Բնակչության պետական ռեգիստրը սովորաբար ընկալվում է որպես հասցեների և անունների ցուցակ։ Նոր օրենքով, սակայն, դրանում ամրագրվում են նաև ամուսնության, ամուսնալուծության, որդեգրման, դատապարտված լինելու և այլ տվյալներ, դրանք պահվում են անժամկետ, իսկ որոշ դեպքերում հասանելիությունը տրամադրվում է վճարովի հիմունքներով։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը կարգավորումները սահմանված են «Բնակչության պետական ռեգիստրի մասին» 2025 թվականի հուլիսի 3-ի ՀՕ-233-Ն օրենքի 4-րդ, 11-րդ, 12-րդ և 23-րդ հոդվածներով։ Օրենքն ուժի մեջ է մտնում ռեգիստրի տվյալների շտեմարանի գործարկմանը հաջորդող օրվանից, բայց ոչ ուշ, քան 2027 թվականի հունվարի 1-ը։
Ի՞նչ տվյալներ են ամրագրվում
Օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասով ռեգիստրի տվյալների կազմը բաղկացած է անձնական, բնակության, իրավական կարգավիճակի, ազգության, ինչպես նաև անձի իրավական վիճակը բնութագրող գործողությունների կամ դեպքերի վերաբերյալ տվյալներից։
Վերջին խումբը մանրամասնված է 11-րդ հոդվածով։ Ռեգիստր մուտքագրվում են հայրության ճանաչումը, որդեգրումը, ամուսնությունը, ամուսնալուծությունը, անվան փոփոխությունը, մահը, խնամակալության և հոգաբարձության սահմանումը, ինչպես նաև դիտավորությամբ կատարված ծանր և առանձնապես ծանր հանցանքների համար օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով դատապարտված լինելու և պատիժը կրելու վերաբերյալ տեղեկատվությունը, ինչպես նաև պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատվելու կամ պատժի կրումն ավարտելու վերաբերյալ տվյալները։
Տվյալները պահվում են անժամկետ
Օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասով ռեգիստր մուտքագրված տվյալները պահպանվում են անժամկետ՝ ապահովելով պատմական տվյալների հասանելիությունն ու հետագծելիությունը։ Պահպանության և արխիվացման կարգը 2-րդ մասով սահմանվում է Կառավարության որոշմամբ։
Ո՞ր շտեմարանների հետ է կապվում ռեգիստրը
12-րդ հոդվածով ռեգիստրը տվյալների փոխանակման շերտի միջոցով կապվում է մի շարք այլ շտեմարանների հետ և դրանցից ստանում տեղեկություններ՝ պաշտպանության բնագավառի լիազոր մարմնի շտեմարանից՝ զինվորական հաշվառման վերցված լինելու, զորակոչված լինելու, տարկետում ստացած լինելու, պահեստազորում հաշվառված լինելու և բժշկական վերափորձաքննության ենթակա լինելու մասին, սահմանային էլեկտրոնային կառավարման համակարգից՝ պետական սահմանի հատման մասին, ինչպես նաև անձը հաստատող փաստաթղթերի և կենսաչափական տվյալների շտեմարաններից։
6-րդ մասով ռեգիստրը կապվում է նաև Կառավարության որոշմամբ սահմանված այլ շտեմարանների հետ, իսկ 7-րդ մասով այդ շտեմարաններում անձի որոնումն իրականացվում է հանրային ծառայությունների համարանիշի փնտրման միջոցով։
Ո՞վ ունի հասանելիություն
23-րդ հոդվածի 1-ին մասով հասանելիությունն ապահովում է ներքին գործերի բնագավառի պետական լիազոր մարմինը երեք եղանակով։
Առաջին՝ անձի կողմից իր վերաբերյալ տեղեկությունների հարցմանը պատասխանելու միջոցով, իսկ լիազորագրի կամ օրինական ներկայացուցիչ հանդիսանալու դեպքում՝ նաև այլ սուբյեկտի վերաբերյալ։ Երկրորդ՝ անձին իր մասին առկա տեղեկություններին թվային ձևաչափով հասանելիություն տրամադրելու միջոցով՝ տեղեկատվական մուտքի հարթակով, Կառավարության սահմանած կարգով։ Երրորդ՝ պետական, տեղական ինքնակառավարման մարմիններին կամ իրավաբանական անձանց՝ օրենքով իրենց վերապահված գործառույթների իրականացման համար, ընդ որում այս դեպքում գանձվում է պետական տուրք։
Ընդ որում, 2-րդ հոդվածի 12-րդ կետով իրավաբանական անձանց հասանելիությունը տրամադրվում է վճարովի հիմունքներով, իսկ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին՝ անվճար։
3-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ռեգիստրում առկա տվյալները մատչելի են միայն օրենքով սահմանված համապատասխան լիազորություններ ունեցող մարմինների կամ անձանց համար, իսկ 4-րդ մասով արգելվում է ռեգիստրի տվյալներն այլ միջավայրերում հավաքագրելը, օգտագործելը, մշակելը և շրջանառելը։
Ի՞նչ կարող եք անել չարտոնված մուտքի դեպքում
25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով միգրացիայի և քաղաքացիության բնագավառի պետական լիազոր մարմինն ապահովում է տվյալների սուբյեկտների վերաբերյալ տվյալների ուղղումը, հեռացումը և դրանց հասանելիության սահմանափակումը, եթե առկա է տվյալներին հասանելիության չարտոնված դեպք։
Նույն մասի 2-րդ կետով նույն մարմինն ապահովում է տվյալների անվտանգությունը՝ պաշտպանելով դրանք չարտոնված մուտքից, օգտագործումից, բացահայտումից և ոչնչացումից, իսկ 6-րդ կետով ապահովում է աուդիտի իրականացումը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Կարո՞ղ եմ իմանալ, թե ինչ տվյալներ են պահվում իմ մասին։
Այո։ 23-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով անձն իրավունք ունի հարցում ներկայացնել իր վերաբերյալ տեղեկությունների մասին, ինչպես նաև ստանալ դրանց թվային հասանելիությունը՝ տեղեկատվական մուտքի հարթակի միջոցով։
Իրավաբանական անձի՞նք էլ կարող են տեսնել իմ տվյալները։
23-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով հասանելիությունը տրամադրվում է միայն օրենքով իրենց վերապահված գործառույթների իրականացման համար և միայն այն ծավալով, որը բխում է այդ լիազորություններից, ընդ որում իրավաբանական անձանց համար՝ վճարովի հիմունքներով։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ «Բնակչության պետական ռեգիստրի մասին» ՀՕ-233-Ն օրենքի 11-րդ հոդվածով ռեգիստրում ամրագրվում են հայրության ճանաչման, որդեգրման, ամուսնության, ամուսնալուծության, անվան փոփոխման, մահվան, խնամակալության և հոգաբարձության, ինչպես նաև ծանր և առանձնապես ծանր հանցանքների համար դատապարտված լինելու վերաբերյալ տվյալները, 4-րդ հոդվածով դրանք պահվում են անժամկետ, 12-րդ հոդվածով ռեգիստրը կապվում է զինվորական հաշվառման, սահմանահատման, անձը հաստատող փաստաթղթերի և կենսաչափական տվյալների շտեմարանների հետ, իսկ 23-րդ հոդվածով անձն իրավունք ունի ստանալ իր տվյալները թվային ձևաչափով, մարմիններին և իրավաբանական անձանց հասանելիությունը տրվում է միայն օրենսդրական լիազորությունների շրջանակում, ընդ որում իրավաբանական անձանց համար՝ վճարովի հիմունքներով, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։