Նախկինում հետազոտությունները ցույց են տվել, որ գենդերային հավասարություն ունեցող երկրներում կանայք և տղամարդիկ իրենց նախասիրություններով, օրինակ՝ մասնագիտության ընտրության հարցում, ավելի շատ են տարբերվում, քան ավելի ավանդական երկրներում։
Այս փոխկապակցվածությունը հայտնի է որպես գենդերային հավասարության պարադոքս։ Սակայն Ուփսալայի համալսարանի նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ ուսումնասիրված տվյալների հիման վրա նման եզրահանգումներ անել հնարավոր չէ։
Proceedings of the National Academy of Sciences ամսագրում հրապարակված հոդվածը ցույց է տալիս, որ այս խնդիրը հիմնված է արևմտյան պատկերացումների և պայմանների վրա և կիրառելի չէ այլ երկրների համար։
Ենթադրվում է, որ երբ և՛ կանայք, և՛ տղամարդիկ ավելի շատ ազատություն ունեն անելու այն, ինչ ցանկանում են, այսինքն՝ երբ գենդերային հավասարության մակարդակը բարձր է, նրանք ավելի հակված են որդեգրելու ավանդական գենդերային դերեր։
Սա կարող է բացատրել, թե ինչու, օրինակ, Շվեդիայում ուսանողուհիներն ավելի քիչ հավանականությամբ են դիմում ճարտարագիտական, տեխնոլոգիական կամ մաթեմատիկական ծրագրերի, քան կանայք Ալժիրի նման՝ գենդերային հավասարության ավելի ցածր մակարդակ ունեցող երկրներում։ Ըստ այս թեզի, տղամարդիկ և կանայք ի սկզբանե տարբեր են, և գենդերային ավելի բարձր հավասարությունը պարզապես հեշտացնում է նրանց բուն էության դրսևորումը։
Ուփսալայի համալսարանի հետազոտողները որոշել են մանրամասն ուսումնասիրել մեթոդաբանությունը՝ հնարավոր թերությունները բացահայտելու համար։ Նրանք վարկած են առաջ քաշել, որ գենդերային մեծ հավասարության և գենդերային մեծ տարբերությունների միջև կապն իրականում պայմանավորված է նրանով, որ արևմտյան չափորոշիչները այլ մշակույթներում այդքան էլ լավ չեն գործում։
Հոդվածում հետազոտողները վերավերլուծել են բազմաթիվ ուսումնասիրությունների տվյալներ, որոնք ի ցույց էին դնում գենդերային հավասարության պարադոքսը։ Երբ նրանք հաշվի են առել երկրների մշակութային կլաստերները, ինչպես նաև չափումների հուսալիությունը և որակի այլ վիճակագրական ցուցանիշներ, գենդերային հավասարության բարձրացման և գենդերային մեծ տարբերությունների միջև կապերն անհետացել են։
Ընդհանուր առմամբ, հոդվածում ենթադրվում է, որ գենդերային հավասարության մակարդակի բարձրացման և գենդերային տարբերությունների մեծացման միջև, հնարավոր է, ոչ մի կապ գոյություն չունի։
Այս փոխկապակցվածությունը հայտնի է որպես գենդերային հավասարության պարադոքս։ Սակայն Ուփսալայի համալսարանի նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ ուսումնասիրված տվյալների հիման վրա նման եզրահանգումներ անել հնարավոր չէ։
Proceedings of the National Academy of Sciences ամսագրում հրապարակված հոդվածը ցույց է տալիս, որ այս խնդիրը հիմնված է արևմտյան պատկերացումների և պայմանների վրա և կիրառելի չէ այլ երկրների համար։
Ենթադրվում է, որ երբ և՛ կանայք, և՛ տղամարդիկ ավելի շատ ազատություն ունեն անելու այն, ինչ ցանկանում են, այսինքն՝ երբ գենդերային հավասարության մակարդակը բարձր է, նրանք ավելի հակված են որդեգրելու ավանդական գենդերային դերեր։
Սա կարող է բացատրել, թե ինչու, օրինակ, Շվեդիայում ուսանողուհիներն ավելի քիչ հավանականությամբ են դիմում ճարտարագիտական, տեխնոլոգիական կամ մաթեմատիկական ծրագրերի, քան կանայք Ալժիրի նման՝ գենդերային հավասարության ավելի ցածր մակարդակ ունեցող երկրներում։ Ըստ այս թեզի, տղամարդիկ և կանայք ի սկզբանե տարբեր են, և գենդերային ավելի բարձր հավասարությունը պարզապես հեշտացնում է նրանց բուն էության դրսևորումը։
Ուփսալայի համալսարանի հետազոտողները որոշել են մանրամասն ուսումնասիրել մեթոդաբանությունը՝ հնարավոր թերությունները բացահայտելու համար։ Նրանք վարկած են առաջ քաշել, որ գենդերային մեծ հավասարության և գենդերային մեծ տարբերությունների միջև կապն իրականում պայմանավորված է նրանով, որ արևմտյան չափորոշիչները այլ մշակույթներում այդքան էլ լավ չեն գործում։
Հոդվածում հետազոտողները վերավերլուծել են բազմաթիվ ուսումնասիրությունների տվյալներ, որոնք ի ցույց էին դնում գենդերային հավասարության պարադոքսը։ Երբ նրանք հաշվի են առել երկրների մշակութային կլաստերները, ինչպես նաև չափումների հուսալիությունը և որակի այլ վիճակագրական ցուցանիշներ, գենդերային հավասարության բարձրացման և գենդերային մեծ տարբերությունների միջև կապերն անհետացել են։
Ընդհանուր առմամբ, հոդվածում ենթադրվում է, որ գենդերային հավասարության մակարդակի բարձրացման և գենդերային տարբերությունների մեծացման միջև, հնարավոր է, ոչ մի կապ գոյություն չունի։