Աղբահանության վճարը տարիներով չվճարելու դեպքում համայնքը կարող է պահանջել ամբողջ պարտքը, սակայն դատարանում գործում է հայցային վաղեմության երեք տարվա ժամկետը։ Բացի պարտքից, հաշվարկվում է նաև տույժ՝ օրական 0,075 տոկոս, բայց ոչ ավելի, քան 730 օրվա համար։ Կա մեկ գործողություն, որը կարող է զրոյացնել վաղեմության հաշվարկը և թույլ տալ գանձել շատ ավելի հին պարտք։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումը սահմանված է «Աղբահանության և սանիտարական մաքրման մասին» ՀՕ-237-Ն օրենքով, որի գործող խմբագրությունը կիրառվում է 2026 թվականի օգոստոսի 30-ից, ինչպես նաև Քաղաքացիական օրենսգրքով։
Մինչև ո՞ր ամսաթիվը պետք է վճարել
Օրենքի 18-րդ հոդվածով յուրաքանչյուր ամսվա համար աղբահանության վճարը պետք է վճարվի կանխիկ կամ անկանխիկ՝ հաջորդող ամսվա 15-ը ներառյալ։ Հաշվարկի հաշվետու ժամանակահատվածը օրացուցային ամիսն է։
Դրույքաչափի կամ դրա տեսակի փոփոխման դեպքում վճարը հաշվարկողը հաջորդ ամսվա 10-ը ներառյալ իրազեկում է վճարողներին հաշվարկված վճարի չափի մասին։
Քանի՞ տարվա պարտք կարող են պահանջել
Օրենքն ինքը բռնագանձման ժամկետ չի սահմանում, սակայն գործում է Քաղաքացիական օրենսգրքի ընդհանուր կանոնը։ Օրենսգրքի 332-րդ հոդվածով հայցային վաղեմության ընդհանուր ժամկետը երեք տարի է, իսկ 337-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որոշակի ժամկետով պարտավորությունների դեպքում այդ ժամկետի ընթացքը սկսվում է կատարման ժամկետի ավարտից։
Այսինքն՝ ամեն ամսվա վճարի համար վաղեմության ժամկետը հաշվվում է առանձին՝ այդ ամսվա համար սահմանված վճարման ժամկետից։
Կարևոր է իմանալ նաև 335-րդ հոդվածի կանոնը. դատարանը հայցային վաղեմությունը կիրառում է միայն վիճող կողմի դիմումով։ Այսինքն՝ եթե դատարանում չեք հայտնում, որ պարտքի մի մասը վաղեմության ժամկետից դուրս է, դատարանն ինքն այդ հարցը չի բարձրացնի։
Ինչպե՞ս կարող է վաղեմությունը զրոյացվել
Սա ամենակարևոր նրբերանգն է։ Օրենսգրքի 340-րդ հոդվածով հայցային վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է հայց հարուցելով, ինչպես նաև պարտավոր անձի կողմից պարտքի ճանաչումը վկայող գործողություններ կատարելով։ Ընդհատումից հետո ժամկետը սկսվում է նորից, իսկ մինչ այդ անցած ժամանակը չի հաշվվում։
Գործնականում դա նշանակում է, որ եթե վճարման անդորրագրում հստակ նշված չէ, թե որ ամսվա համար է կատարվում վճարումը, ընթացիկ վճարումը կարող է դիտարկվել որպես հին պարտքի մարում, այսինքն՝ պարտքի ճանաչում, և վաղեմության հաշվարկը կսկսվի զրոյից։ Ուստի վճարելիս արժե հետևել, որ անդորրագրում նշվի կոնկրետ ժամանակահատվածը։
Որքա՞ն է տույժը
Օրենքի 21-րդ հոդվածով ժամկետը խախտելու դեպքում ժամկետանց յուրաքանչյուր օրվա համար վճարվում է տույժ՝ ժամանակին չմուծված գումարի 0,075 տոկոսի չափով։ Տույժը հաշվարկվում է վճարման ժամկետից անցած ամբողջ ժամանակահատվածի համար, բայց ոչ ավելի, քան 730 օրվա համար։
Տույժերը հաշվարկվում և գանձվում են վճարման ժամկետին հաջորդող ամսվա 1-ից։
Գործնական օրինակ. 10 000 դրամ չվճարված վճարի դեպքում օրական տույժը կազմում է 7,5 դրամ, ամսականը՝ մոտ 225 դրամ, իսկ առավելագույն 730 օրվա համար՝ 5475 դրամ։
Ի՞նչ է լինում, եթե վճարը սխալ է հաշվարկվել
Օրենքի 16-րդ հոդվածով, եթե սխալ հաշվարկի պատճառ են դարձել հենց վճարողի ներկայացրած կեղծ տվյալները, նա վճարում է պակաս վճարված գումարները ամբողջ ժամանակահատվածի համար, բայց ոչ ավելի, քան երեք տարվա համար։
Իսկ եթե սխալը հաշվարկող մարմնինն է, ուշացման տույժերը վճարում է հենց հաշվարկող մարմինը, ընդ որում, եթե հաշվարկողը տեղական ինքնակառավարման մարմինն է, տույժեր ընդհանրապես չեն հաշվարկվում։
Առաջացած գումարները ներառվում են ընթացիկ ամսվա վճարի մեջ, սակայն վճարողի կամ հաշվարկող մարմնի դիմումով համայնքի ղեկավարը 10 աշխատանքային օրում կարող է կազմել վճարման ժամանակացույց՝ առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։ Ժամանակացույցի առաջին իսկ խախտման դեպքում կիրառվում են 0,075 տոկոս տույժերը։
Ի՞նչ է լինում գերավճարի դեպքում
Օրենքի 17-րդ հոդվածով ավել վճարված գումարները հաշվարկվում են որպես կանխավճար կամ վճարողի դիմումի հիման վրա ենթակա են վերադարձման՝ դիմումը տալուն հաջորդող 30 օրվա ընթացքում։
Ի՞նչ է լինում բնակարանը վաճառելիս
Ուշադրություն. օրենքի 15-րդ հոդվածով անշարժ գույքի սեփականատիրոջ ցանկացած հիմքով փոփոխության դեպքում նոր սեփականատիրոջն է անցնում նախկին սեփականատիրոջ չկատարած պարտավորությունը կամ գերավճարի իրավունքը։
Այսինքն՝ բնակարան գնելիս արժե նախապես ճշտել՝ արդյոք այդ հասցեով աղբահանության պարտք չկա։
Ե՞րբ է պարտավորությունը դադարում
Վճարողի պարտավորությունը դադարում է գումարը վճարելով կամ ֆիզիկական անձի մահվամբ, եթե նրա անշարժ գույքն անժառանգ ճանաչվելու հիմքով անցել է համայնքին, կամ եթե պետական ու համայնքային գույքի վարձակալության իրավունքը այլ անձի չի փոխանցվել։
Ի՞նչ է փոխվում իրավաբանական անձանց համար
Իրավաբանական անձանց և անհատ ձեռնարկատերերի համար վճարման ժամկետը, տույժի չափը և վաղեմության երեք տարվա ժամկետը նույնն են, ինչ քաղաքացիների համար։ Տարբերվում է միայն դրույքաչափը, որը ոչ բնակելի շինությունների համար հաշվարկվում է ըստ մակերեսի և գործունեության տեսակի։
Բացի դրանից, եթե տարածքում գործունեություն չի իրականացվում, վճար չի հաշվարկվում, սակայն միայն այն դեպքում, երբ այդ մասին գրավոր տեղեկացվել է համայնքի ղեկավարին։ Չտեղեկացնելու դեպքում վճարը հաշվարկվում է ամենաբարձր դրույքաչափով։
Որքա՞ն է բուն վճարը
Օրենքի 14-րդ հոդվածով բնակելի շենքերի համար վճարը սահմանվում է կա՛մ ըստ հաշվառված անձանց՝ ամսական 50-ից 400 դրամ մեկ բնակչի համար, կա՛մ ըստ մակերեսի՝ 5-ից 25 դրամ մեկ քառակուսի մետրի համար։ Կոնկրետ չափը յուրաքանչյուր համայնքի համար սահմանում է ավագանին՝ այդ սահմաններում։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ աղբահանության վճարը պետք է վճարվի մինչև հաջորդ ամսվա 15-ը, պարտքի բռնագանձման նկատմամբ կիրառվում է հայցային վաղեմության երեք տարվա ընդհանուր ժամկետը, որը դատարանը կիրառում է միայն վիճող կողմի դիմումով, պարտքի ճանաչումը վկայող գործողությունը զրոյացնում է վաղեմության հաշվարկը, ուշացման դեպքում հաշվարկվում է օրական 0,075 տոկոս տույժ, բայց ոչ ավելի, քան 730 օրվա համար, վճարողի կեղծ տվյալների դեպքում պակաս վճարված գումարը գանձվում է առավելագույնը երեք տարվա համար, գերավճարը վերադարձվում է 30 օրում, իսկ բնակարանը վաճառելիս պարտքն անցնում է նոր սեփականատիրոջը, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Համատիրության պարտքի վաղեմության ժամկետների մասին կարդացեք այս նյութում, աղբահանության վճարի օգոստոսյան փոփոխությունների մասին՝ այստեղ, իսկ հարկադիր կատարման վճարների մասին՝ այս նյութում։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Աղբահանության վճարի կոնկրետ դրույքաչափը սահմանում է ձեր համայնքի ավագանին։