Կառավարությունը մտադիր է դատավորների, դատախազների և քննիչների կատարողականի լրավճարի չափը կապակցել Կառավարության կատարողականի ցուցանիշի հետ. դա գրված է վարձատրության բարեփոխման փաթեթի հիմնավորման մեջ։ Միաժամանակ դատավորների հավելումները վերացվում են, իսկ դատախազներինը՝ կրճատվում, ուստի գործակիցների զգալի աճի պայմաններում իրական աճը հիմնականում 4-16 տոկոս է։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, խոսքը «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագծի և դրա հիմնավորման մասին է, որոնց կառավարությունը հավանություն է տվել և որոնք ներկայացվելու են Ազգային ժողով։
Ի՞նչ է լրավճարը
Նախագծով լրավճարը լրացուցիչ աշխատավարձի նոր տեսակ է՝ կատարողականի գնահատման հիման վրա տրվող վճար։ Այն տրվում է պետական պաշտոն և պետական ծառայության պաշտոն զբաղեցնող անձանց՝ բացառությամբ զինծառայողների, փրկարարական, քրեակատարողական, ոստիկանության և պրոբացիայի ծառայողների, ուստի տարածվում է նաև դատավորների, դատախազների և քննիչների վրա։
Նախագծի տեքստը լրավճարի մանրամասները չի սահմանում, այլ դրանք վերապահում է Կառավարությանը։ Ըստ նախագծի՝ «կատարողականի գնահատման կարգը և մեթոդաբանությունը, ինչպես նաև կատարողականի գնահատման հիմքով լրավճարների տրամադրման կարգը և առանձնահատկությունները սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը»։
Լրավճար ստացողը պետք է դրա առնվազն 10 տոկոսն ուղղի գիտակրթական ծախսերին, իսկ լրացուցիչ աշխատավարձը, որի մեջ մտնում է նաև լրավճարը, չի կարող գերազանցել աշխատավարձի ընդհանուր չափի 60 տոկոսը՝ առանց պարգևատրումների։
Ինչպե՞ս է լրավճարը կապվելու կառավարության կատարողականի հետ
Կառավարության կատարողականի հետ կապը նշված է ոչ թե օրենքի նախագծի տեքստում, այլ դրա հիմնավորման մեջ։ Հիմնավորման համաձայն՝ լրավճարների տրամադրման համար «համապատասխան մարմինների շրջանակի և անհրաժեշտ իրավակարգավորումների սահմանման իրավասությունը» վերապահվում է Կառավարությանը՝ մի շարք սկզբունքների պահպանմամբ։ Այդ սկզբունքներից մեկը բառացի այսպես է ձևակերպված.
«Կատարողականի գնահատման հիմքով լրավճարներ օրենսդիր, դատական և իրավապահ (դատախազություն, քննչական մարմիններ) համակարգի, անկախ և ինքնավար այլ մարմինների համար՝ վերջիններիս համար ԿԳ հիմքով լրավճարների չափը կապակցելով Կառավարության կատարողականի ցուցանիշի հետ»։
Հիմնավորման մեջ «ԿԳ» հապավումը նշանակում է կատարողականի գնահատում։ Բացի դրանից, փաթեթի մեջ մտնող «Կառավարչական իրավահարաբերությունների կարգավորման մասին» օրենքի նախագծով պետական մարմնի կատարողականի գնահատման արդյունքները հիմք են այդ մարմնին հատկացված աշխատավարձի ֆոնդից լրավճարներ տրամադրելու համար։
Ի՞նչ է փոխվում դատավորների աշխատավարձում
Այսօր դատավորներն ստանում են հավելումներ պաշտոնային դրույքաչափի նկատմամբ. Վճռաբեկ դատարանի դատավորները՝ 50 տոկոս, վերաքննիչ դատարանների դատավորները՝ 55 տոկոս, իսկ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության, սնանկության, վարչական և հակակոռուպցիոն դատարանների դատավորները՝ 60 տոկոս։ Նախագիծը բոլոր այդ հավելումներն ուժը կորցրած է ճանաչում, և դրանց փոխարեն բարձրացվում են գործակիցները։
Հիմնավորման համաձայն՝ հավելումները վերանայվում են՝ «դրանք հնարավորինս արտացոլելով համապատասխան խմբի պետական պաշտոն և պետական ծառայության պաշտոն զբաղեցնող անձանց հիմնական աշխատավարձի հաշվարկման գործակիցներում՝ երաշխավորելով վերջիններիս աշխատավարձի գործող չափերի պահպանումը»։ Նույն տեղում նշված է, որ «կնվազեցվեն դատախազներին, քննչական կոմիտեի, հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննիչներին տրվող հավելումները, իսկ մյուս բոլոր պաշտոնների համար դրանք կվերացվեն»։
Ստորև բերված գումարներում «այսօր» նշանակում է հիմնական աշխատավարձը հավելման հետ միասին, իսկ «նախագծով»՝ նոր հիմնական աշխատավարձը։ Հաշվարկված են 83 200 դրամ բազային աշխատավարձով, առանց ստաժի հավելավճարի և լրավճարի, մինչև հարկերի պահումը։
Վճռաբեկ դատարանի նախագահի աշխատավարձը 1 872 000 դրամից կդառնա 2 080 000 դրամ, Վճռաբեկ դատարանի դատավորինը՝ 1 435 200 դրամից 1 664 000 դրամ։ Վերաքննիչ դատարանի նախագահինը 1 483 040 դրամից կդառնա 1 664 000 դրամ, վերաքննիչ դատարանի դատավորինը՝ 1 418 560 դրամից 1 580 800 դրամ։ Առաջին ատյանի դատարանի նախագահինը 1 464 320 դրամից կդառնա 1 580 800 դրամ, իսկ առաջին ատյանի դատարանի դատավորինը՝ 1 331 200 դրամից 1 497 600 դրամ։ Այսինքն՝ աճը 8-16 տոկոս է։
Ի՞նչ է փոխվում Սահմանադրական դատարանում և Բարձրագույն դատական խորհրդում
Այսօր Սահմանադրական դատարանի նախագահը, փոխնախագահը և դատավորներն ստանում են պաշտոնային դրույքաչափի 80 տոկոսի չափով հավելում, իսկ Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահն ու անդամները՝ 50 տոկոսի։ Նախագիծը երկու հավելումն էլ վերացնում է։
Սահմանադրական դատարանի նախագահի աշխատավարձը 2 396 160 դրամից կդառնա 2 412 800 դրամ, իսկ դատավորինը՝ 1 797 120 դրամից 1 830 400 դրամ, այսինքն՝ փոփոխությունը 1-2 տոկոսի սահմաններում է։ Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահինը 1 996 800 դրամից կդառնա 2 246 400 դրամ, անդամինը՝ 1 497 600 դրամից 1 580 800 դրամ։
Ի՞նչ է փոխվում դատախազների և քննիչների աշխատավարձում
Այսօր դատախազները, ինչպես նաև Քննչական կոմիտեում և Հակակոռուպցիոն կոմիտեում ինքնավար պաշտոն զբաղեցնողները որպես առանձնակի ռիսկային և մասնագիտացում պահանջող պաշտոն զբաղեցնողներ ստանում են պաշտոնային դրույքաչափի 92 տոկոսի չափով հավելում։ Նախագծով այն դառնում է 50 տոկոս։
Գլխավոր դատախազի աշխատավարձը հավելման հետ միասին 2 396 160 դրամից կդառնա 2 745 600 դրամ, գլխավոր դատախազի տեղակալինը՝ 1 757 184 դրամից 2 184 000 դրամ։ Գլխավոր դատախազության վարչության պետինը և Երևան քաղաքի դատախազինը 1 437 696 դրամից կդառնա 1 497 600 դրամ, մարզի դատախազինը՝ 1 277 952 դրամից 1 372 800 դրամ, իսկ մարզի դատախազության դատախազինը՝ 958 464 դրամից 1 029 600 դրամ։
Քննչական կոմիտեի և Հակակոռուպցիոն կոմիտեի նախագահների աշխատավարձը 2 316 288 դրամից կդառնա 2 745 600 դրամ։ Սակայն այդ կոմիտեների նախագահների տեղակալների դեպքում հաշվարկը բացասական է ստացվում՝ 2 236 416 դրամից 2 184 000 դրամ։
Ի՞նչ է փոխվում ստաժի և դասային աստիճանի հավելավճարներում
Դատավորների, Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամների, դատախազների և քննիչների ստաժի հավելավճարը մնում է տարեկան 2 տոկոս, սակայն դրա ընդհանուր չափը չի կարող գերազանցել պաշտոնային դրույքաչափի 30 տոկոսը։ Գլխավոր դատախազը, Քննչական կոմիտեի և Հակակոռուպցիոն կոմիտեի նախագահները դուրս են մնում ստաժի հավելավճարից։
Սահմանադրական դատարանի դատավորների համար ստաժի հավելավճարը այսօր պաշտոնավարման երկրորդ տարում 20 տոկոս է, երրորդ տարում՝ 35 տոկոս, իսկ չորրորդ տարվանից յուրաքանչյուր հաջորդ տարում՝ նախորդ տարվա չափից 10 տոկոս ավելի։ Նախագծով այն կլինի երկրորդ տարում 14 տոկոս, իսկ յուրաքանչյուր հաջորդ տարում՝ նախորդ տարվա չափից 7 տոկոս ավելի։ 30 տոկոսի սահմանափակումը նրանց վրա չի տարածվում։
Դատախազների, Քննչական կոմիտեում և Հակակոռուպցիոն կոմիտեում ինքնավար պաշտոն զբաղեցնողների դասային աստիճանի հավելավճարը վերացվում է։
Կնվազի՞ արդյոք որևէ մեկի աշխատավարձը
Նախագծի անցումային դրույթներով վարձատրության նոր համակարգը չի կարող հանգեցնել հիմնական և լրացուցիչ աշխատավարձի ընդհանուր չափի նվազեցման, բացառությամբ պաշտոնի փոփոխման դեպքերի։ Եթե նոր համակարգով հաշվարկված աշխատավարձն ավելի ցածր լինի 2026 թվականի դեկտեմբերի աշխատավարձից, ապա կպահպանվի դեկտեմբերի չափը, մինչև նոր կարգով հաշվարկվածը հավասարվի կամ գերազանցի այն։ Այդ համեմատության մեջ հաշվի չեն առնվում արտաժամյա, գիշերային, հանգստյան և տոնական օրերին աշխատանքի համար տրվող հավելումները։
Ե՞րբ են ուժի մեջ մտնում
Նախագծի 28-րդ հոդվածով օրենքն ուժի մեջ է մտնում 2027 թվականի հունվարի 1-ից։ Քանի որ խոսքը նախագծի մասին է, փոփոխությունները կգործեն միայն Ազգային ժողովի կողմից ընդունվելու դեպքում, իսկ լրավճարի մանրամասները՝ Կառավարության կողմից համապատասխան կարգ ընդունվելուց հետո։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ նախագծով դատավորները, դատախազները և քննիչները կարող են ստանալ կատարողականի լրավճար, որի կարգը սահմանելու է Կառավարությունը, իսկ հիմնավորման համաձայն՝ դրա չափը նախատեսվում է կապակցել Կառավարության կատարողականի ցուցանիշի հետ, դատավորների 50-60 տոկոս, Սահմանադրական դատարանի 80 և Բարձրագույն դատական խորհրդի 50 տոկոս հավելումները վերացվում են, դատախազների և քննիչների 92 տոկոս հավելումը դառնում է 50 տոկոս, ստաժի հավելավճարը սահմանափակվում է 30 տոկոսով, գլխավոր դատախազը և կոմիտեների նախագահները դուրս են մնում դրանից, իսկ աշխատավարձի նվազեցումը բացառվում է անցումային երաշխիքով, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Դատախազների և քննիչների կենսաթոշակային նոր շեմի մասին կարդացեք այս նյութում։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։