Գտել եք ուրիշի դրամապանակը կամ փաստաթղթերը․ ի՞նչ պարտավորություններ ունեք

Փողոցում, խանութում, հասարակական տրանսպորտում կամ այլ վայրում ուրիշի դրամապանակ կամ փաստաթղթեր եք գտել։ Պե՞տք է դրանք հանձնել ոստիկանությանը, կարո՞ղ եք որոշ ժամանակ պահել ձեզ մոտ, և ի՞նչ է լինում, եթե սեփականատերը չի հայտնաբերվում։ Իսկ կարո՞ղ եք վարձատրություն պահանջել գտած գույքը վերադարձնելու համար։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, նման իրավիճակներում հիմնական իրավական կարգավորումները սահմանված են ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 180–182-րդ հոդվածներով։ Դրանք նախատեսում են գտած գույքը վերադարձնելու կամ դրա մասին իրավասու մարմնին հայտնելու պարտականությունը, գտածոյի պահպանման կանոնները, սեփականության իրավունքի ձեռքբերման ժամկետը և հնարավոր վարձատրության պայմանները։

Միաժամանակ, եթե դրամապանակում կան բանկային քարտեր կամ անձնական տվյալներ պարունակող փաստաթղթեր, անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև դրանց օգտագործման և անձնական տվյալների պաշտպանությանն առնչվող իրավական սահմանափակումները։

Ի՞նչ պետք է անել, եթե գտել եք ուրիշի դրամապանակը

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ կորցրած գույքը գտնողը պարտավոր է այդ մասին անհապաղ հայտնել գույքը կորցրած անձին, սեփականատիրոջը կամ իրեն հայտնի այլ անձի, որն իրավունք ունի ստանալու գույքը, և վերադարձնել այն։

Եթե գույքը գտնվել է շենքում կամ տրանսպորտային միջոցում, այն պետք է հանձնվի այդ շենքի կամ տրանսպորտային միջոցի սեփականատիրոջը կամ տիրապետողին։ Այդ դեպքում գույքն ընդունող անձը ձեռք է բերում գտնողի իրավունքները և կրում նրա պարտականությունները։

Եթե գույքը ստանալու իրավունք ունեցող անձը կամ նրա գտնվելու վայրը հայտնի չէ, Քաղաքացիական օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 2-րդ մասով գտնողը պարտավոր է գտանքի մասին հայտնել ոստիկանություն կամ տեղական ինքնակառավարման մարմին։

Այսինքն՝ եթե փողոցում դրամապանակ եք գտել և չգիտեք՝ ում է այն պատկանում, պետք է դրա մասին հայտնեք ոստիկանությանը կամ համապատասխան տեղական ինքնակառավարման մարմնին։ Եթե դրամապանակը գտել եք, օրինակ, ավտոբուսում կամ խանութում, պետք է հաշվի առնել նաև այն տվյալ տրանսպորտային միջոցի կամ շենքի սեփականատիրոջը կամ տիրապետողին հանձնելու՝ օրենքով սահմանված կանոնը։

Գործնականում նպատակահարմար է գույքը հանձնելիս ստանալ հանձնման փաստը հաստատող գրավոր ապացույց կամ այլ կերպ արձանագրել այն։

Կարո՞ղ եք գտած դրամապանակը պահել ձեզ մոտ

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ գտնողն իրավունք ունի գույքը պահել իր մոտ կամ ի պահ հանձնել ոստիկանությանը, տեղական ինքնակառավարման մարմնին կամ նրանց նշած անձին։

Սակայն գույքը պահելու հնարավորությունը չի նշանակում, որ գտնողը կարող է այն համարել սեփականը կամ տնօրինել դրա պարունակությունը։ Գտած գույքը պետք է պահպանվի և վերադարձվի օրենքով սահմանված կարգով։

Նույն հոդվածի 4-րդ մասով գտնողը գույքի արժեքի սահմաններում պատասխանատու է դրա կորստի կամ վնասվածքի համար, եթե առկա է իր մեղքը։

Հետևաբար, եթե որոշել եք գտածոն ժամանակավորապես պահել ձեզ մոտ, պետք է ապահովել դրա անվտանգությունը և չկորցնել գույքի կամ դրա պարունակության ամբողջականությունը։

Ի՞նչ անել, եթե դրամապանակում անձնագիր, նույնականացման քարտ կամ բանկային քարտ կա

Եթե դրամապանակում կան անձնագիր, նույնականացման քարտ, վարորդական իրավունք կամ այլ փաստաթղթեր, դրանց նկատմամբ նույնպես կիրառվում են գտանքի մասին Քաղաքացիական օրենսգրքի 180-րդ հոդվածով նախատեսված ընդհանուր կանոնները։

Եթե փաստաթղթի տիրոջը հնարավոր չէ գտնել, պետք է գտանքի մասին հայտնել ոստիկանությանը կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնին՝ օրենքով սահմանված կարգով։

Բանկային քարտը չպետք է օգտագործել, իսկ անձնական փաստաթղթերի լուսանկարները կամ դրանցում պարունակվող տվյալները սոցիալական ցանցերում հրապարակելը նպատակահարմար չէ։ «Անձնական տվյալների պաշտպանության մասին» օրենքի 4-րդ և 5-րդ հոդվածները նախատեսում են անձնական տվյալների մշակման օրինականության և համաչափության սկզբունքներ։ Հետևաբար, տիրոջը գտնելու նպատակով ավելի անվտանգ է դիմել իրավասու մարմնին, իսկ բանկային քարտի դեպքում՝ անհրաժեշտության դեպքում տեղեկացնել նաև քարտը թողարկած բանկին։

Այս խորհուրդները պետք է տարբերել գտանքի վերաբերյալ Քաղաքացիական օրենսգրքի հատուկ պարտականություններից․ անձնական տվյալների հրապարակման կամ քարտի օգտագործման իրավական գնահատականը կախված է նաև տվյալ գործողության հանգամանքներից և կիրառելի այլ նորմերից։

Ե՞րբ կարող եք ձեռք բերել գտած գույքի սեփականության իրավունքը

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 181-րդ հոդվածի համաձայն՝ եթե գտանքի մասին ոստիկանություն կամ տեղական ինքնակառավարման մարմին հայտնելու պահից վեց ամսվա ընթացքում գույքն ստանալու իրավունք ունեցող անձը չի հայտնաբերվում կամ իր իրավունքի մասին չի հայտարարում գտնողին, ոստիկանությանը կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնին, գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը ձեռք է բերում գտնողը։

Եթե գտնողը հրաժարվում է գտած գույքը սեփականություն դարձնելուց, այն դառնում է համայնքի սեփականություն։

Կարևոր է հաշվի առնել, որ վեցամսյա ժամկետը հաշվարկվում է ոչ թե գույքը գտնելու օրվանից, այլ ոստիկանությանը կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնին գտանքի մասին հայտնելու պահից։ Հետևաբար, միայն դրամապանակը վեց ամիս պահելը բավարար չէ դրա նկատմամբ սեփականության իրավունք ձեռք բերելու համար։

Կարո՞ղ եք վարձատրություն պահանջել գտած գույքը վերադարձնելու համար

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի համաձայն՝ գույքը գտած և այն ստանալու իրավունք ունեցող անձին վերադարձրած անձն իրավունք ունի պահանջելու գույքը պահպանելու, հանձնելու կամ իրացնելու հետ կապված անհրաժեշտ ծախսերի հատուցում։ Դրանց թվում կարող են լինել նաև գույքն ստանալու իրավունք ունեցող անձին հայտնաբերելու անհրաժեշտ ծախսերը։

Նույն հոդվածի 2-րդ մասով գտնողն իրավունք ունի գույքն ստանալու իրավունք ունեցող անձից պահանջել գտանքի համար գույքի արժեքի մինչև 20 տոկոսի չափով վարձատրություն։ Եթե գտնված գույքն արժեք ունի միայն այն ստանալու իրավունք ունեցող անձի համար, վարձատրության չափը որոշվում է նրա հետ համաձայնությամբ, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում՝ դատարանով։ Եթե գույքի վերադարձի համար հրապարակայնորեն պարգև է խոստացվել, այն վճարվում է խոստման պայմաններով։

Օրենքը նաև նախատեսում է, որ գտնողն իրավունք ունի մինչև վարձատրություն ստանալը պահել գտած գույքը։ Սակայն վարձատրության իրավունքը չի ծագում, եթե գտնողը չի հայտնել գտանքի մասին կամ փորձել է այն թաքցնել։

Ուստի վարձատրության հարցը պետք է գնահատել Քաղաքացիական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի բոլոր կիրառելի պայմանների համադրությամբ։ Գտած գույքը թաքցնելը և այնուհետև վարձատրություն պահանջելը օրենքով նախատեսված իրավունք չէ։

Կարո՞ղ է գտած դրամապանակը չվերադարձնելը հանգեցնել քրեական պատասխանատվության

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածը սահմանում է գողության պատասխանատվությունը՝ գողությունը բնորոշելով որպես գաղտնի հափշտակություն։ Սակայն միայն այն փաստը, որ անձը գտել է դրամապանակը և չի վերադարձրել այն, ինքնին բավարար չէ բոլոր դեպքերում գողության հանցակազմի առկայության մասին եզրակացնելու համար։

Քրեաիրավական գնահատականը կախված է կոնկրետ հանգամանքներից, անձի գործողություններից և ապացուցված փաստերից։ Եթե գտած գույքը յուրացվել է կամ դրա պարունակության նկատմամբ կատարվել են այլ ապօրինի գործողություններ, իրավասու մարմինները պետք է գնահատեն՝ արդյոք առկա են Քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ։

Նույն կերպ, բանկային քարտի օգտագործման կամ դրանով գործարքներ կատարելու իրավական հետևանքները պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով կոնկրետ գործողությունը և կիրառելի քրեաիրավական կամ այլ նորմերը։

Հետևաբար, չի կարելի պնդել, որ գտած գույքը չվերադարձնելու ցանկացած դեպք ինքնաբերաբար առաջացնում է քրեական պատասխանատվություն։ Միաժամանակ, գտնողը պետք է կատարի քաղաքացիական օրենսդրությամբ սահմանված պարտականությունները և չտնօրինի գույքը՝ առանց դրա համար իրավական հիմք ունենալու։

Այսպիսով՝ եթե գտել եք ուրիշի դրամապանակը կամ փաստաթղթերը, պետք է անհապաղ փորձել դրանք վերադարձնել իրավասու անձին։ Եթե սեփականատիրոջը կամ նրա գտնվելու վայրը չեք կարող պարզել, գտանքի մասին պետք է հայտնել ոստիկանությանը կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնին։ Գտած գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի ձեռքբերումը, հնարավոր վարձատրությունը և չվերադարձնելու իրավական հետևանքները որոշվում են օրենքով սահմանված պայմաններով,– տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։

Ծանուցում․ սույն նյութը պատրաստվել է իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։

Leave a Comment