Դպրոցում սովորողի նկատմամբ բռնության հասկացությունը նոր չափանիշներով սահմանվում է շատ ավելի լայն, քան սովորաբար ընկալվում է։ Ֆիզիկական բռնությունից բացի, այն ընդգրկում է հոգեբանական, սեռական և տնտեսական բռնությունը, անտեսումը, բուլինգը, կիբերբուլինգը, ինչպես նաև ֆիզիկական՝ մարմնական պատիժը։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումը սահմանված է ԿԳՄՍ նախարարի 2026 թվականի ապրիլի 8-ի N 07-Ն հրամանով հաստատված չափանիշների 7-9-րդ կետերով։ Հրամանն ուժի մեջ է մտնում 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից։
Ի՞նչ է համարվում բռնություն
Չափանիշների 7-րդ կետով դպրոցում ձևավորված կրթական միջավայրը պետք է լինի անվտանգ և զերծ սովորողների նկատմամբ բռնության բոլոր ձևերից՝ ներառյալ՝
- ֆիզիկական բռնությունը,
- հոգեբանական բռնությունը,
- սեռական բռնությունը,
- տնտեսական բռնությունը,
- անտեսումը,
- թրաֆիքինգը և շահագործումը։
Նույն կետով առանձնացվում են նաև դրանց մասնավոր դրսևորումները՝ բուլինգը, կիբերբուլինգը և ֆիզիկական (մարմնական) պատիժը։
Ուշադրություն դարձնենք վերջինին. մարմնական պատիժը չափանիշներով դասվում է բռնության դրսևորումների շարքին, այսինքն՝ այն դիտարկվում է որպես արգելված վարքագիծ, ոչ թե դաստիարակչական միջոց։
Ի՞նչ պետք է անի դպրոցը
8-րդ կետով դպրոցը պետք է իրականացնի համակարգված և շարունակական կանխարգելիչ միջոցառումներ՝ ուղղված սովորողների նկատմամբ բռնության բոլոր ձևերի, այդ թվում՝ թրաֆիքինգի և բուլինգի կանխարգելմանը։
Ի՞նչ միջավայր պետք է ապահովվի
9-րդ կետով դպրոցը պետք է ապահովի դրական, անվտանգ և աջակցող բարոյահոգեբանական միջավայր՝ ձևավորելով փոխադարձ հարգանքի, հանդուրժողականության, ներառականության և համագործակցության մշակույթ։ Այդ նպատակով դպրոցը պետք է՝
- իրականացնի սովորողների սոցիալական-հուզական հմտությունների զարգացմանն ուղղված ծրագրեր և միջոցառումներ,
- ձևավորի կոնֆլիկտների խաղաղ և կառուցողական լուծման կարողություններ,
- խթանի դրական վարքագծի և արդյունավետ հաղորդակցման մշակույթ,
- իրականացնի հոգեկան առողջության պահպանման, հուզական բարեկեցության և սթրեսի հաղթահարմանն ուղղված ծրագրեր,
- իրականացնի թվային անվտանգության, մեդիագրագիտության և պատասխանատու առցանց վարքագծի ձևավորմանն ուղղված ծրագրեր,
- ապահովի աջակցող և ներառական միջավայր՝ հաշվի առնելով սովորողների անհատական, մշակութային և զարգացման առանձնահատկությունները։
Ի՞նչ պետք է անի դպրոցի անձնակազմը
10-րդ կետով դպրոցի անձնակազմը պետք է ծանոթ լինի բռնության, թրաֆիքինգի, բուլինգի և դրանց տարբեր ձևերի հնարավոր նշաններին, ժամանակին բացահայտի սովորողների վարքագծային, հուզական կամ սոցիալական փոփոխությունները և այլ նախազգուշացնող նշանները, և անհապաղ տեղեկացնի սովորողի պաշտպանության թիմին։
11-րդ կետով դպրոցը պետք է ապահովի դեպքերի արձագանքման հստակ ընթացակարգեր՝ ներառյալ դեպքերի գրանցումը, գնահատումը, անհրաժեշտ աջակցությունը և, ըստ անհրաժեշտության, իրավասու մարմիններին ուղղորդումը՝ համագործակցելով առողջապահական, սոցիալական, իրավապահ և համայնքային ծառայությունների հետ։
Ի՞նչ սկզբունքներով են իրականացվում միջամտությունները
12-րդ կետով բոլոր միջամտությունները պետք է իրականացվեն սովորողակենտրոն մոտեցմամբ՝ ապահովելով սովորողի լավագույն շահը, արժանապատվությունը, անձնական կյանքի և տեղեկատվության գաղտնիության պաշտպանությունը, ինչպես նաև ֆիզիկական և հոգեբանական անվտանգությունը՝ բացառելով խտրականության ցանկացած դրսևորում։
13-րդ և 14-րդ կետերով սովորողները պետք է ներգրավվեն անվտանգ միջավայրի ձևավորման գործընթացում՝ իրազեկման, ինքնապաշտպանության և փոխաջակցության ծրագրերի միջոցով, իսկ դպրոցը պետք է խթանի ծնողների և համայնքի ակտիվ մասնակցությունը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Մարմնական պատիժը դպրոցում արգելվա՞ծ է։ Չափանիշների 7-րդ կետով ֆիզիկական (մարմնական) պատիժը դասվում է սովորողների նկատմամբ բռնության դրսևորումների շարքին, իսկ նույն կետով կրթական միջավայրը պետք է լինի զերծ բռնության բոլոր ձևերից։
Ի՞նչ է լինում, եթե ուսուցիչը կասկածում է բռնության դեպքի մասին։ 10-րդ կետով դպրոցի անձնակազմը պարտավոր է անհապաղ տեղեկացնել սովորողի պաշտպանության թիմին, իսկ 11-րդ կետով դպրոցն ապահովում է դեպքի գրանցումը, գնահատումը, աջակցությունը և, ըստ անհրաժեշտության, ուղղորդումը իրավասու մարմիններին։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ ԿԳՄՍ նախարարի N 07-Ն հրամանով հաստատված չափանիշների 7-րդ կետով, որն ուժի մեջ է մտնում 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից, դպրոցում կրթական միջավայրը պետք է լինի զերծ բռնության բոլոր ձևերից՝ ֆիզիկական, հոգեբանական, սեռական, տնտեսական բռնությունից, անտեսումից, թրաֆիքինգից և շահագործումից, ինչպես նաև դրանց մասնավոր դրսևորումներից՝ բուլինգից, կիբերբուլինգից և ֆիզիկական (մարմնական) պատժից, ընդ որում 10-րդ կետով անձնակազմը պարտավոր է կասկածելի նշանների մասին անհապաղ տեղեկացնել սովորողի պաշտպանության թիմին, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։