Աստրենտ. նոր տուժանք, որը դատարանի որոշումը չկատարելու համար կարող է հասնել օրական 500 000 դրամի

Աստրենտը դրամական տուժանք է, որը դատարանը նշանակում է ոչ դրամական պահանջը չկատարելու համար, և որը վճարվում է ոչ թե պետական բյուջե, այլ հօգուտ պահանջատիրոջ։ Առաջին խախտման համար այն կազմում է 100 000 դրամ, իսկ յուրաքանչյուր հաջորդ օրվա համար՝ 5000 դրամ, սակայն դատարանը կարող է այդ չափը հասցնել օրական 500 000 դրամի։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, աստրենտը նոր ինստիտուտ է, որը սահմանված է «Կատարողական վարույթի մասին» 2024 թվականի ապրիլի 11-ին ընդունված օրենքի 117-119-րդ հոդվածներով։ Օրենքն ուժի մեջ է մտել 2026 թվականի հունվարի 1-ից։

Ի՞նչ դեպքերում է կիրառվում

Օրենքի 117-րդ հոդվածով դատարանը պահանջատիրոջ պահանջով կարող է պարտապանից հօգուտ պահանջատիրոջ բռնագանձման ենթակա դրամական տուժանք նշանակել քաղաքացիական և վարչական գործերով կայացված եզրափակիչ դատական ակտերով հաստատված ոչ դրամական պահանջը չկատարելու համար։

Այսինքն՝ խոսքը գնում է այն դեպքերի մասին, երբ դատարանը պարտավորեցրել է կատարել որոշակի գործողություն կամ ձեռնպահ մնալ դրանից՝ ապօրինի կառույցը քանդել, գույքը վերադարձնել, արգելված գործողությունը դադարեցնել։ Դրամական պարտքերի դեպքում աստրենտ չի նշանակվում, քանի որ այնտեղ գործում են բռնագանձման սովորական միջոցները։

Ինչո՞ւ է այն պետք

Երբ պարտապանը պարտավոր է վճարել, հարկադիր կատարողը կարող է գումարը վերցնել հաշվից կամ վաճառել գույքը։ Իսկ երբ դատարանը պարտավորեցնում է կատարել գործողություն, պարտապանը կարող է պարզապես չկատարել։ Աստրենտը հենց այդ դեպքի համար է. այն ամեն օր ավելանում է և ստիպում է պարտապանին կատարել որոշումը։

Պետք է ապացուցել վնա՞սը

Ոչ։ Օրենքի 117-րդ հոդվածի 2-րդ մասով աստրենտ նշանակելու պահանջ ներկայացրած պահանջատերը պարտավոր չէ ապացուցել, որ իրեն վնաս է պատճառվում, իսկ պատճառվող վնասի չափը աստրենտ նշանակելիս և դրա չափը փոփոխելիս հաշվի չի առնվում։

Որքա՞ն է նախնական աստրենտը

Նախնական աստրենտը դատարանը նշանակում է հենց ոչ դրամական պահանջը սահմանող վճռով, եթե այդ մասին ներկայացվել է առանձին հայցապահանջ։ Օրենքի 118-րդ հոդվածով դրա չափը կազմում է՝

  • որոշակի գործողություններ կատարելու պահանջի առաջին խախտման համար՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկը, իսկ կետանցի յուրաքանչյուր հաջորդ օրվա համար՝ հնգապատիկը,
  • պարբերական գործողություններ կատարելու պահանջի խախտման առաջին դեպքի համար՝ հարյուրապատիկը, յուրաքանչյուր հաջորդ դեպքի համար՝ հնգապատիկը,
  • որոշակի գործողությունների կատարումն արգելելու պահանջի խախտման դեպքում՝ նույն չափերը, ընդ որում, եթե արգելված գործողությունը կրում է տևող բնույթ, խախտման դեպք է համարվում յուրաքանչյուր օրը։

«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքի 3-րդ հոդվածով այլ իրավական ակտերում որպես հաշվարկային հիմք պահպանվում է 1000 դրամը, ուստի խոսքը 100 000 և 5000 դրամի մասին է։

Որքա՞ն է վերջնական աստրենտը

Վերջնական աստրենտը դատարանը նշանակում է եզրափակիչ դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ պահանջատիրոջ դիմումով, եթե նախնական աստրենտ չի նշանակվել, կամ փոփոխում է արդեն նշանակվածի չափը։

Օրենքով դրա չափը կետանցի մեկ օրվա կամ խախտման մեկ դեպքի համար չի կարող լինել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկից պակաս և հինգհարյուրապատիկից ավելի, այսինքն՝ օրական 5000 դրամից պակաս և 500 000 դրամից ավելի։

Դատարանը կարող է պահանջատիրոջ միջնորդությամբ սահմանել նաև աճողական աստրենտ, երբ գումարն ավելանում է որոշակի ժամկետ կամ խախտումների որոշակի քանակ լրանալուց հետո։ Սակայն եթե աճողական աստրենտը գերազանցում է օրական 500 000 դրամը, այն հաշվարկվում է հենց 500 000 դրամի չափով։

Ի՞նչ է հաշվի առնում դատարանը չափը որոշելիս

Օրենքով վերջնական աստրենտի չափը որոշվում է այնպես, որ բավարար լինի պարտապանին պարտավորության կատարմանը հակելու համար։ Դատարանը հաշվի է առնում պարտավորությունը հարկադիր կատարման միջոցներով կատարելու իրավական և փաստացի հնարավորությունը, դրա համար պահանջվող ջանքերն ու ծախսերը, պարտապանի գույքային դրությունը, իրավաբանական անձի կամ անհատ ձեռնարկատիրոջ հասույթի և շահույթի չափերը, պարտավորությունը չկատարելու հարցում պարտապանի անբարեխղճության աստիճանը, ինչպես նաև պահանջատիրոջ համար կատարման նշանակությունն ու հրատապությունը։

Ե՞րբ աստրենտ չի նշանակվում

Օրենքի 117-րդ հոդվածով աստրենտ չի նշանակվում, եթե ոչ դրամական պահանջը բխում է քաղաքացիաիրավական պայմանագրից, և օրենքով կամ այդ պայմանագրով տվյալ պահանջը չկատարելու համար վնասի հատուցման կամ տուժանքի այլ չափ է նախատեսված։

Այս կանոնը, սակայն, չի կիրառվում Կենտրոնական բանկի լիցենզավորած ֆինանսական կազմակերպությունների դեմ նրանց հաճախորդների պահանջների, հանրային ծառայությունների մատուցման պայմանագրերով ծառայություն ստացողների պահանջների, սպառողների պահանջների և աշխատանքային պայմանագրերից բխող աշխատողների պահանջների նկատմամբ։ Այսինքն՝ բանկի, հանրային ծառայություն մատուցողի, վաճառողի կամ գործատուի դեմ այդ բացառությունը չի գործում։

Աստրենտ չի նշանակվում նաև, իսկ նշանակվածը դադարեցվում է, եթե պարտապանը պատասխանատվություն չի կրում պարտավորությունը չկատարելու կամ ոչ պատշաճ կատարելու համար։

Ե՞րբ աստրենտը չի հաշվարկվում

Օրենքի 118-րդ հոդվածով աստրենտ չի հաշվարկվում այն ժամանակահատվածներում, երբ ոչ դրամական պահանջի կատարումը հետաձգվել կամ տարաժամկետվել է, ինչպես նաև երբ կատարողական վարույթը կասեցված է։ Իսկ վարույթի կարճումը դադարեցնում է աստրենտի հաշվարկը՝ առանց դրա մասին դատարանի առանձին որոշման։

Ինչպե՞ս է այն նշանակվում և վիճարկվում

Վերջնական աստրենտ նշանակելու, դրա չափը փոփոխելու կամ այն դադարեցնելու դիմումները ներկայացվում են այն առաջին ատյանի դատարան, որը քննել է համապատասխան հայցը։ Եթե նախնական աստրենտ նշանակված չի եղել, դիմում կարելի է ներկայացնել պարտավորության առաջին խախտումից հետո՝ մեկ տարվա ընթացքում։

Դատարանը դիմումը քննում է երկամսյա ժամկետում՝ Ծառայությունից պահանջելով կատարողական վարույթի բոլոր նյութերի պատճենները։ Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակումից երկու շաբաթ հետո և այդ ժամկետում կարող է բողոքարկվել։

Պարտապանը նույնպես կարող է դիմել՝ աստրենտի չափը նվազեցնելու կամ այն դադարեցնելու խնդրանքով, իսկ դատարանը կարող է այդ պահանջը ժամանակավորապես բավարարել՝ մինչև գործի ըստ էության քննության ավարտը։ Աստրենտի հաշվարկը դատական ակտի հիման վրա կատարում է հարկադիր կատարողը։

Կիրառվո՞ւմ է արդյոք հին գործերի նկատմամբ

Այո, որոշակի պայմանով։ Օրենքի անցումային դրույթներով, եթե մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը կայացված դատական ակտով հաստատված պարտավորության առաջին խախտումը տեղի է ունեցել մինչև 2026 թվականի հունվարի 1-ը, և խախտումը շարունակվում է, ապա վերջնական աստրենտ նշանակելու դիմում կարող է ներկայացվել օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ մեկ տարվա ընթացքում։

Ամփոփում

Ամփոփելով՝ աստրենտը դատարանի որոշումը չկատարելու համար նշանակվող դրամական տուժանք է, որը վճարվում է հօգուտ պահանջատիրոջ, կիրառվում է միայն ոչ դրամական պահանջների դեպքում, նախնական աստրենտը կազմում է 100 000 դրամ առաջին խախտման և 5000 դրամ յուրաքանչյուր հաջորդ օրվա համար, վերջնական աստրենտը դատարանը սահմանում է օրական 5000-ից 500 000 դրամի սահմաններում, վնասն ապացուցելու պարտականություն չկա, աստրենտ չի նշանակվում, եթե պայմանագրով արդեն նախատեսված է այլ տուժանք, բացառությամբ բանկերի, սպառողների և աշխատողների պահանջների, իսկ հին գործերով դիմում կարելի է ներկայացնել 2026 թվականի ընթացքում, – տեղեկացնում է  Iravaban.net-ը։

Կատարողական վճարների մասին կարդացեք այս նյութում, իսկ աշխատավարձից կատարվող պահումների մասին՝ այստեղ։

Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։






Կարդացեք նաև՝

Leave a Comment