Շենքի թույլտվությունը հին է, վարկը՝ նոր. ո՞ր դեպքում եկամտահարկը հետ չի վերադարձվի

Հիփոթեքային վարկի տոկոսների չափով եկամտային հարկի վերադարձի սահմանափակումները Երևանում և մարզերում գործում են տարբեր կանոններով։ Երևանում որոշիչ է նաև շինարարության թույլտվության ամսաթիվը, և մինչև 2022 թվականի հունվարի 1-ը տրված թույլտվությամբ շենքերի դեպքում իրավունքը պահպանվում է։ Իսկ չորս մարզի համար, որտեղ սահմանափակումը գործելու է 2027 թվականի հունվարի 1-ից, նման բացառություն սահմանված չէ։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումները սահմանված են Հարկային օրենսգրքի 160-րդ հոդվածով և Կառավարության 2017 թվականի հոկտեմբերի 5-ի N 1321-Ն որոշմամբ հաստատված կարգով։

Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում վերադարձը

160-րդ հոդվածի 1-ին մասով վարձու աշխատող ֆիզիկական անձի աշխատավարձից հաշվարկված եկամտային հարկը վերադարձվում է հիփոթեքային վարկի սպասարկման համար վճարվող տոկոսների գումարների չափով։

Իրավունք տալիս է միայն նոր կառուցվող կամ կառուցված բազմաբնակարան շենքում անմիջապես կառուցապատողից բնակարան ձեռք բերելը, պետությունից կամ համայնքից բնակարանային ապահովության ծրագրով ձեռք բերելը, կառուցապատողից անհատական բնակելի տուն գնելը կամ տուն կառուցելը։ Վարկը պետք է ստացված լինի ռեզիդենտ ֆինանսական կազմակերպությունից 2018 թվականի հունվարի 1-ից հետո։

Ինչպե՞ս է Երևանում

Երևանում սահմանափակումները կիրառվել են փուլերով՝ ըստ տարածագնահատման գոտիների. 2022 թվականի հուլիսի 1-ից հետո ստացված վարկերի մասով՝ առաջին գոտում, 2023 թվականի հունվարի 1-ից՝ երկրորդում, 2023 թվականի հուլիսի 1-ից՝ երրորդում, 2025 թվականի հունվարի 1-ից՝ մնացած բոլոր գոտիներում։

Այսինքն՝ 2025 թվականի հունվարի 1-ից հետո ստացված վարկերի մասով Երևանի ամբողջ վարչական տարածքում վերադարձ չի կատարվում՝ բացառությամբ հին թույլտվությամբ շենքերի։

Հենց այդ բացառությունն է կարևոր։ N 1321-Ն որոշմամբ հաստատված կարգի 5.1-ին կետի 2.1-ին ենթակետով հայտը մերժվում է, եթե գույքը գտնվում է այն գոտում, որտեղ վերադարձ չի կատարվում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ գույքի շինարարության թույլտվություն տրամադրելու վերաբերյալ որոշումն ընդունվել է մինչև 2022 թվականի հունվարի 1-ը։

Նույն բացառությունը սահմանված է նաև 2021 թվականի նոյեմբերի 17-ի ՀՕ-360-Ն օրենքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որով Երևանի գոտիների սահմանափակումները չեն կիրառվում մինչև 2022 թվականի հունվարի 1-ն ընդունված որոշումներով ստացված շինարարության թույլտվությունների հիման վրա կառուցված կամ կառուցվող շենքերի նկատմամբ։

Ուստի Երևանում հին թույլտվությամբ շենքում բնակարան գնողը պահպանում է վերադարձի իրավունքը՝ անկախ վարկի ամսաթվից։

Ի՞նչ է սպասվում մարզերում

160-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի «ե» ենթակետով 2027 թվականի հունվարի 1-ից հետո ստացված հիփոթեքային վարկերի մասով եկամտային հարկը չի վերադարձվում, եթե անշարժ գույքը գտնվում է, կառուցվում է կամ կառուցվելու է Արագածոտնի, Արարատի, Արմավիրի և Կոտայքի մարզերում։ «Զ» ենթակետով նույնը կգործի 2029 թվականի հունվարի 1-ից մնացած բոլոր մարզերում՝ Շիրակ, Լոռի, Տավուշ, Գեղարքունիք, Վայոց ձոր և Սյունիք։

Երկու դեպքում էլ բացառություն են միայն Կառավարության հաստատած ցանկում ներառված սահմանամերձ բնակավայրերը։

Այստեղ թույլտվության ամսաթիվը նշանակություն ունի՞

Օրենքով և կարգով նման բացառություն սահմանված չէ։

Դա երևում է հենց N 1321-Ն որոշման կարգի 5.1-ին կետից, որտեղ երեք ենթակետերը շարադրված են կողք կողքի.

• 1-ին ենթակետը, Երևանի գոտիների մասով, պարունակում է թույլտվության բացառությունը,
• 2-րդ ենթակետը, չորս մարզի մասով, պարունակում է միայն սահմանամերձ բնակավայրերի բացառությունը,
• 3-րդ ենթակետը, մնացած մարզերի մասով, նույնպես միայն սահմանամերձ բնակավայրերի բացառությունը։

Նույն պատկերն է օրենքների մակարդակում. ՀՕ-360-Ն օրենքն ունի անցումային դրույթ շինարարության թույլտվության մասին, իսկ 2024 թվականի հունիսի 12-ի ՀՕ-291-Ն օրենքը, որով ներդրվել են մարզերի սահմանափակումները, բաղկացած է երկու հոդվածից և անցումային դրույթ չունի։

Նույն մոտեցումն է ամրագրված նաև Պետական եկամուտների կոմիտեի պաշտոնական հաղորդագրությունում, որտեղ շինարարության թույլտվության բացառությունը նշված է միայն Երևանի մասով, իսկ մարզերի մասով՝ միայն սահմանամերձ բնակավայրերի բացառությունը։

Այսինքն՝ եթե շենքի շինարարության թույլտվությունը տրվել է ավելի վաղ, բայց բնակարանի ձեռքբերման հիփոթեքային վարկը ստացվել է 2027 թվականի հունվարի 1-ից հետո, և գույքը գտնվում է այդ չորս մարզերից մեկում, ապա գործող կարգավորումներով վերադարձի իրավունք չի ծագի։

Ի՞նչ սահմանաչափեր են գործում

Կարգի 8.1-ին կետով 2018 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ ստացված վարկերի մասով վարկառուներին վերադարձվող ընդհանուր գումարը յուրաքանչյուր եռամսյակի համար 1,5 միլիոն դրամ է, իսկ 2025 թվականի հունվարի 1-ին և դրանից հետո ստացվածների մասով՝ 750 հազար դրամ։

Բացի դրանից, հայտը մերժվում է, եթե ձեռք բերվող բնակարանի կամ տան գործարքի պայմանագրային արժեքը գերազանցում է 55 միլիոն դրամը, ինչպես նաև, եթե անձն արդեն մեկ անգամ օգտվել է այդ իրավունքից 2018 թվականից հետո ստացված վարկի մասով։

Ինչպե՞ս է ձևակերպվում դիմումը

Կարգի 5-րդ կետով վարկառուն նախ ներկայացնում է իրավունքի հաստատման հայտ՝ կցելով անձնագիրը, հանրային ծառայությունների համարանիշը, վարկային պայմանագիրը մարման ժամանակացույցով, սեփականության կամ կառուցվող շենքից գույք գնելու իրավունքի գրանցման վկայականը, կառուցապատողի տեղեկանքը և առուվաճառքի պայմանագիրը։

Հայտը քննվում է 15 աշխատանքային օրում, իսկ կառուցապատման իրավունքի ձեռքբերման պայմանագրի դեպքում՝ 30 աշխատանքային օրում։ Հայտը բավարարվելուց հետո վարկառուն արդեն բացառապես էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնում է եկամտային հարկի վերադարձի դիմումը։

Տոկոսների մասին տեղեկանքը հարկային մարմնին տրամադրում է ԱՔՌԱ վարկային բյուրոն՝ վարկառուի համաձայնությամբ։

Ե՞րբ է դիմումը մերժվում

Կարգի 8-րդ կետով դիմումը մերժվում է, եթե գործատուն ամբողջությամբ չի կատարել հայտարարագրված հարկային պարտավորությունը, եթե չեն ներկայացվել պահանջվող փաստաթղթերը, եթե վարկառուն նույն ժամանակաշրջանում օգտվել է ուսման վարձի փոխհատուցումից, եթե ներկայացվել է ոչ ճշգրիտ բանկային հաշվի համար, կամ եթե առկա է ավել վերադարձված գումար, որի հետ կապված համաձայնություն չի ստացվել։

Որքա՞ն ժամանակում է վճարվում

Մերժման հիմքերի բացակայության դեպքում հարկային մարմինը դիմումը ներկայացնելուն հաջորդող երեք աշխատանքային օրում գանձապետարանի միջոցով գումարը փոխանցում է վարկառուի բանկային հաշվին։

Ի՞նչ է լինում վարկառուի մահվան դեպքում

Կարգի 5-րդ և 5.2-րդ կետերով վարկառուի մահվան դեպքում հայտ և դիմում կարող է ներկայացնել ժառանգը՝ եկամտային հարկի գումարները ժառանգության զանգվածի մեջ ներառելու և այն ընդունելու դեպքում։ Մեկից ավելի ժառանգ ունենալու դեպքում՝ այն ժառանգը, որին բոլոր ժառանգների համաձայնությամբ կփոխանցվի այդ իրավունքը։

Ամփոփում

Ամփոփելով՝ Երևանում եկամտահարկի վերադարձի սահմանափակումը չի կիրառվում, եթե շինարարության թույլտվություն տրամադրելու որոշումն ընդունվել է մինչև 2022 թվականի հունվարի 1-ը, մարզերի համար նման բացառություն սահմանված չէ, և 2027 թվականի հունվարի 1-ից հետո ստացված վարկերի մասով վերադարձ չի լինի Արագածոտնի, Արարատի, Արմավիրի և Կոտայքի մարզերում, իսկ 2029 թվականից՝ մնացած մարզերում, բացառությամբ սահմանամերձ բնակավայրերի, եռամսյակային սահմանաչափը 2024 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ ստացված վարկերի մասով 1,5 միլիոն դրամ է, 2025 թվականի հունվարի 1-ից հետո ստացվածների մասով՝ 750 հազար դրամ, գործարքի արժեքը չպետք է գերազանցի 55 միլիոն դրամը, իսկ գումարը վճարվում է դիմումից հետո երեք աշխատանքային օրում, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։

Եկամտահարկի վերադարձի ընդհանուր պայմանների մասին կարդացեք այս նյութում։

Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։