Ձեր բնակարանի վրա արգելանք է դրվել. կարո՞ղ եք ապրել, վարձով տալ, վաճառել

Գույքի վրա արգելանք դնելը չի նշանակում, որ այն անմիջապես խլվում է կամ որ բնակարանում այլևս հնարավոր չէ ապրել։ Օրենքով արգելանքն առաջին հերթին արգելում է գույքը տնօրինել, իսկ անշարժ գույքի օգտագործման իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն այն դեպքում, երբ արդեն կայացվել է հարկադիր իրացման որոշում։ Ընդ որում, արգելադրված գույքը որոշակի պայմաններով կարելի է և՛ վաճառել, և՛ վարձով տալ։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումները սահմանված են «Կատարողական վարույթի մասին» 2024 թվականի ապրիլի 11-ին ընդունված օրենքի 70-76-րդ և 120-րդ հոդվածներով։ Օրենքն ուժի մեջ է մտել 2026 թվականի հունվարի 1-ից։

Ի՞նչ է նշանակում արգելանք

Օրենքի 70-րդ հոդվածով արգելանք դնելը ներառում է գույքը տնօրինելն արգելելը, ներառյալ այն այլ անձանց գույքային իրավունքներով ծանրաբեռնելը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ դրա օգտագործման իրավունքը լրիվ կամ մասնակի սահմանափակելը և առգրավելը։

Նույն հոդվածով արգելվում է արգելադրված գույքը վերափոխել, վնասել, ոչնչացնել, քանդել, ապամոնտաժել, ինչպես նաև արգելադրված անշարժ գույքի վրա շինարարություն իրականացնել, բացառությամբ այն դեպքի, երբ շինարարության թույլտվությունը տրվել է մինչև արգելանք դնելը։ Արգելվում է նաև արգելադրված գույքը Հայաստանից դուրս տեղափոխելը։

Կարո՞ղ եք ապրել արգելանքի տակ գտնվող բնակարանում

Այո։ Սա ամենակարևոր դրույթն է։

Օրենքի 72-րդ հոդվածի 3-րդ մասով արգելադրված անշարժ գույքի օգտագործման իրավունքը կարող է սահմանափակվել, ներառյալ վտարում իրականացնելու միջոցով, միայն այդ գույքի հարկադիր իրացման որոշում կայացվելու դեպքում, եթե օրենքով կամ կատարման ենթակա ակտով այլ բան նախատեսված չէ։

Այսինքն՝ մինչև իրացման որոշումը արգելանքն ինքնին չի զրկում բնակարանում ապրելու հնարավորությունից։

Իսկ ի՞նչ է լինում բիզնեսի գույքի հետ

72-րդ հոդվածի 4-րդ մասով պարտապան իրավաբանական անձի և անհատ ձեռնարկատիրոջ գործունեության մեջ անմիջականորեն ներգրավված արգելադրված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքը մինչև գույքը նոր սեփականատիրոջը հանձնելը չի կարող սահմանափակվել, բացառությամբ կատարման ենթակա ակտով նախատեսված դեպքերի և այն դեպքերի, երբ պարտապանն ինքը խախտել է արգելանքից բխող սահմանափակումները։

Ի՞նչն է առգրավվում պարտադիր

72-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պարտադիր առգրավման ենթակա են կանխիկ դրամը, արտարժույթը, փաստաթղթային արժեթղթերը, թանկարժեք մետաղներն ու քարերը, ոսկերչական զարդերը և դրանց ջարդոնը։

Կարո՞ղ եք վաճառել արգելադրված գույքը

Այո, և դա շատերին անհայտ հնարավորություն է։

Օրենքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարկադիր կատարողը պարտապանի միջնորդության հիման վրա թույլատրում է վաճառել արգելադրված գույքը գնահատված շուկայական արժեքից ոչ պակաս գնով մինչև հարկադիր աճուրդը սկսվելը՝ պայմանով, որ վաճառքի գինը կվճարվի Ծառայության դեպոզիտ հաշվին մինչև գույքը գնորդին հանձնելը կամ նրա սեփականության իրավունքի գրանցումը։

Նույն հոդվածով առանձին կարգավորում կա նաև այն դեպքի համար, երբ պարտապանին պատկանում է ավարտված բազմաբնակարան կամ ստորաբաժանված շենքի առանձնացված միավոր. այն կարելի է վաճառել կառուցվող շենքից անշարժ գույք գնելու իրավունք ունեցող անձին՝ պայմանագրով սահմանված և արգելանքի պահին գործող գնից ոչ պակաս գնով։

Կարևոր է. 74-րդ հոդվածի 9-րդ մասով արգելանքը խոչընդոտ չէ այդ գործարքների կնքման համար, իսկ պայմանների կատարումից հետո արգելանքը վերացվում է հարկադիր կատարողի որոշմամբ։

Կարո՞ղ եք վարձով տալ

Այո, բայց թույլտվությամբ և խիստ պայմաններով։

74-րդ հոդվածի 6-րդ մասով հարկադիր կատարողը կարող է թույլատրել արգելադրված գույքը, բացառությամբ հարկադիր իրացման ներկայացվածի, դրամական հատուցման դիմաց օգտագործման հանձնել, եթե միաժամանակ պահպանվում են երկու պայման՝

• գույքի օգտագործումը չի կարող նվազեցնել դրա շուկայական արժեքը,
• օգտագործման դիմաց հատուցումն առնվազն ամենամսյա հաճախականությամբվճարվում է Ծառայության դեպոզիտ հաշվին։

Այսինքն՝ վարձավճարը ստանում է ոչ թե սեփականատերը, այլ այն ուղղվում է պարտքի մարմանը։ Իսկ 7-րդ մասով պայմանները չպահպանելու դեպքում հարկադիր կատարողը դադարեցնում է թույլատրած օգտագործման իրավունքը։

Ի՞նչ է լինում գույքը ժառանգելիս

70-րդ հոդվածի 5-րդ մասով արգելանքը խոչընդոտ չէ արգելադրված գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը պարտապանի իրավահաջորդին անցնելու համար, սակայն պարտապանին իրավահաջորդով փոխարինելուց հետո արգելանքը պահպանվում է։

Ո՞վ է պահպանում գույքը

73-րդ հոդվածով հարկադիր կատարողը գույքն ի պահ է հանձնում պարտապանին, պահանջատիրոջը կամ այլ անձի՝ ստացականի հիման վրա, և պահառուին գրավոր նախազգուշացնում է արգելանքի տակ գտնվող գույքի նկատմամբ ապօրինի արարքների համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին։ Ընդ որում, պարտապանի ներկայության դեպքում նախապատվությունը տրվում է հենց պարտապանին։

Կատարողական վարույթի մասնակիցը կարող է միջնորդել, որ առգրավված գույքն իր հաշվին հանձնվի արհեստավարժ պահառուի պահպանությանը։

Ե՞րբ է արգելանքը վերացվում

Օրենքի 76-րդ հոդվածով արգելանքը հարկադիր կատարողի որոշմամբ վերացվում է, եթե՝

• պարզվել է, որ արգելադրված գույքը պարտապանին չի պատկանում,
• բավարարվել է գույքն արգելանքից հանելու հայցը,
• կիրառված են դրամական պահանջի նկատմամբ անհամաչափարգելանքներ, այդ թվում՝ պարտավորության մասնակի կատարման հետևանքով,
• գույքն իրացվել է հարկադիր կարգով կամ օրենքով թույլատրված օտարման գործարքով,
• առկա են օրենքով նախատեսված այլ հիմքեր։

Երրորդ կետը կարևոր է. եթե պարտքի մի մասն արդեն մարվել է, և արգելանքը գերազանցում է մնացած պահանջը, դա ինքնին հիմք է արգելանքը վերացնելու համար։

Ի՞նչ անել, եթե արգելանք են դրել ձեզ պատկանող, ոչ թե պարտապանի գույքի վրա

Օրենքի 120-րդ հոդվածով արգելանքի տակ գտնվող գույքի պատկանելության վերաբերյալ վեճ ծագելու դեպքում շահագրգիռ անձն իրավունք ունի ներկայացնելու գույքն արգելանքից հանելու հայց՝ քաղաքացիական դատավարության կարգով, ընդդեմ պարտապանի և պահանջատիրոջ։

Հայց կարող է ներկայացնել այն անձը, ով իրեն համարում է գույքի սեփականատեր կամ հավակնում է ձեռք բերել նման իրավունք։ Դատարանը հայցը քննում է վարույթ ընդունելուց հետո՝ եռամսյա ժամկետում։

Ամփոփում

Ամփոփելով՝ արգելանքն արգելում է գույքը տնօրինել, ծանրաբեռնել, վերափոխել, քանդել կամ երկրից դուրս տեղափոխել, սակայն արգելադրված անշարժ գույքի օգտագործման իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն հարկադիր իրացման որոշում կայացվելուց հետո, արգելադրված գույքը կարելի է վաճառել հարկադիր կատարողի թույլտվությամբ՝ շուկայական արժեքից ոչ պակաս գնով, և վարձով տալ՝ պայմանով, որ վարձավճարն ամսական փոխանցվում է Ծառայության դեպոզիտ հաշվին, արգելանքը պահպանվում է նաև ժառանգելուց հետո, վերացվում է, մասնավորապես, պահանջի նկատմամբ անհամաչափ լինելու դեպքում, իսկ ձեզ պատկանող գույքի վրա սխալմամբ դրված արգելանքի դեմ կարելի է ներկայացնել գույքն արգելանքից հանելու հայց, որը դատարանը քննում է երեք ամսում, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։

Բնակարան գնելիս արգելանքը ստուգելու մասին կարդացեք այս նյութում, պարտքի դիմաց չբռնագանձվող գույքի մասին՝ այստեղ, իսկ կատարողական վճարների մասին՝ այս նյութում։

Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։անշարժգույք