Դասղեկի պարտականությունները կատարում է դպրոցի այն մանկավարժական աշխատողը, որը միաժամանակ վարչական աշխատող չէ, այսինքն՝ ո՛չ տնօրեն, ո՛չ տնօրենի տեղակալ։ Դասղեկի պաշտոնը կարող է զբաղեցնել ոչ միայն ուսուցչի պահանջներին համապատասխանող անձը, այլև բարձրագույն կրթությամբ և մանկավարժական կամ դասղեկի որոշակի փորձ ունեցողը։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, դասարանի ղեկավարի պաշտոնի նկարագիրը սահմանված է ՀՀ կառավարության 2023 թվականի փետրվարի 16-ի N 216-Ն որոշմամբ, որի գործող խմբագրությունը կիրառվում է 2026 թվականի հունիսի 5-ից։
Ո՞վ կարող է դառնալ դասղեկ
Որոշման համաձայն՝ դասարանի ղեկավարի, իսկ տարրական դպրոցում՝ դասվարի պարտականությունները կատարում է հաստատության մանկավարժական աշխատողը, որը միաժամանակ վարչական աշխատող չէ, այսինքն՝ տնօրեն կամ տնօրենի տեղակալ։
Որակավորման պահանջն ունի երեք այլընտրանք։ Դասղեկի պաշտոնը կարող է զբաղեցնել «Հանրակրթության մասին» օրենքի 26-րդ հոդվածի պահանջներին համապատասխանող անձը, կամ այն անձը, որն ունի բարձրագույն կրթություն և վերջին տասը տարվա ընթացքում մանկավարժական, ուսուցչական կամ գիտամանկավարժական գործունեության առնվազն հինգ տարվա աշխատանքային ստաժ, կամ բարձրագույն կրթություն և վերջին տասը տարվա ընթացքում առնվազն երեք տարվա դասղեկի գործունեության փորձ։ Այս ձևակերպումը վերջին անգամ խմբագրվել է 2026 թվականի հունիսի 4-ի N 782-Ն որոշմամբ։
Ինչպե՞ս են բաշխվում դասղեկի պարտականությունները
Մինչև հարյուր սովորող ունեցող դպրոցներում դասղեկի պարտականությունները, մանկավարժական խորհրդի որոշմամբ, կարող են տնօրենի հրամանով վերապահվել կրթական աջակցությունների և դաստիարակչական աշխատանքները համակարգողին։
Հարյուր և ավելի սովորող ունեցող դպրոցներում դասղեկի պարտականությունները կարող են միավորվել ըստ դասարանների կամ ըստ նպատակահարմարության՝ հաշվի առնելով դասարանների քանակը և սովորողների խտությունը, ամբողջ կրթական աստիճանի համար։ Բացի դրանից, դպրոցը կարող է ունենալ դասղեկի առանձին հաստիք։
Որո՞նք են դասղեկի հիմնական պարտականությունները
Դասղեկը մանկավարժական մյուս աշխատողների և ծնողների հետ համագործակցելով և հաշվի առնելով սովորողների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունները՝ դասարանում կազմակերպում է ուսումնադաստիարակչական գործընթացը։
Նա իրականացնում է սովորողների վարքի և հաճախումների վերահսկողություն, նպաստում է նրանց առողջական և ֆիզիկական զարգացմանը՝ հետևելով դպրոցում և համայնքում կազմակերպվող մարզական միջոցառումներին նրանց մասնակցությանը, կազմակերպում է դասղեկի ժամեր, մրցույթներ, նպատակային էքսկուրսիաներ և շրջագայություններ։
Զրույցների, բանավեճերի, դերային խաղերի, ցերեկույթների, արշավների, պատմամշակութային վայրեր այցելությունների և հանրօգուտ աշխատանքների միջոցով դասղեկը նպաստում է սովորողների հոգևոր, հայրենագիտական, գեղագիտական, մտավոր, աշխատանքային և բնապահպանական դաստիարակությանը։
Ի՞նչ է սահմանված բուլինգի և բռնության մասին
Որոշմամբ դասղեկը սովորողների՝ ապահով կրթության իրավունքի իրացման տեսանկյունից կազմակերպում և իրականացնում է տարբեր պատճառներով դրսևորվող բուլինգի և բռնության դեպքերի նվազեցմանն ու կանխարգելմանն ուղղված աշխատանքներ։
Առանձին դրույթով դասղեկն արգելում է սովորողների, ուսուցիչների և ծնողների այն նախաձեռնությունները, որոնք կարող են վտանգ պարունակել սովորողների առողջության և կյանքի համար, ինչպես նաև խաթարել ուսումնադաստիարակչական գործընթացը։
Ի՞նչ է անում դասղեկը, եթե սովորողը հայտնվել է դժվարին իրավիճակում
Դասղեկը դաստիարակչական աշխատանք է կատարում իր դասարանի սովորողների շրջանում, հայտնաբերում է կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնված սովորողին կամ ընտանիքը և դրա մասին մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում տեղեկացնում է դպրոցի տնօրենին՝ սերտորեն համագործակցելով մյուս մանկավարժական աշխատողների հետ։
Նա մասնակցում է նաև իր դասարանի սովորողների կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի դիտարկմանը, բացահայտմանը, գնահատմանը և անհատական ուսուցման պլանի մշակմանը, ինչպես նաև համագործակցում է դպրոցի և տարածքային մանկավարժահոգեբանական կենտրոնի մասնագետների հետ։
Ի՞նչ իրավասություն ունի դասղեկը սովորողի նկատմամբ
Դասղեկը դպրոցի մանկավարժական խորհրդի քննարկմանն է ներկայացնում սովորողին խրախուսանքի կամ կարգապահական տույժի ներկայացնելու հարցը։ Անհրաժեշտության դեպքում նա առաջարկություն է ներկայացնում առարկան դասավանդող ուսուցչին՝ սովորողին ուսումնական օգնություն ցուցաբերելու նպատակով երկարօրյա խմբում ընդգրկելու համար։
Ի՞նչ է սահմանված ծնողների հետ աշխատանքի մասով
Դասղեկը համագործակցում է սովորողների ծնողների հետ՝ նպաստելով ծնողավարման հմտությունների զարգացմանը և ամրապնդելով դպրոց-ընտանիք կապը։ Ծնողների հետ համագործակցության գործիքակազմի մշակման և ներդրման շրջանակում նա պարբերաբար տեղեկանում է սովորողների սոցիալական պայմանների և ընտանեկան վիճակի մասին, ինչպես նաև նպաստում է ընտանիքի մասնակցությանը դպրոցի մանկավարժական պահանջների կատարման ապահովման աշխատանքներում։
Դասղեկն իրականացնում է նաև դասարանի համար սահմանված գործավարությունը և էլեկտրոնային գրանցումները, տնօրինությանը ներկայացնում է տեղեկատվություն սովորողների առաջադիմության, հաճախումների, վարքի և կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող սովորողների մասին։
Ի՞նչ պահանջներ են ներկայացվում դասղեկի գիտելիքներին
Որոշմամբ դասղեկն իր գործունեության ընթացքում պետք է առաջնորդվի 21-րդ դարի հմտություններով՝ քննադատական մտածողություն, ստեղծարարություն, համագործակցություն, հաղորդակցում, տեղեկատվական, մեդիա և տեխնոլոգիական գրագիտություն, ճկունություն, առաջնորդում, նախաձեռնողականություն, արդյունավետություն և սոցիալական հմտություններ, և գործնականում կիրառի դրանք՝ խթանելով դրանց տիրապետումն աշակերտների շրջանում։
Նա պետք է կարողանա ճանաչել կամ բացահայտել սովորողների կրթական կարիքները, գնահատել ուսումնառության արդյունքները, ունենա ուսումնական գործընթացի ներառականությունն ու մասնակցայնությունն ապահովող կարողություններ, մասնագիտական բարեվարքություն, ժողովրդավարական և քաղաքացիական կարողունակություն, ինչպես նաև տիրապետի համակարգչով աշխատելու հմտություններին։ Առանձին դրույթով դասղեկը պետք է ստանձնի պատասխանատվություն մասնագիտական շարունակական զարգացման համար՝ սեփական նախաձեռնությամբ վերապատրաստումների, սեմինարների և փորձի փոխանակմանը մասնակցելու միջոցով։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ դասղեկ կարող է լինել մանկավարժական այն աշխատողը, որը վարչական աշխատող չէ և բավարարում է որակավորման երեք այլընտրանքային պահանջներից մեկը, մինչև հարյուր սովորող ունեցող դպրոցներում նրա պարտականությունները կարող են վերապահվել համակարգողին, դասղեկը պատասխանատու է դասարանում ուսումնադաստիարակչական գործընթացի, սովորողների վարքի ու հաճախումների վերահսկողության, բուլինգի և բռնության կանխարգելման համար, կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնված սովորողի մասին մեկ աշխատանքային օրում տեղեկացնում է տնօրենին, ներկայացնում է խրախուսանքի կամ կարգապահական տույժի հարցը մանկավարժական խորհրդին, իսկ իր գործունեության ընթացքում պետք է առաջնորդվի 21-րդ դարի հմտություններով, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ուսուցչի պարտականությունների մասին կարդացեք այս նյութում։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։