «Մտքի ուժը»

Ի՞նչ ազդեցություն ունեն ավանակի կաթից անջատված կաթնաթթվային բակտերիաներն, օրինակ, թոքաբորբի բուժման վրա։ Թեման տարիներ շարունակ հետազոտում են հայ գիտնականները։  Գիտական հետազոտությունն սկսվեց Արցախում, շարունակվում է Երևանում։ Հետազոտությունը կատարվում է հայ կենսատեխնոլոգիայի գիտարտադրական կենտրոնի պրոբիոտիկների կենսատեխնոլոգիայի լաբորատորիայում։ Բացի այդ, լաբորատորիայում զբաղվում են պրոբիոտիկ կաթնաթթվային բակտերիաների հատկությունների ուսումնասիրմամբ, թիրախային հատկություններով պրոբիոտիկ կաթնաթթվային բակտերիաներով նոր ֆունկցիոնալ սննդամթերքների և կենսապատրաստուկների ստեղծմամբ։ Հետազոտում են … Read more

Ինչո՞ւ են չորանում Արարատի մարզի ծիրանենիները․ հայ գիտնականները փնտրում են պատասխան․ «Մտքի ուժը»

Ինչու՞ են չորանում կամ քիչ բերք տալիս, օրինակ, Արարատի մարզի ծիրանենիները։ Գուցե շատերը հարցից զարմանան, բայց գյուղացիները լավ գիտեն, որ բերքի հետ խնդիրներ կան։ Պատճառը գիտական է՝ պարզում են հայ գիտնականները գիտական նպատակային «Գյուղատնտեսական նշանակության հողերի օգտագործման արդյունավետության բարձրացմանը և միջոցառումների մշակմանը՝ թվային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ» թեմայի շրջանակներում։ Ծրագրի ղեկավարը Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ջրային ու … Read more

Հայաստանը որպես տարանցիկ հանգույց․ ԵՊՀ գիտնականները հաշվարկում են այլընտրանքային ուղիների արդյունավետությունը․ «Մտքի ուժը»

Տրանսպորտը երկրի տնտեսության զարգացման կարևորագույն ոլորտ. արդյունավետ գործող տրանսպորտային համակարգն ապահովում է տնտեսական և սոցիալական մեծ հնարավորություններ ու օգուտներ, նպաստում երկրի տնտեսության բոլոր ոլորտների կայուն ու համաչափ զարգացմանը, բնակչության կենսամակարդակի բարելավմանը, զբաղվածության աճին, ներդրումային և գործարար, բարենպաստ միջավայրի ձևավորմանը, արտադրության ծավալների ընդլայնմանը:  «ՀՀ հիմնական ուղիներն են Հայաստանն ու Իրանը»,- ասում է Երևանի պետական համալսարանի, Հայ-ռուսական … Read more

Աշխարհում մոդուլային ատոմակայաններին զուգահեռ միկրոատոմակայաններ են ստեղծվում. «Մտքի ուժը»

Ի՞ նչ է մոդուլային ատոմակայանը, որի մասին հատկապես վերջին շրջանում Հայաստանում շատ հաճախ են խոսում։ Իսկ թեման ակտուալ է, քանի որ Հայաստանը պետք է ի վերջո որոշում կայացնի, թե ինչ ատոմակայան է  ունենալու՝ ավանդական ու մեծ, թե՞ մոդուլային ու ժամանակակակից։ Որքան էլ ատոմակայանների հարցը քաղաքական լինի, միևնույնն է այն նախ գիտական բացատրություն պետք է ստանա։ Գիտնականները նախ … Read more