«Հրապարակի» զրուցակիցն արգենտինահայ փաստաբան, Տուկումանի համալսարանի ցեղասպանության ուսումնասիրությունների պրոֆեսոր եւ Բուենոս Այրեսի Սենատի թեկնածու Լուսիանա Մինասյանն է, որը զբաղվում է տուժած հայերի շահերի պաշտպանությամբ:
– Ադրբեջանցի մեղադրողը պահանջել է ցմահ ազատազրկման դատապարտել Արցախի ռազմաքաղաքական 5 ղեկավարներին՝ նախկին նախագահ Արայիկ Հարությունյանին, ՊԲ նախկին հրամանատար Լեւոն Մնացականյանին, ԱԺ նախագահ Դավիթ Իշխանյանին, ՊԲ հրամանատարի նախկին տեղակալ Դավիթ Մանուկյանին եւ նախկին ԱԳ նախարար Դավիթ Բաբայանին: Բակո Սահակյանի եւ Արկադի Ղուկասյանի դեպքում պահանջել են 20 տարվա ազատազրկում՝ նրանց տարիքով պայմանավորված: Իհարկե, այս ամբողջ շինծու դատավարության ելքը զարմանալի չէ, բայց արդյո՞ք հնարավոր է դեռ ողջուառողջ վերադարձնել հայ գերիներին՝ անկախ ՀՀ իշխանությունների խոսույթից:
– Չնայած ծայրահեղ դժվարին իրավիճակին, ես չեմ կարծում, որ Ադրբեջանը մտադիր է ֆիզիկապես վնասել հայ գերիներին: Մինչեւ 2025 թվականի սեպտեմբերի 2-ը Կարմիր խաչը պահպանել է նրանց հետ կապվելու հնարավորություն, եւ այդ հասանելիությունը կարող էր տրամադրվել միայն միջազգային մարդասիրական իրավունքով պաշտպանված անձանց կարգավիճակի, այսինքն՝ ռազմագերիների կարգավիճակի հիման վրա: Կազմակերպության ներկայությունը եւ գործունեությունը գործնականում հաստատել են այս կարգավիճակը: Կարմիր խաչի հետագա վտարումը, թեեւ խորապես մտահոգիչ է, հետադարձ կերպով չի փոխում նրանց պաշտպանության բնույթը Միջազգային մարդասիրական իրավունքի համաձայն. այն միայն վերացնում է նրանց վիճակի մոնիթորինգի միակ անկախ մեխանիզմը: Այս օրինաչափությունն աննախադեպ չէ: Վիգեն Էուլջեքջյանի գործում նրա մեղադրանքի հիմնական հիմքը հիմնված էր Մարալ Նաջարյանի կողմից՝ ձերբակալման ժամանակ արված հայտարարությունների վրա. հայտարարություններ, որոնք նա հետագայում հրապարակավ ասաց, որ ձեռք են բերվել ճնշման ներքո եւ չեն արտացոլում իրական պատմությունը: Այս նախորդ գործը ցույց է տալիս ավելի լայն համակարգային խնդիր այն մասին, թե ինչպես են նման ցուցմունքները ստացվում եւ օգտագործվում ադրբեջանական դատական վարույթներում։ Այս գործոնները, միասին վերցված, ամրապնդում են այն գնահատականը, որ ընթացիկ դատավարությունները չունեն պատշաճ դատավարության երաշխիքներ, հիմնված են կասկածելի ապացույցների վրա եւ ծառայում են քաղաքական, այլ ոչ թե իրավական նպատակների: Այնուամենայնիվ, գերիների կյանքը մնում է արժեքավոր բանակցային գործիք Ադրբեջանի համար, ինչը զգալիորեն նվազեցնում է ֆիզիկական վնասի հավանականությունը՝ չնայած ԿԽՄԿ-ի բացակայությանը: Իրավիճակը մնում է ծանր, բայց այս նկատառումները որոշակի հիմքեր են տալիս՝ կարծելու, որ նրանց ֆիզիկական անվտանգությունն անմիջական վտանգի տակ չէ։
– Ըստ էության, Արցախի նախկին պետնախարար, բարերար Ռուբեն Վարդանյանն էլ «անմխիթար» է համարում ստեղծված իրավիճակը՝ նկատի առնելով այն, որ վերջերս նա հրաժարվեց իր հերթական փաստաբանից: Դուք դեռ շարունակո՞ւմ եք Ձեր ջանքերը նրա եւ մյուս հայ գերիների շահերի պաշտպանության ուղղությամբ:
– Ռուբեն Վարդանյանի՝ իր փաստաբան Աբրահամ Բերմանից հրաժարվելու եւ հետագայում՝ միայն ավելի ուշ Ադրբեջանի կողմից նշանակված փաստաբանին ազատելու որոշումը կարող է նշանակել դիտավորյալ փորձ՝ վերահաստատելու, որ այս դատավարությունները բնույթով անօրինական են: Նման պայմաններում իրավաբանական ներկայացուցչությունը մերժելով՝ նա ընդգծում է, որ դատավարությունները շինծու, անօրինական եւ կամայական են, եւ որ դրանցով առաջնորդվելու ցանկացած փորձ՝ այնպես, կարծես դրանք հիմնված լինեն օրինականության վրա, ի վերջո անօգուտ է եւ զուրկ իրավական հիմքերից։
Արա ԱԼՈՅԱՆ
Հոդվածն ամբողջությամբ՝ «Հրապարակ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: