Ժառանգության իրավունքն ինքնաբերաբար չի պահպանվում բոլոր դեպքերում։ Օրենսգիրքը սահմանում է հանգամանքներ, երբ անձը մեկուսացվում է ժառանգությունից՝ անկախ նրանից, թե նա ժառանգում է ըստ կտակի, թե ըստ օրենքի, և անկախ նրանից, թե ինչ ազգակցական կապ ունի ժառանգատուի հետ։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net–ը, համապատասխան կարգավորումը սահմանված է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1191-րդ հոդվածով՝ անարժան ժառանգներին ժառանգությունից մեկուսացնելու մասին։
Ո՞ր դեպքերում է անձը մեկուսացվում ցանկացած հիմքով ժառանգելուց
Օրենսգրքի 1191-րդ հոդվածի 1-ին կետով ըստ կտակի և ըստ օրենքի ժառանգությունից մեկուսացվում են այն անձինք, ովքեր դիտավորյալ խոչընդոտել են ժառանգատուի վերջին կամքի իրականացմանը, դիտավորյալ կյանքից զրկել են ժառանգատուին կամ հնարավոր ժառանգներից որևէ մեկին, կամ մահափորձ են կատարել նրանց կյանքի նկատմամբ։
Կարևոր է շեշտել «դիտավորյալ» բառը. հոդվածը վերաբերում է դիտավորությամբ կատարված արարքներին։
Առկա է նաև բացառություն. մեկուսացումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնց օգտին ժառանգատուն կտակը կազմել է մահափորձ կատարելուց հետո։ Այսինքն՝ եթե ժառանգատուն, իմանալով կատարվածի մասին, հետո կտակ է կազմել հօգուտ այդ անձի, դա դիտվում է որպես նրա գիտակցված կամքի արտահայտություն։
Ծնողական իրավունքներից զրկված ծնողները
Նույն հոդվածի 2-րդ կետով ըստ օրենքի ժառանգության դեպքում ժառանգությունից մեկուսացվում են ծնողական իրավունքներից զրկված ծնողները, որոնց ծնողական իրավունքները չեն վերականգնվել ժառանգությունը բացվելու ժամանակ։
Ուշադրություն դարձրեք երկու պայմանի. այս հիմքը գործում է միայն ըստ օրենքի ժառանգության դեպքում, և որոշիչ պահը ժառանգության բացման պահն է։ Եթե մինչ այդ ծնողական իրավունքները վերականգնվել են, մեկուսացման հիմքը վերանում է։
Ինքնաբերաբար չի կիրառվում. պահանջվում է դատական ակտ
1191-րդ հոդվածի 3-րդ կետով անարժան ժառանգներին ժառանգությունից մեկուսացնելու համար հիմք են դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռը և կամ վճիռը։ Այսինքն՝ ոչ թե նոտարը կամ մյուս ժառանգներն են որոշում, այլ դատարանը։
Նույն կետով սահմանված է նաև, թե ով կարող է հարուցել այդ հարցը. անարժան ժառանգներին ժառանգությունից մեկուսացնելու պահանջով դատարան դիմելու իրավունք ունեն այն անձինք, որոնց համար նման մեկուսացումն առաջացնում է ժառանգության հետ կապված գույքային հետևանքներ։ Այսինքն՝ դիմողը պետք է ունենա սեփական գույքային շահ։
Տարածվում է նաև պարտադիր բաժնի վրա
Սա հոդվածի ամենակարևոր և քիչ հայտնի դրույթներից է։ 4-րդ կետով 1191-րդ հոդվածի կանոնները տարածվում են ժառանգության պարտադիր բաժնի իրավունք ունեցող ժառանգների վրա։
Հիշեցնենք, որ 1194-րդ հոդվածով պարտադիր բաժնի իրավունք ունեն ժառանգատուի անչափահաս երեխաները, ինչպես նաև հաշմանդամություն ունեցող կամ անգործունակ ճանաչված կամ 60 տարեկան դարձած երեխաները, ամուսինը և ծնողները, և այդ իրավունքը գործում է անկախ կտակի բովանդակությունից։ Սակայն անարժան ճանաչվելու դեպքում նույնիսկ պարտադիր բաժինը չի պահպանվում։
5-րդ կետով հոդվածի 1-ին և 3-րդ կետերի կանոնները կիրառվում են նաև կտակային հանձնարարության նկատմամբ։
Ի՞նչ է լինում մեկուսացվածի բաժնի հետ
Օրենսգրքի 1232-րդ հոդվածի 1-ին կետով, երբ ժառանգը մեկուսացվում է որպես անարժան ժառանգ, նրան հասանելիք ժառանգության մասն անցնում է ժառանգության հրավիրված՝ ըստ օրենքի ժառանգներին և բաշխվում է նրանց միջև հավասար բաժիններով։ Իսկ եթե ժառանգատուն ամբողջ գույքը կտակել է իր նշանակած ժառանգներին, այդ մասն անցնում է մնացած՝ ըստ կտակի ժառանգներին՝ ժառանգության բաժիններին համամասնորեն, եթե այլ բան նախատեսված չէ կտակով։ Այս կանոնը չի կիրառվում, եթե դուրս մնացած ժառանգին կտակով նշանակված է ենթաժառանգ։
Առանձին կարևոր հետևանք է սահմանված 1221-րդ հոդվածի 2-րդ կետով. ներկայացման իրավունքով չեն կարող ժառանգել ժառանգությունից մեկուսացված ժառանգի երեխաները։
Հաճախ տրվող հարցեր
Կարո՞ղ է անարժան ճանաչվել պարտադիր բաժնի իրավունք ունեցող ժառանգը։
Այո։ 1191-րդ հոդվածի 4-րդ կետով հոդվածի կանոնները տարածվում են նաև ժառանգության պարտադիր բաժնի իրավունք ունեցող ժառանգների վրա։
Մեկուսացված ժառանգի երեխաները կարո՞ղ են ժառանգել իր փոխարեն։
Ոչ։ 1221-րդ հոդվածի 2-րդ կետով ներկայացման իրավունքով չեն կարող ժառանգել ժառանգությունից մեկուսացված ժառանգի երեխաները։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1191-րդ հոդվածով ժառանգությունից մեկուսացվում են այն անձինք, ովքեր դիտավորյալ խոչընդոտել են ժառանգատուի վերջին կամքի իրականացմանը, դիտավորյալ կյանքից զրկել են ժառանգատուին կամ հնարավոր ժառանգներից որևէ մեկին կամ մահափորձ են կատարել, բացառությամբ այն անձանց, որոնց օգտին կտակը կազմվել է մահափորձից հետո, իսկ ըստ օրենքի ժառանգության դեպքում՝ նաև ծնողական իրավունքներից զրկված և դրանք չվերականգնած ծնողները. մեկուսացման հիմքը դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռն ու կամ վճիռն է, կանոնները տարածվում են նաև պարտադիր բաժնի իրավունք ունեցող ժառանգների և կտակային հանձնարարության վրա, իսկ մեկուսացված ժառանգի երեխաները ներկայացման իրավունքով ժառանգել չեն կարող, – տեղեկացնում է Iravaban.net–ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Ժառանգության, անարժան ժառանգներին մեկուսացնելու և պարտադիր բաժնի հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
#ժառանգություն #անարժանժառանգ #պարտադիրբաժին #կտակ #քաղաքացիականօրենսգիրք #ժառանգությանիրավունք