Հոկտեմբերի 7-ին հայտնի են դարձել քիմիայի բնագավառում 2026 թվականի Նոբելյան մրցանակակիրները։ Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիան Nobel Prize in Chemistry որոշմամբ մրցանակը շնորհել է ֆրանսիացի գիտնական Անրի Կագանին (Henri B. Kagan) և ճապոնացի գիտնական Կենձո Սոային (Kenzō Soai)։
Գիտնականները արժանացել են այս բարձրագույն պարգևին «ասիմետրիկ օրգանական սինթեզում ոչ գծային էֆեկտների և ավտոկատալիզի հայտնաբերման համար»։
«Հայելային» մոլեկուլների առեղծվածը (Խիրալություն)․ Բնության մեջ շատ մոլեկուլներ գոյություն ունեն երկու ձևով, որոնք միմյանց հայելային արտացոլանքն են (ինչպես մեր աջ և ձախ ձեռքերը)։ Չնայած դրանց քիմիական կառուցվածքը նույնն է, կենդանի օրգանիզմների վրա դրանք կարող են բոլորովին տարբեր ազդեցություն ունենալ։ Օրինակ՝ դեղագործության մեջ մոլեկուլի մի տարբերակը կարող է բուժել, իսկ մյուսը՝ անօգուտ կամ նույնիսկ թունավոր լինել։
Անրի Կագանը և Կենձո Սոային կարողացել են գտնել եղանակներ, թե ինչպես կառավարել քիմիական ռեակցիաներն այնպես, որ ստացվի միայն անհրաժեշտ՝ «ճիշտ» հայելային տարբերակը։ Դրանով նրանք լուծել են ավելի քան մեկ դար գիտնականներին հուզող քիմիական հանելուկը, թե ինչպես է բնության մեջ ինքնաբերաբար առաջանում հոմոխիրալությունը (միակողմանի համաչափությունը)։