Երբ Իրանի Գերագույն առաջնորդ այաթոլլահ Ալի Խամենեիի ավագ խորհրդական Վելայաթին հայտարարում է (Տես նաեւ https://iravunk.com/?p=321371&l=am) թե «Իրանը թույլ չի տա ամերիկյան միջանցքի ստեղծումը Կովկասում՝ անկախ Մոսկվայի դիրքորոշումից», դա նաեւ նմանվում է ակնարկի, որ այս հարցով Իրանի եւ ՌԴ-ի հարաբերություններում եթե ոչ խորը հակասություն, ապա գոհե անհամաձայնություն կա: Չմոռանանք, որ դեռ անցած ամիս Վելայաթին եղավ Մոսկվայում, նրան ընդունեց ՌԴ նախագահը, բավականին երկար քննարկումներ ունեցան: Բայց արդյունքում նա հիմա ակնարկում է, որ Մոսկվայի դիրքորոշումը կարող է այն չլինել, ինչպիսին գոնե Վելայաթին պատկերացնում էր:
Բայց մյուս կողմից էլ, նախօրեին պաշտոնապես հայտարարվեց Պուտինի եւ Փեզեշքիանի հերթական հեռախոսազրույցի մասին: Ըստ պաշտոնական հաղորդման, ՌԴ նախագահը Փեզեշքիանին «տեղեկացրել է Ալյասկայի Անքորիջ քաղաքում ԱՄՆ-ի հետ գագաթաժողովի արդյունքների մասին»: Ապա նաեւ. «Քննարկվել են երկկողմ օրակարգի մի շարք արդիական հարցեր, այդ թվում՝ էներգետիկայի եւ տրանսպորտի ոլորտներում», ինչպես նաեւ՝ «Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում զարգացումները»: Այդ թվում՝ «3+3» ձեւաչափի մասով, որը. «Հարավային Կովկասում խնդիրների լուծման ավելի արդյունավետ մեխանիզմ է, քան Վաշինգտոնում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ ձեռքբերված համաձայնությունները»,- ասվում է Իրանի նախագահի մամուլի ծառայության հայտարարության մեջ: Վերջապես. «Վլադիմիր Պուտինը եւ Մասուդ Փեզեշքիանը պայմանավորվել են հանդիպել Չինաստանում կայանալիք Շանհայի համագործակցության կազմակերպության (ՇՀԿ) գագաթաժողովում»:
Այսպիսով, թեեւ Փեզեշքիանը «Թրամփի միջանցք» ասվածն Իրանի անվտանգության համար ինչ-որ ահավոր, կործանարար երեւույթ չի համարում, բայց, այնուամենայնիվ, ավելի նպատակահարմար մեխանիզմ է համարում «3+3» ձեւաչափը: Չնայած, երբ նա Պուտինի հետ քննարկում է նաեւ «էներգետիկայի եւ տրանսպորտի ոլորտների» մասին հարցեր, դա եւս հետաքրքիր ակնարկ է ընդհանրական իմաստով կովկասյան ուղղության մասին ռուս-իրանական մոտեցումների հետ կապված: «Էներգետիկայի եւ տրանսպորտի ոլորտներում» թեմաները, իհարկե, հետեւյալի մասին են՝ Ադրբեջանով ՌԴ-Իրան երկաթուղային կապի, ինչպես նաեւ՝ Իրանին նույն Ադրբեջանով ռուսական գազ փոխանցելու, որի մասին այս օրերին շատ է խոսվում: Իհարկե, սա կարող է զուգորդված լինել նաեւ Մեղրիի ճանապարհի թեմայի հետ, հաշվի առնելով, որ այդ գիծը եւս կարող է դառնալ ՌԴ-Իրան խոշոր երկաթուղային կապ: Ինչպես նաեւ Սյունիքում Իրանից եկող ճանապարհի կառուցման, որի մասին, ինչպես Փեզեշքիանի հայաստանյան վերջին այցի ժամանակ ֆիքսվեց, վերջապես ձեռք է բերվել Արաքսի երկրորդ կամրջի շինարարության մասին պայմանավորվածությունը, նաեւ ակտիվ ընթացքի մեջ է Սյունիքում Իրանի կողմից նոր ճանապարհի կառուցման գործընթացը: Բայց դեռ նայենք ադրբեջանական ուղղությանը:
Ադրբեջանով՝ ՌԴ-Իրան կոմունիկացիաների թեման, կապված Մոսկվայի եւ Բաքվի հարաբերությունների հայտնի սրացումների հետ, շատ փորձագետներ համարում էին գոնե ժամանակավորապես սառեցված: Բայց երբ Օվերչուկը հայտարարեց, թե՝ «Մոսկվան եւ Բաքուն ուրվագծել են համատեղ աշխատանքի ուղեցույցներ, որտեղ էներգետիկ համագործակցությունը եւ տրանսպորտային կապերի զարգացումը գերակա են», իսկ Աստրախանում տեղի ունեցած Միջկառավարական հանձնաժողովի նիստում Ռուսաստանը եւ Ադրբեջանը ստորագրեցին մասնավորապես «Հյուսիս-Հարավ» միջանցքի ռազմավարական նախագիծը, դա արդեն ակնարկ էր որոշակի տեղաշարժերի մասին: Ընդ որում, մինչ այդ ռուսական ուժերն ակտիվորեն հարվածում էին Ուկրաինայում ադրբեջանական նավթագազային օբյեկտներին, բայց հետո դա միանգամից կանգնեց: Նշանակո՞ւմ է, որ այդ հարվածներն Ալիեւի տրամադրությունների մեջ ինչ-որ բան փոխել են, միգուցե: Բայց փաստը մնում է փաստ. ընդամենը ամիսներ առաջ Բաքուն տեսնել անգամ չէր ուզում Օվերչուկին, չեղարկեցին նրա այցը, իսկ հիմա նրա հետ փաստաթղթեր են ստորագրում: Եվ այս հիմքով, երբ Պուտինն ու Փեզեշքիանը քննարկում են Ադրբեջանով անցնող կապի մասին հարցեր, դա եւս շատ բան է հուշում:
Ամեն դեպքում, այս բոլոր հարցերի հետ կապված, թերեւս, հստակեցումներ պետք է սպասել Չինաստանում առաջիկա օրերին սպասվող ՇՀԿ գագաթաժողովից, որը, բացի Պուտինի եւ Փեզեշքիանի հանդիպումից, բազում շատ այլ հետաքրքիր դրվագներ է պարունակելու: Նախ, սպասվում է Հնդկաստանի վարչապետի այցը, որը կարող է շատ բան փոխել չին-հնդկական հայտնի հակամարտության մասով: Եվ, ամենակարեւորը, արդեն հայտարարվել է, որ Պուտինը Չինաստան է մեկնում չորս օրով, ինչը նշանակում է, որ բացի ՇՀԿ-ից, նաեւ հանգամանալի քննարկումներ են լինելու նրա եւ նախագահ Սիի միջեւ: Իսկ դա կարեւոր է նաեւ Թրամփի վերջին հայտարարություններից մեկի հետ կապված, թե՝ հրաժարվել են Ուկրաինային փող տալուց, ու ներկայումս միանգամայն ակտիվ կապի մեջ է Պուտինի հետ: «Մենք Պուտինի հետ քննարկում ենք ապամիջուկայնացումը»,- ընդգծեց Թրամփը՝ ավելացնելով, որ ցանկանում է այդ գործընթացում Չինաստանի ներգրավումը:
Այսինքն, շատ նման է, որ Պուտինը պետք է նաեւ Սիի հետ քննարկի այն ամենը, ինչը Ալյասկայում քննարկել է Թրամփի հետ: Իսկ դա, ըստ էության, ուրվագծում է եռակողմ գագաթաժողովի հեռանկարը՝ երեք առաջնորդների միջեւ: Կամ՝ «նոր Պոտսդամը», ինչպես որ անվանում են փորձագետները: Կհաջողվի՞, դեռ առաջ չընկնենք, թեեւ նախադրյալները մեծ են: Այն կարգի, որ դեռ չի հերքվել, որ Թրամփը եւս կարող է այցելել Չինաստան: Ու եթե հաջողվի, ապա մնացած բոլոր հարցերի լուծումները հենց այդտեղ են:
Տես նաեւ https://t.me/iravunk/56865