Նովոսիբիրսքում մշակվել է ներմուծումային կախվածություն չպահանջող թեստ-համակարգ, որը թույլ է տալիս ոչ ինվազիվ կերպով ախտորոշել հղի կանանց պտղի քրոմոսոմային արատները: Այն ներկայում փորձարկվում է Հիմնական և ավանդական բժշկության Ֆեդերալ հետազոտական կենտրոնի (ՖԻՑ ՖՏՄ) բազայում, տեղեկացրեց կենտրոնի գիտա-կլինիկական ախտորոշման բաժնի ղեկավար Աննա Սուբբոտովսկայան՝ TASS-ին:
Թեստ-համակարգ հղի կանանց պտղի անոմալիաների ախտորոշման համար
Գիտնականի խոսքով, առկա ստանդարտ մեթոդները ներառում են հղի կնոջ որովայնի փքում՝ նուրբ ասեղով: Այդ ձևով բժիշկները վերցնում են փոքրիկ նմուշ պտղային հեղուկից, որի հիման վրա կատարում են վերլուծություն: Այս մեթոդը կապված է հղիության կորուստի, ինֆեկցիաների, արյունահոսության և պտղային հեղուկի արտահոսքի ռիսկերի հետ:
«Տեխնոպարկի «Բիոլին» ընկերությունը մշակել է թեստ-համակարգը, իսկ մենք իրականացնում ենք դրա փորձարկումը: Այս պահի դրությամբ Ռուսաստանում գրանցված համարժեքների չկա»,- ասաց նա:
Տվյալ պահին առկա մի քանի արտասահմանյան համարժեքները տեխնիկապես հասանելի չեն: Թեստ-համակարգի ուսումնասիրությունները կատարվում են ՖԻՑ ՖՏՄ ախտորոշման կենտրոնում, և քրոմոսոմային արատների վերլուծության համար օգտագործվում է արյան պլազմա:
«Այս հետազոտությունը խորհուրդ է տրվում 39 տարեկանից բարձր կանանց համար: Թեստը կարելի է կիրառել հղիության 10-րդ շաբաթից սկսած՝ ուսումնասիրելու պտղի ԴՆԹ-ի շրջանառվող ռեկտալական ֆրակցիան արյան մեջ»,- պարզաբանեց նա:
Սուբբոտովսկայան հավելեց, որ թեստ-համակարգը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել Դաունի, Էդվարդսի և Պաթոուի սինդրոմներ:
«Դժվար չէ նշել, որ դա հղիության ընդհատման ցուցիչ չէ: Սակայն գենետիկան կարևոր ազդակ է տալիս այն դեպքերում, երբ առկա են կասկածներ սկրինինգի արդյունքների վերաբերյալ, և դա թույլ է տալիս նվազեցնել ինվազիվ ախտորոշման կիրառումը»,- պարզաբանեց գիտնականը:
Մշակված բացահայտումներ ուղեղի ծերացման հարցում
Կալիֆորնիայի Սան-Ֆրանցիսկոյի համալսարանի նյարդաբաններն ուսումնասիրել են սպիտակուց, որը արագացնում է ուղեղի ծերացումը: Փորձերը ցույց տվեցին, որ հատկապես հիպոկամպը՝ ուսուցման և հիշողության պատասխանատու տարածքը, զգայուն է այդ սպիտակուցի ազդեցությանը:
Ուղեղի ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզվեց, որ ծեր մկներին բնորոշ է FTL1 սպիտակուցի բարձր մակարդակ՝ որը պակասեցնում է նեյրոնների միջև կապերը և նվազեցնում ճանաչողական կարողությունները:
Երիտասարդ մկներին FTL1-ի մակարդակի բարձրացումը հանգեցրեց ուղեղի և վարքագծի փոփոխությունների, որոնք հիշեցնում էին ծեր կենդանիների վիճակը: Իսկ ծեր մկներին FTL1-ի մակարդակի նվազեցումը նպաստեց նեյրոնների կապերի աճին և հիշողության թեստերում ավելի լավ արդյունքների հասնելուն:
«Սա պարզապես ախտանիշների դանդաղեցում չէ, այլ նրանց իրական հետադարձություն», – ընդգծեց Սաուլ Վիլեդան, Կալիֆորնիայի համալսարանի ծերության հետազոտությունների ինստիտուտի փոխտնօրենը:
Գիտնականները պարզել են նաև, որ FTL1-ը դանդաղեցնում է հիպոկամպի բջջային նյութափոխանակությունը, բայց նյութափոխանակությունը ակտիվացնող միացությունը վերացնում է այս ազդեցությունը:
Հեղինակները հույս ունեն, որ այս հայտնագործությունը կօգնի ստեղծել դեղամիջոցներ, որոնք կփակեն FTL1-ի ազդեցությունը և կպաշտպանեն ուղեղը տարիքային խանգարումներից: