«Ավտորիտար ռեժիմների պատերազմական հանցագործությունների հետաքննությունները»․ հարակից միջոցառում Վարշավայում
Վարշավայում ընթացող ԵԱՀԿ ԺՀՄԻԳ Մարդկային չափողականության կոնֆերանսի շրջանակում հոկտեմբերի 13-ին տեղի ունեցավ «Իրազեկ քաղաքացիների միավորման» կազմակերպած հարակից միջոցառումը՝ «Ավտորիտար ռեժիմների պատերազմական հանցագործությունների հետաքննությունները» խորագրով։
Բանախոսներն էին «Բելառուսական հետաքննական կենտրոնի» ղեկավար Ստանիսլավ Իվաշկևիչը, ուկրաինական Detector Media-ի տնօրեն Գալինա Պետրենկոն և հայկական CivilNetCheck-ի խմբագիր Անի Գրիգորյանը։ Նրանք ներկայացրին, թե ինչպես են լրագրողները փաստագրում պատերազմական հանցագործությունները՝ հաճախ աշխատելով վտանգի տակ կամ փակ սահմանների պայմաններում։
Բանախոսները պատմեցին Ուկրաինայի օկուպացրած տարածքներում և Բելառուսի տարածքով կատարված պատերազմական հանցագործությունների, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղում ադրբեջանական բանակի կատարած հանցագործությունների մասին:
Քննարկվեց նաև, թե ինչպես են ավտորիտար ռեժիմները փորձում լռեցնել անկախ մամուլը՝ միաժամանակ թաքցնելով պատերազմական հանցագործությունները։ Ադրբեջանի, Ռուսաստանի ու Բելառուսի ռեժիմները չեն հանդուրժում անկախ մամուլ, և լրագրողները ստիպված են հետաքննություններ կատարել հեռակա եղանակով` չունենալով հասանելիություն հանցագործության կատարման վայրին: Բանախոսներն ընդգծեցին, որ տեխնոլոգիաները՝ արբանյակային պատկերներից մինչև բաց աղբյուրների վերլուծություն, այսօր հաճախ թույլ են տալիս հետաքննող լրագրողներին բացահայտել ճշմարտությունն անգամ ամենափակ տարածքներում։
Նշվեց, որ Վլադիմիր Պուտինի, Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի և Իլհամ Ալիևի ռեժիմների համար անկախ լրագրողը հաճախ ավելի կարևոր թիրախ է, քան հակառակորդի զինվորականը: Դա դրսևորվում է տարբեր իրավիճակներում լրագրողների թիրախավորման, ինչպես նաև գերեվարված լրագրողների խոշտանգումների ու սպանությունների ձևով:
Անդրադարձ եղավ նաև Լեռնային Ղարաբաղում և Ուկրաինայի գրավյալ տարածքներում ստեղծված իրավիճակին․ երկու դեպքում էլ պատերազմական հանցագործությունների մասին պատմող լրագրողները վտանգել են իրենց կյանքը:
Միջոցառման ընթացքում մասնակիցները մեկ անգամ ևս ընդգծեցին՝ անկախ լրագրությունը ոչ միայն տեղեկատվական, այլ նաև մարդասիրական առաքելություն է՝ բռնապետական ռեժիմների հանցագործությունները բացահայտելու և մարդկանց ձայնը լսելի դարձնելու համար։
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: