Աշխատանքի վայրում անվտանգ և առողջության համար անվնաս պայմանների ապահովումը գործատուի պարտականությունն է։ Աշխատավայրի կահավորումից և սարքավորումների տեխնիկական վիճակից մինչև վտանգավոր քիմիական նյութերից պաշտպանություն՝ օրենսդրությունը սահմանում է մի շարք պահանջներ, որոնք պետք է պահպանվեն աշխատողների կյանքի և առողջության պաշտպանության համար։
Iravaban.net–ը ներկայացնում է, թե ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի համաձայն՝ ինչ պարտականություններ ունի գործատուն աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանության հարցում։
Ի՞նչ է ներառում աշխատողների անվտանգության և առողջության պահպանությունը
ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատողների անվտանգության ապահովումը և առողջության պահպանությունը միջոցառումների համակարգ է, որի նպատակն է աշխատանքային գործունեության ընթացքում պաշտպանել աշխատողների կյանքն ու առողջությունը։
Այդ համակարգը ներառում է իրավական, սոցիալ-տնտեսական, կազմակերպական-տեխնիկական, սանիտարահիգիենիկ, բուժկանխարգելիչ, վերականգնողական և այլ միջոցառումներ։
Այսինքն՝ աշխատավայրում անվտանգության ապահովումը չի սահմանափակվում միայն դժբախտ պատահարներից խուսափելով։ Այն ներառում է նաև այնպիսի պայմանների ստեղծումը, որոնք նվազեցնում են աշխատանքի ընթացքում առողջությանը վնաս հասցնելու վտանգը։
Ո՞վ է պատասխանատու աշխատավայրում անվտանգության համար
ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 243-րդ հոդվածով ամրագրված է աշխատողի՝ անվտանգ աշխատանքի իրավունքը։ Յուրաքանչյուր աշխատողի համար պետք է ապահովվեն օրենքով սահմանված պատշաճ, անվտանգ և առողջության համար անվնաս աշխատանքային պայմաններ։
Անվտանգության և առողջության պահպանության ապահովման պարտականությունը կրում է գործատուն։ Կախված աշխատանքի կամ արտադրության վտանգավորության աստիճանից՝ նա պետք է ներգրավի համապատասխան որակավորում ունեցող ծառայություն կամ անձամբ իրականացնի այդ գործառույթը։
Աշխատանքի պայմանների դասակարգումը, ինչպես նաև առողջության համար վնասակար գործոնների թույլատրելի նվազագույն մակարդակն ու քանակը սահմանվում են օրենքներով և այլ իրավական ակտերով։
Ի՞նչ պայմաններ պետք է ապահովի գործատուն՝ աշխատանքը նորմալ կատարելու համար
ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 244-րդ հոդվածի համաձայն՝ գործատուն պարտավոր է ապահովել աշխատանքի նորմալ պայմաններ, որպեսզի աշխատողները կարողանան կատարել իրենց աշխատանքային նորմաները։
Մասնավորապես՝ գործատուն պետք է ապահովի՝
- մեխանիզմների, սարքավորումների և աշխատանքի այլ միջոցների սարքին վիճակը,
- անհրաժեշտ տեխնիկական փաստաթղթերի ժամանակին տրամադրումը,
- աշխատանքի համար անհրաժեշտ որակյալ նյութերի և գործիքների ժամանակին տրամադրումը,
- արտադրության ապահովումը էլեկտրաէներգիայով, գազով և էներգիայի այլ տեսակներով,
- աշխատանքի անվտանգ և առողջության համար անվնաս պայմաններ, այդ թվում՝ պատշաճ լուսավորություն, ջեռուցում և օդափոխություն,
- աղմուկի, ճառագայթման, վիբրացիայի և առողջության վրա բացասաբար ազդող այլ գործոնների՝ սահմանված թույլատրելի մակարդակների պահպանումը։
Բացի այդ, հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար պետք է տրամադրվեն խելամիտ հարմարեցումներ։
Այս պահանջները վերաբերում են ոչ միայն արտադրական ձեռնարկություններին, այլև այն աշխատավայրերին, որտեղ անհրաժեշտ է ապահովել անվտանգ և պատշաճ աշխատանքային միջավայր։
Ինչպիսի՞ն պետք է լինի աշխատողի աշխատավայրը
ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 245-րդ հոդվածը սահմանում է աշխատավայրի կահավորման պահանջները։
Յուրաքանչյուր աշխատողի աշխատավայրը և շրջապատող միջավայրը պետք է լինեն անվտանգ, հարմար և առողջության համար անվնաս։ Դրանք պետք է կահավորվեն աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանության վերաբերյալ նորմատիվ իրավական ակտերի պահանջներին համապատասխան։
Օրենսդրությամբ երաշխավորվում է նաև հաշմանդամություն ունեցող անձանց աշխատատեղի մատչելիության ապահովումը՝ աշխատավայրում խելամիտ հարմարեցումներ տրամադրելու միջոցով։
Նոր կառուցված կամ վերակառուցված օբյեկտները շահագործման են հանձնվում Կառավարության սահմանած կարգով։
Կարո՞ղ է գործատուն օգտագործել անսարք սարքավորումներ
ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 246-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատանքում թույլատրվում է օգտագործել միայն տեխնիկապես սարքին վիճակում գտնվող և անվտանգության պահանջներին համապատասխանող աշխատանքի միջոցներ։
Աշխատանքի միջոցների նկատմամբ անվտանգության նվազագույն պահանջները սահմանվում են համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով։ Տարբեր միջոցների արտադրության անվտանգության պարտադիր պահանջներն ու դրանց համապատասխանության գնահատման ընթացակարգերը սահմանվում են տեխնիկական կանոնակարգերով, ստանդարտներով և այլ իրավական ակտերով։
Աշխատանքի որոշակի միջոցի օգտագործման անվտանգության պահանջները պետք է ներկայացված լինեն դրան ուղեկցող փաստաթղթերում, որոնք արտադրողը պարտավոր է տրամադրել աշխատանքի միջոցի հետ միասին։
Սարքավորումների անվտանգ շահագործման նկատմամբ մշտական հսկողությունն իրականացնում է գործատուն, եթե դրանց օգտագործման կամ շահագործման վերաբերյալ պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ։
Ինչպե՞ս պետք է պաշտպանվեն աշխատողները վտանգավոր քիմիական նյութերից
ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 247-րդ հոդվածը սահմանում է վտանգավոր քիմիական նյութերի ազդեցությունից աշխատողների պաշտպանության պահանջները։
Եթե արտադրական գործընթացում օգտագործվում, արտադրվում, տեղափոխվում կամ պահպանվում են մարդու առողջության համար վտանգավոր քիմիական նյութեր, գործատուն պարտավոր է ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ՝ աշխատողների առողջությունն ու շրջակա միջավայրը պաշտպանելու համար։
Օրենսդրությունը նախատեսում է նաև հետևյալ պահանջները՝
- վտանգավոր քիմիական նյութերի փաթեթավորումը պետք է պիտակավորվի՝ վնասակարության կամ վտանգավորության մասին նախազգուշացնող նշանով,
- աշխատողները պետք է անցնեն համապատասխան քիմիական նյութերի հետ անվտանգ վարվելու ուսուցում և հրահանգավորում,
- աշխատավայրերում պետք է տեղադրվեն կոլեկտիվ պաշտպանության և վտանգի մասին նախազգուշացնող միջոցներ,
- պետք է գործեն վտանգավոր քիմիական նյութերի քանակի հաշվառման հատուկ համակարգեր,
- աշխատողները պետք է ապահովված լինեն անհատական պաշտպանության միջոցներով։
Այս պահանջների նպատակն է նվազեցնել քիմիական նյութերի հետ աշխատանքի հետևանքով աշխատողների առողջությանը հասցվող վնասի վտանգը։
Ի՞նչ կանոններով պետք է կազմակերպվի անվտանգ աշխատանքը
ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 248-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատանքը պետք է կազմակերպվի աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանության վերաբերյալ նորմատիվ իրավական ակտերի պահանջներին համապատասխան։
Եթե գործատուի գործունեության ոլորտի համար օրենսդրությամբ սահմանված են անվտանգության և առողջության պահպանության հատուկ պահանջներ, գործատուն պարտավոր է ընդունել դրանց վերաբերյալ ներքին իրավական ակտեր։
Միաժամանակ, անվտանգության իրավական ակտերի, աշխատանքի կազմակերպման և իրականացման կանոնների ու հրահանգների պահանջները չպահպանելը համարվում է կազմակերպության ներքին կարգապահական կանոնների խախտում։
Այսպիսով, անվտանգության կանոնները պետք է ոչ միայն սահմանված լինեն, այլև պահպանվեն աշխատանքի կազմակերպման և իրականացման ընթացքում։
Ի՞նչ պետք է հիշեն աշխատողներն ու գործատուները
Աշխատանքի վայրում անվտանգ պայմանների ապահովումը գործատուի պարտականությունն է։ Այն ներառում է աշխատավայրի պատշաճ կահավորումը, սարքավորումների սարքին վիճակի ապահովումը, առողջության համար վնասակար գործոնների վերահսկումը և անհրաժեշտ պաշտպանիչ միջոցների տրամադրումը։
Աշխատողներն իրենց հերթին պետք է պահպանեն անվտանգության սահմանված կանոններն ու հրահանգները։ Անվտանգության պահանջների խախտումը կարող է դիտարկվել որպես ներքին կարգապահական կանոնների խախտում։
Նշում․ նյութը հիմնված է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 242–248-րդ հոդվածների ներկայացված դրույթների վրա։ Առանձին ոլորտների համար կարող են գործել նաև լրացուցիչ նորմատիվ պահանջներ,-տեղեկացնում է Iravaban.net–ը։