Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է փորձարկման լաբորատորիաների միջազգային հավատարմագրման ձեռքբերման կամ գործող միջազգային հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը հաստատելու մասին ՀՀ կառավարության նախագիծը։
Նախագծով առաջարկվում է Հայաստանի Հանրապետությունում գործող փորձարկման լաբորատորիաներին մասնակի փոխհատուցել միջազգային հավատարմագրման ձեռքբերման կամ արդեն գործող միջազգային հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման հետ կապված որոշ ծախսերը։
Ծրագրի նպատակներից են լաբորատորիաների միջազգային մրցունակության բարձրացումը, միջազգային մակարդակով ճանաչված փորձարկումների շրջանակի ընդլայնումը, արտասահմանյան լաբորատորիաներից կախվածության նվազեցումը և հայկական արտադրանքի արտահանման համար միջազգային ճանաչում ունեցող փորձարկումների հասանելիության բարելավումը։
Ի՞նչ է փոխվելու
Ծրագրի շրջանակում Հայաստանի Հանրապետությունում գործունեություն իրականացնող փորձարկման լաբորատորիաները հնարավորություն կունենան պետական բյուջեի միջոցներից մասնակի փոխհատուցում ստանալ, եթե ձեռք բերեն միջազգային հավատարմագրում կամ ընդլայնեն արդեն գործող միջազգային հավատարմագրման ոլորտը։
Փոխհատուցումը տրամադրվելու է միայն այն դեպքում, երբ հավատարմագրման գործընթացն ավարտվել է դրական արդյունքով։
Այսինքն՝ միայն միջազգային հավատարմագրման գործընթաց սկսելը կամ դրա համար ծախսեր կատարելը բավարար չէ․ փոխհատուցում ստանալու համար պետք է ձեռք բերվի համապատասխան հավատարմագրման վկայագիր կամ ընդունվի հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման վերաբերյալ դրական որոշում։
Ո՞վքեր կարող են օգտվել ծրագրից
Ծրագրի շահառու կարող է դառնալ Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված իրավաբանական անձը, որն իրականացնում է փորձարկման լաբորատորիայի գործունեություն և սահմանված կարգով դիմում-հայտ է ներկայացնում փոխհատուցում ստանալու համար։
Միաժամանակ նախատեսվում է, որ փորձարկման լաբորատորիան պետք է ունենա Հայաստանի Հանրապետության հավատարմագրման ազգային մարմնի կողմից տրված գործող հավատարմագրում։
Այսինքն՝ ծրագիրը նախատեսված չէ ցանկացած նոր լաբորատորիայի համար․ այն նախատեսում է գործող հավատարմագրված լաբորատորիաների միջազգային հավատարմագրման ձեռքբերման կամ գործող միջազգային հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման աջակցություն։
Ի՞նչ է համարվում «միջազգային հավատարմագրում»
Ծրագրի իմաստով միջազգային հավատարմագրում է համարվում Փորձարկման և տրամաչափարկման լաբորատորիաների հավատարմագրման միջազգային համագործակցության՝ ILAC-ի, փոխադարձ ճանաչման բազմակողմ համաձայնագրի՝ MRA-ի անդամ հավատարմագրման մարմնի կողմից ISO/IEC 17025 ստանդարտի պահանջներին համապատասխան տրված հավատարմագրումը։
Իսկ հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնում է համարվում արդեն գործող միջազգային հավատարմագրման շրջանակում նոր փորձարկումների, մեթոդների, արտադրանքի տեսակների կամ ցուցանիշների ներառումը։
Ո՞ր ծախսերն են փոխհատուցվելու
Ծրագրով նախատեսվում է փոխհատուցել երկու տեսակի ծախսեր՝
- միջազգային հավատարմագրման վկայագրի տրամադրման հետ կապված ծախսերը,
- միջազգային հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման գնահատման հետ կապված ծախսերը։
Միաժամանակ փոխհատուցումը չի տրամադրվելու միայն այն պատճառով, որ լաբորատորիան վճարումներ է կատարել։ Ծախսերը փոխհատուցման ենթակա են միայն հավատարմագրման գործընթացի ավարտից հետո՝ համապատասխան դրական արդյունքի դեպքում։
Եթե միջազգային հավատարմագրումը մերժվել է կամ հավատարմագրման դիմումի վարույթը դադարեցվել է, գործընթացի շրջանակում կատարված ծախսերը չեն փոխհատուցվելու։
Որքա՞ն գումար կարող է փոխհատուցվել
Միջազգային հավատարմագրման ձեռքբերման համար նախատեսվում է փոխհատուցել փաստացի կատարված ծախսերի մինչև 70 տոկոսը, բայց ոչ ավելի, քան 5 միլիոն դրամը։
Իսկ գործող միջազգային հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման դեպքում փոխհատուցումը կարող է կազմել փաստացի ծախսերի մինչև 70 տոկոսը, բայց ոչ ավելի, քան 2 միլիոն դրամը։
Այսինքն՝ սահմանված առավելագույն գումարը չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր շահառու ավտոմատ կերպով կստանա 5 կամ 2 միլիոն դրամ։ Փոխհատուցման չափը կապվելու է փաստացի կատարված և ծրագրի պահանջներին համապատասխանող ծախսերի հետ։
Ի՞նչ պայմաններ պետք է բավարարի լաբորատորիան
Փոխհատուցում ստանալու համար պետք է միաժամանակ մի շարք պայմաններ պահպանվեն։
Մասնավորապես՝
- լաբորատորիան պետք է գրանցված լինի Հայաստանում,
- պետք է ունենա ՀՀ հավատարմագրման ազգային մարմնի կողմից տրված գործող հավատարմագրում,
- միջազգային հավատարմագրումը կամ դրա ոլորտի ընդլայնումը պետք է իրականացված լինի ILAC MRA-ի անդամ հավատարմագրման մարմնի կողմից,
- պետք է առկա լինեն կատարված վճարումները հավաստող փաստաթղթեր,
- պետք է ձեռք բերված լինի միջազգային հավատարմագրման վկայագիր կամ ընդունված լինի հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման վերաբերյալ դրական որոշում։
Ի՞նչ փաստաթղթեր պետք է ներկայացնել
Հայտատուն դիմում-հայտը պետք է ներկայացնի ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
Դիմումին, մասնավորապես, պետք է կցվեն՝
- դիմում-հայտը,
- իրավաբանական անձի պետական գրանցման համարի պատճենը,
- միջազգային հավատարմագրման վկայագրի կամ ոլորտի ընդլայնման վերաբերյալ դրական որոշման պատճենը,
- միջազգային հավատարմագրման մարմնի հետ կնքված պայմանագրի պատճենը,
- փոխհատուցման ենթակա ծախսերը հիմնավորող հաշիվ-ապրանքագրերը, հաշիվները կամ այլ հաշվարկային փաստաթղթերը,
- կատարված վճարումները հավաստող փաստաթղթերը,
- համապատասխան բանկային հաշվի քաղվածքը։
Բացի այդ, հայտատուն պետք է գրավոր համաձայնություն ներկայացնի՝ որոշակի պայմանների խախտման դեպքում ստացված ամբողջ փոխհատուցումը պետական բյուջե վերադարձնելու վերաբերյալ։
Կարո՞ղ է լաբորատորիան ստիպված լինել վերադարձնել ստացած գումարը
Նախագիծը նախատեսում է փոխհատուցման վերադարձի մի շարք հիմքեր։
Մասնավորապես, գումարը վերադարձնելու պարտավորություն կարող է առաջանալ, եթե հետագայում պարզվի, որ փոխհատուցումը ստանալու համար ներկայացվել է ոչ ամբողջական, խեղաթյուրված կամ կեղծ տեղեկատվություն։
Վերադարձի հիմք կարող է լինել նաև այն դեպքը, երբ լաբորատորիան միջազգային հավատարմագրման վկայագրի գործողության ընթացքում դիմել է ծրագրի շրջանակում փոխհատուցմամբ ընդլայնված հավատարմագրման ոլորտը կրճատելու համար։
Նույնը վերաբերում է այն դեպքին, երբ պարբերական կամ արտահերթ գնահատումների արդյունքում արձանագրվում է համապատասխան անհամապատասխանություն, որի հետևանքով ձեռք բերված միջազգային հավատարմագրումը կամ ընդլայնված ոլորտը կասեցվում կամ դադարեցվում է։
Գումարը պետք է վերադարձվի նաև այն դեպքում, երբ նույն ծախսի համար լաբորատորիան ֆինանսավորում է ստացել այլ աղբյուրից, և դրա հետևանքով առաջացել է նույն ծախսի կրկնակի ֆինանսավորում։
Պե՞տք է պահպանել ձեռք բերված հավատարմագրումը
Շահառուն պարտավոր է միջազգային հավատարմագրման վկայագրի գործողության ընթացքում պահպանել ձեռք բերված միջազգային հավատարմագրումը։
Եթե փոխհատուցումը տրամադրվել է հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման համար, ապա շահառուն պետք է պահպանել նաև ծրագրի շրջանակում ընդլայնված հավատարմագրման ոլորտը։
Այսպիսով, պետության կողմից փոխհատուցումը նախատեսվում է ոչ միայն որպես արդեն կատարված ծախսի մասնակի ֆինանսավորում, այլ նաև կապվում է ձեռք բերված արդյունքի հետագա պահպանման պարտավորության հետ։
Կարո՞ղ են փոխհատուցվել մինչև ծրագրի ուժի մեջ մտնելը կատարված ծախսերը
Նախագծով նախատեսվում է, որ հայտատուն միջազգային հավատարմագրման կամ դրա ոլորտի ընդլայնման համար հավատարմագրման մարմին պետք է դիմի ծրագրի ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Մինչև ծրագրի ուժի մեջ մտնելը կատարված ծախսերը փոխհատուցման ենթակա չեն։
Դիմում-հայտը պետք է ներկայացվի միջազգային հավատարմագրման վկայագիրը կամ ոլորտի ընդլայնման վերաբերյալ դրական որոշումը ստանալուց հետո, բայց ոչ ուշ, քան 4 ամսվա ընթացքում։
Ի՞նչ կլինի, եթե դիմումի փաստաթղթերում սխալ կամ թերություն լինի
Եթե աշխատանքային խումբը դիմում-հայտում կամ կից փաստաթղթերում թերություններ կամ ոչ ամբողջական տեղեկատվություն հայտնաբերի, դրա մասին հայտատուն պետք է տեղեկացվի էլեկտրոնային եղանակով։
Ծրագրով նախատեսվում է, որ այդ մասին ծանուցումը պետք է կատարվի դիմում-հայտը ստանալուց հետո 5 աշխատանքային օրվա ընթացքում։
Հայտատուին տրվում է ևս 5 աշխատանքային օր՝ հայտնաբերված թերությունները վերացնելու և ուղղված փաստաթղթերը կամ անհրաժեշտ ամբողջական տեղեկատվությունը ներկայացնելու համար։
Եթե այդ ժամկետում թերությունները չեն վերացվում, հայտատուն կարող է ներկայացնել նոր դիմում-հայտ՝ նախագծով նախատեսված դեպքերում։
Ո՞ր դեպքերում կարող է հայտը մերժվել
Նախագծով նախատեսվում է դիմում-հայտի մերժման երեք հիմնական հիմք։
Հայտը կարող է մերժվել, եթե՝
- ներկայացված փաստաթղթերում կամ տվյալներում առկա տեղեկությունները կեղծ են, ճշգրիտ չեն կամ չեն համապատասխանում ծրագրի պահանջներին,
- նույն ծախսերի համար արդեն ֆինանսավորում է տրամադրվել միջազգային դոնոր կազմակերպության կամ այլ աղբյուրների կողմից, ինչի հետևանքով կառաջանա կրկնակի ֆինանսավորում,
- խախտվել են ծրագրով սահմանված համապատասխան ժամկետները կամ փաստաթղթերի թերությունների վերացման պահանջները։
Ո՞վ է որոշելու՝ տրամադրել փոխհատուցումը, թե ոչ
Դիմումների գնահատման համար ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության ղեկավարի կողմից ստեղծվելու է աշխատանքային խումբ։
Եթե փաստաթղթերը ամբողջական են, աշխատանքային խումբը 7 աշխատանքային օրվա ընթացքում ուսումնասիրում է դրանց համապատասխանությունը ծրագրի պահանջներին։
Անհրաժեշտության դեպքում կարող է հարցում կատարվել նաև միջազգային հավատարմագրման վկայագիրը տրամադրած կամ հավատարմագրման ոլորտն ընդլայնած ILAC MRA-ի անդամ հավատարմագրման մարմնին։
Ուսումնասիրությունից հետո դիմում-հայտը 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում հաստատվում կամ մերժվում է, ինչի մասին հայտատուն տեղեկացվում է էլեկտրոնային եղանակով։
Հաստատված հայտի դեպքում աշխատանքային խումբը կազմում է համապատասխան եզրակացություն, որի հիման վրա որոշվում է փոխհատուցման տրամադրումը։
Ե՞րբ է փոխանցվելու փոխհատուցման գումարը
Եթե ընդունվել է փոխհատուցում տրամադրելու վերաբերյալ դրական որոշում, լիազոր մարմնի և շահառուի միջև պետք է կնքվի համապատասխան պայմանագիր։
Պայմանագիրը պետք է կնքվի աշխատանքային խմբի դրական եզրակացությունը կազմելու օրվան հաջորդող 5 աշխատանքային օրվա ընթացքում։
Դրանից հետո փոխհատուցման գումարը պետք է փոխանցվի շահառուի բանկային հաշվին ևս 5 աշխատանքային օրվա ընթացքում։
Միաժամանակ նախագծով նախատեսվում է, որ անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների բացակայության դեպքում վճարումը կարող է իրականացվել ավելի ուշ՝ ֆինանսական միջոցների առկայության դեպքում, ինչի մասին շահառուն պետք է տեղեկացվի։
Որքա՞ն գումար է նախատեսվում ծրագրի համար
Ծրագրի ֆինանսավորումը նախատեսվում է իրականացնել համապատասխան տարվա պետական բյուջեով նախատեսված միջոցների շրջանակում։
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ 2026 թվականի համար նախատեսվում է 6 միլիոն դրամ՝ 3 կազմակերպության համար՝ միջազգային հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման նպատակով փոխհատուցումներ տրամադրելու համար։
2027 թվականից սկսած նախատեսվում է տարեկան 16 միլիոն դրամ ֆինանսավորում։
Ըստ նախագծի՝ նախատեսվում է ֆինանսավորում տրամադրել 5 կազմակերպության՝
- 2 կազմակերպության՝ միջազգային հավատարմագրում ձեռք բերելու համար,
- 3 կազմակերպության՝ միջազգային հավատարմագրման ոլորտի ընդլայնման ծախսերի համար։
Միաժամանակ յուրաքանչյուր տարվա վերջնական ֆինանսական պահանջը կարող է ճշգրտվել՝ հաշվի առնելով փաստացի պահանջարկը, ներկայացված հայտերի թիվը և ծրագրի իրականացման արդյունքները։
Մինչև ե՞րբ է գործելու ծրագիրը
Կառավարության որոշման նախագծով նախատեսվում է, որ ծրագիրը կգործի մինչև 2030 թվականի նոյեմբերի 10-ը։
Փոխհատուցումը տրամադրվելու է մինչև այդ ամսաթիվը ներկայացված և ծրագրի պահանջներին համապատասխանող դիմում-հայտերի հիման վրա։
Ո՞ր մարմինն է իրականացնելու ծրագիրը
Ծրագրի իրականացման լիազոր մարմինը լինելու է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը։
Որոշումն ուժի մեջ մտնելուց հետո նախարարությանը տրվում է մեկամսյա ժամկետ՝ փոխհատուցման տրամադրման պայմանագրի օրինակելի ձևը հաստատելու, ինչպես նաև դիմումների գնահատման աշխատանքային խումբ ստեղծելու և դրա աշխատակարգն ու համապատասխան եզրակացության ձևը հաստատելու համար։
Երկամսյա ժամկետում նախարարությունը պետք է նաև ներկայացնի համապատասխան բյուջետային առաջարկություններ։
Ի՞նչ արդյունք է ակնկալվում
Ծրագրի հեղինակների գնահատմամբ՝ դրա իրականացումը պետք է նպաստի՝
- միջազգային մակարդակով հավատարմագրված փորձարկման լաբորատորիաների թվի ավելացմանը,
- միջազգային ճանաչում ունեցող փորձարկումների շրջանակի ընդլայնմանը,
- արտահանող ընկերությունների՝ արտասահմանյան լաբորատորիաներից օգտվելու ֆինանսական և ժամանակային ծախսերի նվազեցմանը,
- հայկական արտադրանքի միջազգային շուկաներում մրցունակության բարձրացմանը,
- համապատասխանության գնահատման ազգային ենթակառուցվածքի զարգացմանը,
- լաբորատոր ենթակառուցվածքներում ներդրումների խթանմանը,
- արտահանման խթանմանը։
Ծրագրի պաշտոնական նպատակը նաև Հայաստանի Հանրապետությունում միջազգային մակարդակով ճանաչված փորձարկումների կարողությունների ընդլայնումն է և հայկական արտադրանքի համապատասխանության գնահատման արդյունքների միջազգային ճանաչմանը նպաստելը։
Նախագիծը մշակվել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից,– տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. Սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։