Եթե դատարանում վիճարկել եք մինչև 300 000 դրամի հանրային իրավական դրամական պահանջ, օրինակ՝ տուգանք, և վճիռը կայացվել է ձեր օգտին, ապա վարչական մարմինն այլևս իրավունք չունի այդ վճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու։ Բողոքարկման իրավունքը պահպանվում է միայն ֆիզիկական և իրավաբանական անձի, ինչպես նաև Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի համար։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, փոփոխությունները կատարվել են 2026 թվականի մարտի 4-ի ՀՕ-92-Ն օրենքով, որով լրացումներ և փոփոխություններ են արվել Վարչական դատավարության օրենսգրքում, և որոնք ուժի մեջ են մտնում փուլային կարգով՝ ներառյալ հոկտեմբերի 1-ից։
Ի՞նչ է նշանակում մինչև 300 000 դրամ
Օրենքի ձևակերպումն է՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկը չգերազանցող հանրային իրավական դրամական պահանջ։ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքի 3-րդ հոդվածով այլ իրավական ակտերում որպես հաշվարկային հիմք պահպանվում է 1000 դրամը, ուստի խոսքը մինչև 300 000 դրամի մասին է։ Տուգանքը նման պահանջի ամենատարածված, բայց ոչ միակ դեպքն է։
Ո՞վ կարող է բողոքարկել և ով՝ ոչ
Օրենսգրքի 130-րդ հոդվածին ավելացած նոր դրույթով այդ չափը չգերազանցող պահանջով վիճարկման հայցի հիման վրա կայացված՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու իրավունք ունի ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, ինչպես նաև Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը։
Միաժամանակ օրենսգրքի 137-րդ հոդվածին ավելացել է նոր հիմք, ըստ որի՝ եթե նման դատական ակտի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վարչական մարմինը, բողոքի ընդունումը մերժվում է։
Այսինքն՝ եթե անձը նման գործը շահել է առաջին ատյանում, պետական մարմինը վերաքննիչ բողոք բերելու իրավունք չունի, իսկ եթե անձը պարտվել է, նա պահպանում է բողոքարկելու իրավունքը։
Ի՞նչ է լինում արդեն ներկայացված բողոքների հետ
Օրենքի անցումային դրույթներով նոր կարգավորումը տարածվում է նաև մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը ներկայացված հայցադիմումների հիման վրա հարուցված գործերով կայացված դատական ակտերի վրա։
Ընդ որում, օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ ներկայացված, բայց դեռ վարույթ չընդունված վերաքննիչ բողոքների ընդունումը ենթակա է մերժման, իսկ վարույթ ընդունված, բայց դատաքննությունը չավարտված բողոքներով վերաքննիչ վարույթը ենթակա է կարճման։ Եթե դատաքննությունն արդեն ավարտված է, կամ գրավոր ընթացակարգով քննելիս նշանակված է դատական ակտի հրապարակման օր, դատաքննությունը վերսկսվում է, և կայացվում է վարույթը կարճելու մասին որոշում։ Այս կանոնը չի տարածվում Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի ներկայացրած բողոքների վրա։
Ե՞րբ է ուժի մեջ մտել այս սահմանափակումը
Օրենքն ընդհանուր առմամբ ուժի մեջ է մտել պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող տասներորդ օրը, այսինքն՝ 2026 թվականի ապրիլի 10-ից։
Բողոքարկման սահմանափակումը ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության պարեկային ծառայության և Երևանի քաղաքապետարանի դեմ կայացված դատական ակտերի մասով գործում է հենց այդ օրվանից, իսկ մնացած բոլոր վարչական մարմինների մասով՝ պաշտոնական հրապարակումից երեք ամիս հետո։
Ի՞նչ է փոխվում հոկտեմբերի 1-ից
Օրենքի 4-րդ հոդվածը և 7-րդ հոդվածի 2-րդ մասն ուժի մեջ են մտնում պաշտոնական հրապարակումից վեց ամիս հետո, այսինքն՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ից։
Դրանցով սահմանվում է, որ վերաքննիչ դատարանը գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքները քննում և որոշում է կայացնում բողոքը վարույթ ընդունելուց հետո վեցամսյա ժամկետում, որը պատճառաբանված որոշմամբ կարող է երկարաձգվել մեկ անգամ՝ մինչև ևս վեց ամիս ժամկետով։ Այդ ժամկետը չի տարածվում օրենսգրքով սահմանված հատուկ ժամկետների վրա։
Բացի դրանից, վերաքննիչ դատարանը կկարողանա պատճառաբանված որոշմամբ փոփոխել դատական ակտի հրապարակման օրը՝ բողոքի քննության ժամկետների շրջանակներում, այդ մասին տեղեկացնելով դատավարության մասնակիցներին։
Ինչպե՞ս են այսուհետ քննվում վերաքննիչ բողոքները
Օրենքով վարչական դատարանի դատական ակտերի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքները քննվում են գրավոր ընթացակարգով, այսինքն՝ առանց դատական նիստի։ Բացառություն է այն դեպքը, երբ վերաքննիչ դատարանը դատավարության մասնակցի հիմնավորված միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ գալիս է այն եզրահանգման, որ բողոքի քննությունն արդյունավետ իրականացնելու համար անհրաժեշտ է նիստ անցկացնել։
Նիստ անցկացնելու միջնորդությունը դատավարության մասնակիցը կարող է ներկայացնել բողոքում կամ բողոքի պատասխան ներկայացնելու ժամկետի ավարտից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։ Դատարանը որոշում է կայացնում պատասխան ներկայացնելու վերջնաժամկետը լրանալուց հետո, իսկ հարցը կարող է լուծվել նաև բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշմամբ։
Նիստ անցկացնելու դեպքում դատաքննությունը սկսվում է նախագահող դատավորի զեկուցումով, որով շարադրվում է բողոքի և դրա դեմ ներկայացված պատասխանի ամփոփ բովանդակությունը, ապա դատավորները կարող են հարցեր տալ, որից հետո դատաքննությունն ավարտվում է։ Կողմերի չներկայանալը խոչընդոտ չէ։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ ՀՕ-92-Ն օրենքով մինչև 300 000 դրամի հանրային իրավական դրամական պահանջով վիճարկման հայցերով կայացված դատական ակտերի դեմ վերաքննիչ բողոք կարող են բերել միայն ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք ու Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը, վարչական մարմնի բողոքի ընդունումը մերժվում է, արդեն ներկայացված բողոքներով վարույթը ենթակա է կարճման, կանոնը պարեկային ծառայության և Երևանի քաղաքապետարանի մասով գործում է ապրիլի 10-ից, մնացած մարմինների մասով՝ երեք ամիս անց, վերաքննիչ բողոքներն այսուհետ քննվում են գրավոր ընթացակարգով՝ բացառությամբ դատարանի որոշմամբ նշանակված նիստերի, իսկ հոկտեմբերի 1-ից վերաքննիչ դատարանի համար սահմանվում է վեցամսյա ժամկետ՝ մեկ անգամ ևս վեց ամսով երկարաձգելու հնարավորությամբ, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։