Առցանց գնումները ԵՏՄ երկրների հարթակներից դարձել են առօրյա, բայց հարկային կողմը մինչ այժմ մնում էր մշուշոտ։ 2027 թվականի հունվարի 1-ից Հարկային օրենսգիրքը հստակ պատասխան է տալիս. ավելացված արժեքի հարկի հաշվարկման և վճարման պարտավորությունը դրվում է հենց հարթակը շահագործողի վրա։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումը սահմանված է «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2026 թվականի մարտի 4-ի ՀՕ-83-Ն օրենքով, որը պաշտոնապես հրապարակվել է մարտի 31-ին և ուժի մեջ է մտնում 2027 թվականի հունվարի 1-ից։
Ի՞նչ է նշանակում «առևտրի էլեկտրոնային հարթակը շահագործող»
Օրենքի 1-ին հոդվածով Հարկային օրենսգրքի 4-րդ հոդվածը լրացվում է նոր՝ 75.1-ին կետով, որով առևտրի էլեկտրոնային հարթակը շահագործող է համարվում ԵՏՄ անդամ պետության կազմակերպությունը կամ անհատ ձեռնարկատերը, այդ թվում՝ ապրանքի սեփականատեր հանդիսացողը, որի առևտրի էլեկտրոնային հարթակի միջոցով իրականացվում և կամ կազմակերպվում է ապրանքների էլեկտրոնային առևտուր։
Ե՞րբ է մատակարարման վայրը համարվում Հայաստանը
Օրենքի 3-րդ հոդվածով 37-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը շարադրվում է նոր խմբագրությամբ. մատակարարման վայրը Հայաստանն է, եթե ապրանքների էլեկտրոնային առևտրի շրջանակներում անհատ ձեռնարկատեր կամ նոտար չհանդիսացող ֆիզիկական անձին մատակարարվող ապրանքները փոխադրման կամ փոխանցման ավարտի պահին գտնվում են Հայաստանի Հանրապետության տարածքում։
Ո՞ւմ վրա է դրվում ԱԱՀ վճարելու պարտավորությունը
Սա օրենքի առանցքն է։ 10-րդ հոդվածով 70-րդ հոդվածը լրացվում է նոր 3-րդ մասով, ըստ որի, եթե մատակարարման վայրը համարվում է Հայաստանը, ապա անկախ ԱԱՀ-ի շեմից գործում են երկու կանոն։
Առաջինը՝ ԱԱՀ-ի հաշվարկման և վճարման պարտավորությունը կրում է առևտրի էլեկտրոնային հարթակը շահագործող ԵՏՄ անդամ պետության կազմակերպությունը կամ անհատ ձեռնարկատերը, երբ հարթակի միջոցով Հայաստանում մշտական հաստատություն չունեցող ԵՏՄ այլ պետության կազմակերպությունը կամ անհատ ձեռնարկատերն ապրանք է մատակարարում Հայաստանի տարածքում ֆիզիկական անձին։
Երկրորդը՝ ԱԱՀ-ն հաշվարկում և վճարում է Հայաստանում մշտական հաստատություն չունեցող ԵՏՄ այլ պետության կազմակերպությունը կամ անհատ ձեռնարկատերը, երբ ապրանքները մատակարարվում են իր իսկ շահագործվող հարթակի միջոցով։
Ինչի՞ց է հաշվարկվում հարկը և ե՞րբ
Օրենքի 7-րդ հոդվածով 61-րդ հոդվածը լրացվում է 5-րդ մասով. հարկման բազա է համարվում հարթակի միջոցով ֆիզիկական անձին մատակարարվող ապրանքի արժեքը՝ դրամական արտահայտությամբ, առանց ԱԱՀ-ի։
Իսկ 4-րդ հոդվածով 38-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մատակարարման պահ է համարվում ապրանքի դիմաց ֆիզիկական անձի կողմից վճարումը կատարելու օրը ներառող ամսվա վերջին օրը։
Ի՞նչ է լինում, եթե ապրանքը վերադարձնեք
Օրենքի 5-րդ հոդվածով 42-րդ հոդվածը լրացվում է 1.1-ին և 7-րդ մասերով։ Ապրանքի վերադարձի կամ վճարված ապրանքից հրաժարվելու դեպքում հարթակը շահագործողը պարտավոր է գործարքի ճշգրտման արդյունքներն ԱԱՀ-ի մասով արտացոլել այն հաշվետու ժամանակաշրջանի հարկային հաշվարկում, որում ֆիզիկական անձին ամբողջությամբ կամ մասնակի վերադարձվել է ապրանքի դիմաց վճարված գումարը։
Հակառակ ուղղությամբ՝ զրոյական դրույքաչափ
Օրենքի 8-րդ հոդվածով 65-րդ հոդվածի 2-րդ մասը լրացվում է 14-րդ կետով, ըստ որի ԱԱՀ-ի 0 տոկոս դրույքաչափ է կիրառվում կազմակերպության կամ անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից Հայաստանից ԵՏՄ անդամ այլ պետության տարածք արտահանված՝ ԵՏՄ ապրանքի կարգավիճակ ունեցող ապրանքների՝ հարթակի միջոցով ֆիզիկական անձանց մատակարարման դեպքում։
12-րդ հոդվածով 76-րդ հոդվածը լրացվում է 3-րդ մասով. այս դեպքում 0 տոկոս դրույքաչափի կիրառությունը հիմնավորվում է հարթակը շահագործողի կողմից հարկային մարմին ներկայացված տեղեկատվությամբ, իսկ տեղեկատվության շրջանակը և ներկայացման կարգը սահմանում է Կառավարությունը։
Ի՞նչ պարտականություններ են ավելանում հարթակների համար
11-րդ և 15-րդ հոդվածներով հարթակը շահագործողը մինչև հաշվետու ժամանակաշրջանին հաջորդող ամսվա 20-ը ներառյալ հարկային մարմին է ներկայացնում ԱԱՀ-ի հաշվարկ և նույն ժամկետում պետական բյուջե վճարում ԱԱՀ-ի գումարները։
13-րդ հոդվածով Օրենսգիրքը լրացվում է նոր՝ 76.1-ին հոդվածով, որով հարկային մարմնում հաշվառված հարթակը շահագործողը յուրաքանչյուր ամսվա համար մինչև հաջորդող ամսվա 20-ը ներկայացնում է տեղեկատվություն մատակարարումների, ինչպես նաև ապրանքների վերադարձի և հրաժարվելու դեպքերի վերաբերյալ։
Հարթակների ցանկը կհրապարակվի
18-րդ հոդվածով 288-րդ հոդվածի 9.2-րդ մասը լրացվում է նոր նախադասությամբ. հարկային մարմնում հաշվառված առևտրի էլեկտրոնային հարթակը շահագործողների ցանկը հրապարակվում է հարկային մարմնի պաշտոնական ինտերնետային կայքում։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ես գնորդն եմ։ Ի՞նչ է փոխվում ինձ համար։
Օրենքով ԱԱՀ-ի հաշվարկման և վճարման պարտավորությունը դրվում է հարթակը շահագործողի կամ ոչ ռեզիդենտ մատակարարի վրա, ոչ թե ֆիզիկական անձ գնորդի։ Ընդ որում 61-րդ հոդվածի 5-րդ մասով հարկման բազան ապրանքի արժեքն է առանց ԱԱՀ-ի։
Ե՞րբ պետք է ընդունվեն ենթաօրենսդրական ակտերը։
Օրենքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասով 12-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, 15-րդ հոդվածի 2-րդ կետի և 13-րդ հոդվածի կիրարկումն ապահովող ենթաօրենսդրական ակտերն ընդունվում են պաշտոնական հրապարակման օրվանից հետո՝ վեցամսյա ժամկետում։ Հրապարակումը եղել է 2026 թվականի մարտի 31-ին։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ պետք է նշել, որ 2027 թվականի հունվարի 1-ից ապրանքների էլեկտրոնային առևտրի շրջանակներում, երբ մատակարարման վայրը համարվում է Հայաստանը, ԱԱՀ-ի հաշվարկման և վճարման պարտավորությունը՝ անկախ ԱԱՀ-ի շեմից, կրում է առևտրի էլեկտրոնային հարթակը շահագործող ԵՏՄ անդամ պետության կազմակերպությունը կամ անհատ ձեռնարկատերը, հարկման բազան ապրանքի արժեքն է առանց ԱԱՀ-ի, մատակարարման պահ է համարվում վճարման օրը ներառող ամսվա վերջին օրը, ապրանքի վերադարձի դեպքում հարթակը պարտավոր է կատարել ճշգրտում, իսկ Հայաստանից ԵՏՄ այլ պետություն արտահանվող ապրանքների՝ հարթակի միջոցով ֆիզիկական անձանց մատակարարումը հարկվում է 0 տոկոս դրույքաչափով, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Հարկային պարտավորությունների, էլեկտրոնային առևտրի և ԱԱՀ-ի հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։