Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից ՀՀ մարզպետարանների աշխատակազմերի ենթակայությամբ գործող պետական հանրակրթական ուսումնական հաստատությունները կգործեն ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության ենթակայությամբ։ Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայությամբ գործող պետական դպրոցների համար նույն փոփոխությունը նախատեսված է 2027 թվականի սեպտեմբերի 1-ից։
Ի՞նչ է ենթադրում դպրոցների ենթակայության փոփոխությունը, ի՞նչ լիազորություններ են անցնում նախարարությանը, և ի՞նչ գործառույթներ են պահպանվելու մարզպետարանների և Երևանի քաղաքապետարանի մոտ։
Դպրոցների կառավարման համակարգի փոփոխության հիմքում 2026 թվականի մայիսի 6-ին ընդունված և մայիսի 21-ին պաշտոնապես հրապարակված ՀՕ-194-Ն օրենքն է՝ «Հանրակրթության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացում կատարելու մասին։
Օրենքի 3-րդ հոդվածով ամբողջությամբ նոր խմբագրությամբ է շարադրվել «Հանրակրթության բնագավառում տարածքային կառավարման մարմնի և Երևանի քաղաքապետարանի իրավասությունները» հոդվածը։
Օրենքի այդ դրույթը մարզպետների աշխատակազմերի ենթակայությամբ գործող պետական դպրոցների մասով ուժի մեջ է մտնում 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից, իսկ Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայությամբ գործող պետական դպրոցների մասով՝ 2027 թվականի սեպտեմբերի 1-ից։
Ի՞նչ է փոխվելու սեպտեմբերի 1-ից
ԿԳՄՍ նախարարության ներկայացմամբ՝ փոփոխության հիմնական տրամաբանությունը հանրակրթության բովանդակային կառավարման կենտրոնացումն է։
Այսինքն՝ մարզերի դպրոցների կրթական բովանդակության միասնական համակարգումն իրականացվելու է ԿԳՄՍ նախարարության կողմից, իսկ վարչատնտեսական գործառույթների մի մասը պահպանվելու է մարզպետարանների մակարդակում։
ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Արաքսիա Սվաջյանի ներկայացմամբ՝ վարչատնտեսական գործառույթն ամբողջությամբ փոխանցվում է մարզպետարաններին, իսկ դպրոցների բովանդակային կառավարման համակարգման գործառույթը վերապահվում է նախարարությանը։
Նախարարությունը նաև նախատեսում է ներդնել մարզային համակարգողների ինստիտուտ, որոնց միջոցով նախարարությունը կապ է պահպանելու դպրոցների հետ և պարբերաբար այցելելու է դպրոցներ՝ տեղում խնդիրներին ծանոթանալու համար։
Ո՞ր գործառույթներն են մնալու մարզպետարանների մոտ
Օրենքի նոր խմբագրությամբ մարզպետի իրավասությունների շրջանակում են, մասնավորապես՝
- դպրոցին ամրացված պետական գույքի նպատակային օգտագործման և պատշաճ պահպանության գործընթացների համակարգումը,
- դպրոցների վարչատնտեսական գործունեության վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքումն ու նախարարություն ներկայացնելը,
- պետական դպրոցների վարչատնտեսական մասի համակարգողի հետ աշխատանքային հարաբերությունների կազմակերպումը,
- նախարարության կողմից պատվիրակված վարչատնտեսական ծառայությունների մշտադիտարկումը,
- կրթական ծրագրերի, դպրոցականների մասնակցությամբ մարզական և մշակութային միջոցառումների կազմակերպմանը աջակցելը,
- պարտադիր կրթությունից դուրս մնացած կամ դուրս մնալու ռիսկի տակ գտնվող երեխաների հայտնաբերմանն ու հանրակրթության մեջ ներգրավմանը մասնակցելը,
- դպրոցների շինարարության ընթացքում ուսումնական գործընթացի այլ հաստատություն տեղափոխման և անհրաժեշտ տրանսպորտային ծառայությունների ձեռքբերման աշխատանքների համակարգումը,
- ամփոփիչ ատեստավորմանը և ուսուցիչների ատեստավորմանը աջակցելը,
- դասագրքերի հայտերի ձևավորման և բաշխման գործընթացի համակարգումը։
Այսպիսով, ենթակայության փոփոխությունը չի նշանակում, որ մարզպետարանները դադարեցնում են դպրոցների հետ կապված բոլոր գործառույթները։ Դպրոցների տնօրենների ընտրության/նշանակման գործող համակարգը ենթակայության փոփոխության պատճառով ամբողջությամբ չի վերացվում։
ԿԳՄՍ նախարարության ներկայացուցիչների պարզաբանմամբ՝ տնօրենի ընտրության ընթացակարգը մնում է նույնը․ թեկնածուն ներկայացնում է զարգացման ծրագիր, այն անցնում է փորձաքննություն, դրական եզրակացության դեպքում անցկացվում է հարցազրույց, որից հետո կատարվում է նշանակումը։
Միաժամանակ, դպրոցների ենթակայության փոփոխությանը համապատասխանեցվում են նաև տնօրենների և վարչատնտեսական մասի համակարգողների նշանակման հետ կապված իրավական ակտերը։
ՀՀ կառավարության 2026 թվականի հունիսի 11-ի N 831-Ն որոշմամբ փոփոխվել է պետական հանրակրթական ուսումնական հաստատության վարչատնտեսական մասի համակարգողի նշանակման կարգը։ Ըստ գործող կարգի՝ 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից հետո մարզերի բոլոր պետական դպրոցների համակարգողի թափուր պաշտոնի վերաբերյալ հայտարարությունը հրապարակելու գործընթացը իրականացնում է մարզպետի աշխատակազմի համապատասխան ստորաբաժանումը։ Երևանի դպրոցների համար նույն կարգավորումը կգործի 2027 թվականի սեպտեմբերի 1-ից։
Այսինքն՝ կառավարման նոր մոդելում վարչատնտեսական ուղղությունը շարունակում է ունենալ մարզային/քաղաքային կառավարման օղակ։
Ենթակայության փոփոխությունը ինքնին չի նշանակում, որ դպրոցների շենքերը կամ մյուս պետական գույքը դառնում են նախարարության սեփականությունը։ Օրենքը մարզպետների և Երևանի քաղաքապետի իրավասությունների մեջ առանձին նախատեսում է դպրոցներին ամրացված պետական սեփականության՝ անշարժ և շարժական գույքի նպատակային օգտագործման ու պատշաճ պահպանության գործընթացների համակարգումը։
Ի՞նչ է լինելու Երևանի դպրոցների հետ
Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայությամբ գործող պետական հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների համար փոփոխության երկրորդ փուլը նախատեսված է 2027 թվականի սեպտեմբերի 1-ից։
Այսպիսով, փոփոխությունն իրականացվելու է երկու փուլով.
2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից՝ ՀՀ մարզպետարանների ենթակայությամբ գործող պետական դպրոցներ,
2027 թվականի սեպտեմբերի 1-ից՝ Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայությամբ գործող պետական դպրոցներ։
ԿԳՄՍ նախարարության ներկայացմամբ՝ հիմնական նպատակներից մեկը հանրապետության բոլոր դպրոցների համար միասնական կառավարման մոտեցում և նվազագույն չափանիշներ ապահովելն է։ Նախարարությունը փոփոխությունը դիտարկում է որպես փուլային կենտրոնացված կառավարման համակարգի ձևավորում՝ միաժամանակ նախատեսելով համայնքների ավելի ակտիվ դերակատարում հետագա փուլերում։
Դպրոցների ենթակայության փոփոխության վերաբերյալ քննարկումները ԿԳՄՍ նախարարությունը սկսել է դեռևս 2026 թվականի գարնանը՝ մարզպետների, դպրոցների տնօրենների և այլ պատասխանատուների մասնակցությամբ։ Մարտին նախարարությունը հայտնել էր, որ պետական դպրոցների բովանդակային կառավարումը նախատեսվում է վերապահել ԿԳՄՍ նախարարությանը, իսկ վարչատնտեսական մասը՝ մարզպետարաններին և Երևանի քաղաքապետարանին։
Տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։