Հետադարձ հիփոթեքի շուրջ ամենահաճախ տրվող հարցը ժառանգների ճակատագիրն է. արդյոք բնակարանն անմիջապես անցնում է բանկին, և արդյոք ընտանիքը մնում է պարտքի տակ։ Օրենքն այս երկու հարցին էլ պատասխանում է ժառանգների օգտին։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, հետադարձ հիփոթեքի ինստիտուտը ներմուծվել է 2026 թվականի հուլիսի 3-ի ՀՕ-321-Ն օրենքով՝ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում, և ուժի մեջ է մտնում 2027 թվականի հունվարի 1-ից։
Ի՞նչ է հետադարձ հիփոթեքը
Դա գրավի հատուկ տեսակ է, որի դեպքում բանկը կամ վարկային կազմակերպությունը պարբերական ամենամսյա վճարումների ձևով դրամական միջոցներ է տրամադրում սեփականատիրոջը, իսկ վերջինս, պահպանելով գույքի նկատմամբ սեփականության և օգտագործման իր իրավունքները, այն ծանրաբեռնում է հետադարձ հիփոթեքով։
Օրենքով սեփականատերը պետք է հասած լինի տարիքային աշխատանքային կենսաթոշակի տարիքին, իսկ գույքը կարող է լինել բնակարան, բնակելի տուն, այգետնակ կամ ամառանոց։
Պայմանագիրը դադարում է մահվան դեպքում
Պայմանագիրը կնքվում է անժամկետ և դադարում է չորս հիմքից որևէ մեկի առկայության դեպքում՝ սեփականատիրոջ մահ, գրավադրված գույքի օտարում, այլ վայրում մշտական բնակության հաստատում, կամ մինչև տվյալ պահը գոյացած պարտավորությունների ամբողջական մարում։
Ընդ որում, մյուս պայմանագրերից տարբերվող կարևոր առանձնահատկություն կա. օրենքով տոկոսները պայմանագրի գործողության ողջ ընթացքում կուտակվում են և չեն մարվում ընթացիկ վճարումներով մինչև դադարման հիմքի առաջացումը, իսկ տոկոսադրույքները հաստատուն են։
Ժառանգները վեց ամիս ունեն
Ահա նյութի կենտրոնական դրույթը։ Սեփականատիրոջ մահվան դեպքում նրա իրավահաջորդը մահվան օրվանից մինչև վեցամսյա ժամկետում կարող է ամբողջությամբ մարել մինչև մահվան պահը գոյացած պարտավորությունները և ձեռք բերել բնակարանը։
Այսինքն՝ բնակարանն ինքնաբերաբար չի անցնում բանկին։ Ընտանիքն ունի ժամանակ որոշում կայացնելու։
Ի՞նչ է լինում, եթե ժառանգները չմարեն
Այդ դեպքում գրավառուն պարտավոր է վեցամսյա ժամկետի ավարտից հետո եռամսյա ժամկետում իրացնել բնակարանը։ Իսկ մահվան հիմքի առաջացման պահից վեց ամսվա ընթացքում նա պարտավոր է իրականացնել գույքի գնահատում՝ «Գնահատման գործունեության մասին» օրենքով սահմանված կարգով։
Պարտքը չի կարող գերազանցել բնակարանի արժեքը
Սա ամենակարևոր պաշտպանությունն է ընտանիքի համար։ Օրենքով սեփականատիրոջ կամ նրա իրավահաջորդների պարտավորությունները չեն կարող գերազանցել գրավադրված գույքի իրացումից ստացված դրամական միջոցների չափը։
Իսկ եթե իրացումից ստացված գումարը բավարար չէ պարտավորության ամբողջական կատարման համար, մնացած մասը չի կարող բռնագանձվել սեփականատիրոջից կամ նրա իրավահաջորդներից այլ գույքի հաշվին, և պարտավորությունը համարվում է ավարտված։
Հակառակ դեպքում՝ եթե իրացումից ստացված գումարը գերազանցում է պարտքը, ներառյալ տոկոսներն ու ծախսերը, ապա մնացորդը վերադարձվում է սեփականատիրոջը, իսկ նրա մահվան դեպքում՝ իրավահաջորդներին։
Հաճախ տրվող հարցեր
- Բանկը կարո՞ղ է առանց դատարանի բռնագանձել բնակարանը։
- Այո։ Օրենքով սեփականատիրոջ մահվան հիմքի առկայության դեպքում գրավառուն իրավունք ունի առանց դատարան դիմելու բռնագանձում տարածել գույքի նկատմամբ և իրացնել այն, սակայն պարտադիր պահպանելով իրավահաջորդի վեցամսյա ժամկետը։
- Բնակարանը կարո՞ղ է արգելանքի տակ ընկնել սեփականատիրոջ այլ պարտքերի պատճառով։
- Ոչ։ Օրենքով պայմանագրի գործողության ողջ ընթացքում այդ բնակարանը չի կարող հանդիսանալ հայցի ապահովման միջոց սեփականատիրոջ՝ երրորդ անձանց նկատմամբ ունեցած պարտավորությունների կապակցությամբ։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ հետադարձ հիփոթեքի պայմանագիրը սեփականատիրոջ մահվան դեպքում դադարում է, բնակարանն ինքնաբերաբար չի անցնում բանկին, իրավահաջորդը մահվան օրվանից վեց ամսվա ընթացքում կարող է մարել պարտավորությունները և ձեռք բերել գույքը, չմարելու դեպքում գրավառուն եռամսյա ժամկետում իրացնում է այն, ընդ որում պարտավորությունները չեն կարող գերազանցել իրացումից ստացված գումարը, պակասորդն այլ գույքի հաշվին չի բռնագանձվում, իսկ ավելցուկը վերադարձվում է իրավահաջորդներին, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Հետադարձ հիփոթեքի, ժառանգության և գրավի հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։