«Ոսկե խաղակոշիկը» ամենամյա մրցանակ է, որը շնորհվում է եվրոպական ազգային առաջնությունների լավագույն ռմբարկուին։ Առաջինը մրցանակին արժանացել է մեծանուն պորտուգալացի, «Բենֆիկայի» լեգենդ Էյսեբիոն 1967/68 մրցաշրջանում։
Տարբեր ժամանակահատվածներում գոլերի հաշվարկման մեթոդաբանությունը փոխվել է։ Սկզբում հաշվի էին առնվում պարզապես խփած գոլերը՝ առանց որևէ գործակցի։ Սկսած 1996/97 մրցաշրջանից՝ ներդրվեց գործակիցների համակարգը. էլիտար առաջնություններում (ՈւԵՖԱ-ի վարկանիշային աղյուսակի լավագույն 5-յակ) խփած գոլերը բազմապատկվում են 2-ով, միջին ուժեղության լիգաներում՝ 1.5-ով, իսկ մյուսներում մնում են անփոփոխ։ Սա թույլ տվեց հավասարեցնել ավելի թույլ լիգաների խաղացողների շանսերը և համեմատությունն ավելի արդար դարձնել։
«Ոսկե խաղակոշիկի» բոլոր դափնեկիրները՝ ըստ մրցաշրջանների
Ստորև ներկայացնում ենք հաղթողների ամբողջական ցանկը.
• 1967/68 — Էյսեբիո («Բենֆիկա»)
• 1968/69 — Պետար Ժեկով (ԲԿՄԱ Սոֆիա)
• 1969/70 — Գերդ Մյուլեր («Բավարիա»)
• 1970/71 — Յոսիպ Սկոբլար («Օլիմպիկ» Մարսել)
• 1971/72 — Գերդ Մյուլեր («Բավարիա»)
• 1972/73 — Էյսեբիո («Բենֆիկա»)
• 1973/74 — Էկտոր Յասալդե («Սպորտինգ» Լիսաբոն)
• 1974/75 — Դուդու Ջորջեսկու («Դինամո» Բուխարեստ)
• 1975/76 — Սոտիրիս Կայաֆաս («Օմոնիա», Կիպրոս)
• 1976/77 — Դուդու Ջորջեսկու («Դինամո» Բուխարեստ)
• 1977/78 — Հանս Կրանկլ («Ռապիդ» Վիեննա)
• 1978/79 — Կես Կիստ («ԱԶ», Նիդերլանդներ)
• 1979/80 — Էրվին Վանդենբերգ («Լիերս»)
• 1980/81 — Գեորգի Սլավկով («Տրակիա»)
• 1981/82 — Վիմ Կիֆտ («Այաքս»)
• 1982/83 — Ֆեռնանդու Գոմեշ («Պորտու»)
• 1983/84 — Յան Ռաշ («Լիվերպուլ»)
• 1984/85 — Ֆեռնանդու Գոմեշ («Պորտու»)
• 1985/86 — Մարկո վան Բաստեն («Այաքս»)
• 1986/87 — Ռոդիոն Կամատարու («Ստյաուա» Բուխարեստ) — վիճահարույց մրցաշրջան (արդյունքների վերանայում)
• 1987/88 — Թանժու Չոլաք («Գալաթասարայ»)
• 1988/89 — Դորին Մատեուց («Դինամո» Բուխարեստ)
• 1989/90 — Խրիստո Ստոիչկով և Ուգո Սանչես (ԲԿՄԱ Սոֆիա և «Ռեալ Մադրիդ»)
• 1990/91 — Դարկո Պանչև («Ցրվենա Զվեզդա»)
• 1991/92 — Ալի Մաքքոյսթ («Գլազգո Ռեյնջերս»)
• 1992/93 — Ալի Մաքքոյսթ («Գլազգո Ռեյնջերս»)
• 1993/94 — Դևիդ Թեյլոր («Պորտմադոգ», Ուելս)
• 1994/95 — Արսեն Ավետիսյան (ՀՄԸՄ, Հայաստան)
• 1995/96 — Զվիադ Էնդելաձե («Մարգվետի», Վրաստան)
• 1996/97 — Ռոնալդո («Բարսելոնա»)
• 1997/98 — Նիկոս Մախլաս («Վիտես»)
• 1998/99 — Մարիո Ժարդել («Պորտու»)
• 1999/00 — Կևին Ֆիլիպս («Սանդերլենդ»)
• 2000/01 — Հենրիկ Լարսոն («Սելթիկ»)
• 2001/02 — Մարիո Ժարդել («Սպորտինգ» Լիսաբոն)
• 2002/03 — Ռոյ Մակայ («Դեպորտիվո»)
• 2003/04 — Թիերի Անրի («Արսենալ»)
• 2004/05 — Թիերի Անրի / Դիեգո Ֆորլան («Արսենալ» և «Վիլյառեալ»)
• 2005/06 — Լուկա Տոնի («Ֆիորենտինա»)
• 2006/07 — Ֆրանչեսկո Տոտտի («Ռոմա»)
• 2007/08 — Կրիշտիանու Ռոնալդու («Մանչեսթեր Յունայթեդ»)
• 2008/09 — Դիեգո Ֆորլան («Ատլետիկո Մադրիդ»)
• 2009/10 — Լիոնել Մեսսի («Բարսելոնա»)
• 2010/11 — Կրիշտիանու Ռոնալդու («Ռեալ Մադրիդ»)
• 2011/12 — Լիոնել Մեսսի («Բարսելոնա») — ռեկորդ՝ 100 միավոր (50 գոլ × 2)
• 2012/13 — Լիոնել Մեսսի («Բարսելոնա»)
• 2013/14 — Լուիս Սուարես / Կրիշտիանու Ռոնալդու («Լիվերպուլ» և «Ռեալ Մադրիդ»)
• 2014/15 — Կրիշտիանու Ռոնալդու («Ռեալ Մադրիդ») — 48 գոլ, 96 միավոր
• 2015/16 — Լուիս Սուարես («Բարսելոնա»)
• 2016/17 — Լիոնել Մեսսի («Բարսելոնա»)
• 2017/18 — Լիոնել Մեսսի («Բարսելոնա»)
• 2018/19 — Լիոնել Մեսսի («Բարսելոնա»)
• 2019/20 — Չիրո Իմոբիլե («Լացիո»)
• 2020/21 — Ռոբերտ Լևանդովսկի («Բավարիա»)
• 2021/22 — Ռոբերտ Լևանդովսկի («Բավարիա»)
• 2022/23 — Էրլինգ Հոլանդ («Մանչեսթեր Սիթի»)
• 2023/24 — Հարի Քեյն («Բավարիա»)
• 2024/25 — Կիլիան Մբապե (ՊՍԺ / «Ռեալ Մադրիդ»)
«Ոսկե խաղակոշիկի» դափնեկիրների ռեկորդային մրցաշրջանները
Լիոնել Մեսսի՝ բացարձակ ռեկորդակիր
Մեծանուն արգենտինացին այս արժեքավոր մրցանակը նվաճել է վեց անգամ։ Նրան է պատկանում նաև մրցանակի պատմության ամենավառ մրցաշրջանը. Իսպանիայի առաջնության 2011/12 մրցաշրջանում նա խփեց 50 գոլ, ինչը նրան բերեց 100 միավոր «Ոսկե խաղակոշիկի» հաշվարկում: Մինչ օրս այս ցուցանիշը ոչ ոք չի գերազանցել։
Կրիշտիանու Ռոնալդու՝ կայունության արքա
Կրիշտիանու Ռոնալդուն չորս անգամ դարձել է Եվրոպայի լավագույն ռմբարկու։ Նրա ռեկորդային մրցաշրջանը 2014/15-ն էր, երբ նա իսպանական Լա Լիգայում խփեց 48 գոլ: Ի տարբերություն Մեսսիի՝ Ռոնալդուն «Ոսկե խաղակոշիկի» հասել է տարբեր ակումբների կազմում՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդ» և «Ռեալ Մադրիդ»:
Լուիս Սուարես՝ Մեսսիի և Ռոնալդուի պայքարին միջամտողը
Մեսսիի և Ռոնալդուի գերիշխանության դարաշրջանում առանձնացավ Լուիս Սուարեսը։ Ուրուգվայցին մրցանակը շահեց երկու անգամ՝ նախ «Լիվերպուլի» կազմում, իսկ հետո արդեն որպես Լեոյի թիմակից «Բարսայում»: Նրա հաջողությունն առանձնահատուկ արժեք ունի, քանի որ նա կարողացավ ընդհատել 21-րդ դարի երկու մեծագույն ֆուտբոլիստների բազմամյա մենամարտը։
Ռոբերտ Լևանդովսկի՝ ռեկորդակիր Բունդեսլիգայից
Լեհ հարձակվող Ռոբերտ Լևանդովսկին «Ոսկե խաղակոշիկը» նվաճեց՝ գերմանական Բունդեսլիգայում խփելով 41 գոլ։ Այս արդյունքը գերազանցեց հանրահայտ Գերդ Մյուլերի վաղեմի ռեկորդը՝ Գերմանիայի առաջնության մեկ մրցաշրջանում խփած գոլերի քանակով (40): Լևանդովսկին դարձավ Գերմանիայի էլիտար դիվիզիոնի առաջին ներկայացուցիչը վերջին գրեթե 40 տարվա ընթացքում, ով արժանացավ «Ոսկե խաղակոշիկի»:
Էրլինգ Հալանդ՝ նոր սերնդի ռմբարկուն
Նորվեգացի հարձակվող Էրլինգ Հալանդը սրընթաց մուտք գործեց եվրոպական ֆուտբոլի էլիտա։ 2022/23 մրցաշրջանում նա ԱՊԼ-ում խփեց 36 գոլ՝ սահմանելով աշխարհի ամենահայտնի ֆուտբոլային լիգայի նոր ռեկորդ: Շատ փորձագետներ կարծում են, որ հենց նա կդառնա մրցանակների քանակով նոր ռեկորդակիր, եթե պահպանի ներկայիս արդյունավետությունը:
«Ոսկե խաղակոշիկը» պարզապես վիճակագրական տիտղոս չէ։ Այն եվրոպական ֆուտբոլի ամբողջական դարաշրջանների արտացոլումն է.
• 1970-ականները ասոցացվում են Գերդ Մյուլերի և Դուդու Ջորջեսկուի հետ,
• 2000-ականները՝ Թիերի Անրիի և Դիեգո Ֆորլանի,
• 2010-ականները՝ Մեսսիի և Ռոնալդուի պատմական դիմակայության,
• 2020-ականները՝ Լևանդովսկու և Հալանդի հետ։
Այս ռեկորդային մրցաշրջանները ցույց են տալիս, թե ինչպես է փոխվել ֆուտբոլը, բայց մի բան մնացել է անփոփոխ՝ գոլերը եղել և մնում են խաղի գլխավոր արժույթը։