«Մինչ հայտնի դարձավ Արցախում Հովհաննես Այվազովսկու հուշարձանի քանդման մասին, RTVI-ը տեղեկացել է ևս մի քանդակի կորստի մասին: Խոսքն ակադեմիկոս Անդրեյ Սախարովի հուշարձանի մասին է, որը անհետացել է Ստեփանակերտում», – գրում է RTVI-ը, իր «Ոչ միայն Այվազովսկին. Ադրբեջանը կորցրել է ևս մեկ ռուսական հուշարձան» վերնագրով հոդվածում:
Հուշարձանը արդեն 6 ամիս որոնող կամավորը համաձայնել է խոսել RTVI-ի հետ՝ անանունության պայմանով: 2022 թվականին քանդակագործ Գեորգի Պոտոցկիի որոշմամբ Ստեփանակերտ է տեղափոխվել ակադեմիկոս Անդրեյ Սախարովի արձանը, որը նախկինում Մոսկվայի «Մուզեոնում» էր տեղադրված:
«Հայերը, հատկապես ղարաբաղցիները, շնորհակալ էին Սախարովին՝ 80-ականների վերջին հայ-ադրբեջանական հակամարտության առնչությամբ նրա դիրքորոշման համար։ Հուշարձանը տեղադրվել է Ստեփանակերտի դպրոցի կողքին, որը նույնպես կրում էր Սախարովի անունը։ Եվ արդեն 2023 թվականին Ստեփանակերտը, ինչպես ամբողջ Ղարաբաղը, անցավ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։ Տեղեկություններ հայտնվեցին, որ հուշարձանն անհետացել է. ես մասնակցել եմ դրա որոնումներին», – ասել է RTVI-ի զրուցակիցը։
Նրա խոսքով՝ վեց ամիս առաջ Ստեփանակերտը «դեռևս փակ, կիսառազմական գոտի էր», և այնտեղ բոլոր մեդիա-շրջագայություններն «ուղեկցվում էին անվտանգության ուժերի կողմից նախապես նշանակված երթուղիներով»։
«Այդ ժամանակ այնտեղ մի քանի նոր տեղափոխված ադրբեջանցի բնակիչն էր ապրում, և մի քանի հայ՝ հիմնականում տարեցներ, որոնք համաձայնել էին մնալ:
«Եվ հետո 1990-ականների սկզբին հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ այնտեղից վտարված ադրբեջանցիները նույնպես իրավունք ունեին ազատորեն մուտք գործել քաղաք», – ասել է կամավորը։
Նա պատմել է, որ «ինքն ավելի քան 100 ադրբեջանցու է գրել, որոնք սոցիալական ցանցերում Խանքենդիի լուսանկարներ ունեին, բայց ոչ ոք չի համաձայնել օգնել»:
«Խոսեցի նաև ադրբեջանցի լրագրողների հետ. պատասխանը նույնն էր՝ չեն կարող օգնել։ Ստեփանակերտից բազմաթիվ լուսանկարներ և տեսանյութեր դիտեցի, այնտեղ Սախարովի դպրոցի բակը չգտա։ Մենք նայեցինք Google Earth-ի պատկերները, դրանց հետ կապված խնդիր կար. հուշարձանի տեղը ծածկված էր բարձր ծառի հաստ շողքով, բայց պարզվեց, որ հուշարձանն, ամենայն հավանականությամբ, բացակայում է», – խոստովանել է RTVI-ի զրուցակիցը։
Այդ ժամանակ ակադեմիկոս Սախարովի հարազատները պատասխան ստացան Ադրբեջանի իշխանություններից։
«Ասվում էր, որ նրանք պաշտոնապես չեն քանդել հուշարձանը, բայց չգիտեն, թե որտեղ է այն։ Ենթադրվում էր, որ ռուս խաղաղապահները կարող էին այն իրենց հետ տանել Ստեփանակերտից մեկնելիս։ Տարբերակը, թե Սախարովի հուշարձանն իրենց հետ վերցրել են խաղաղապահները, ինձ փոխանցել է նաև ադրբեջանական հայտնի Telegram ալիքի ադմինիստրատորը», – նշել է կամավորը։
Միևնույն ժամանակ, ըստ նրա, «Ստեփանակերտի նախկին հայ բնակիչների շրջանում երկու տարբեր աղբյուրներ պնդում են, որ հուշարձանը դեռևս այնտեղ է եղել, երբ հայերը լքել են քաղաքը: Նրանք ասացին, թե բավականին տարօրինակ կլինի, որ խաղաղապահները հատկապես Սախարովի արձանը վերցնեին, ոչ թե մի շարք այլ հայտնի ռուսներինը ևս. այս հուշարձանները կանգուն էին Ստեփանակերտում՝ հայերի ժամանակ: Այսպիսով, իրավիճակն անորոշ է, և Սախարովի հուշարձանի ճակատագիրն անհայտ է», – եզրափակել է RTVI-ի զրուցակիցը։
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: