Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման e-draft.am կայքում հանրային քննարկման դրված «Խնամատարության հանրային իրազեկման և թեկնածու խնամատար ընտանիքների ներգրավման, խնամատարության գործընթացում ներգրավված մասնագետների կարողությունների զարգացման ընթացակարգը և դրանում կիրառվող ձևաթղթերը, խնամատար ծնողների և խնամատարության գործընթացում ներգրավված մասնագետների ուսուցման դասընթացների և վերապատրաստումների մոդուլները և ստուգաթերթերը, խնամատարության պայմանագրերի օրինակելի ձևերը, ինչպես նաև խնամատարության գործընթացում անհրաժեշտ տեղեկատվության մուտքագրման, հաշվետվությունների կազմման, տեղեկատվական համակարգի վարման կարգը և խնամատար ծնող դառնալ ցանկացող անձի բավարար պայմանները և ներկայացվող պահանջները սահմանելու մասին» ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի հրամանի նախագիծը։
Ի՞նչ փոփոխություններ են նախատեսվում
Նախագծով սահմանվում են խնամատարության համակարգի կազմակերպման, կառավարման և վերահսկման միասնական կանոններ՝ ներառյալ հանրային իրազեկման, խնամատար ընտանիքների ներգրավման, մասնագետների վերապատրաստման, տեղեկատվական համակարգի վարման և պայմանագրային հարաբերությունների կարգավորումները։
Նախագծի ընդունումը պայմանավորված է խնամատարության համակարգի միասնական և արդյունավետ կազմակերպման անհրաժեշտությամբ՝ ապահովելու խնամատար ծնողների ընտրության, գնահատման, պատրաստման և գործընթացի կառավարման միասնական չափանիշներ։
Ակտը բխում է Հայաստանի Հանրապետության ընտանեկան օրենսգրքի պահանջներից և նպատակ ունի բարձրացնել խնամատարության համակարգի արդյունավետությունն ու որակը։
Ներկայում խնամատարության համակարգում առկա են մի շարք համակարգային բացեր, մասնավորապես՝
- բացակայում է խնամատարության վերաբերյալ միասնական մեթոդաբանություն,
- հանրային իրազեկման գործընթացները բավարար չափով համակարգված չեն,
- խնամատար ծնողների ներգրավման և գնահատման ընթացակարգերը ամբողջական կարգավորված չեն,
- մասնագետների վերապատրաստման միասնական մոդուլներ չեն գործում,
- տեղեկատվական համակարգի վարման և հաշվետվողականության կարգավորումները լիարժեք չեն,
- բացակայում են խնամատարության պայմանագրերի միասնական օրինակելի ձևերը։
Նախագծով առաջարկվում է սահմանել՝
- խնամատարության վերաբերյալ հանրային իրազեկման և թեկնածու խնամատար ընտանիքների ներգրավման ընթացակարգեր՝ նպաստելով համակարգի հասանելիության և ընտանիքների ներգրավման ընդլայնմանը,
- խնամատարության գործընթացում ներգրավված մասնագետների կարողությունների զարգացման և վերապատրաստման մոդուլներ՝ ապահովելով միասնական մասնագիտական մոտեցումներ,
- խնամատար ծնող դառնալ ցանկացող անձանց ուսուցման և վերապատրաստման ծրագրեր՝ ապահովելու երեխայակենտրոն խնամքի բարձր որակ,
- տեղեկատվական համակարգի վարման և տվյալների մուտքագրման կարգ՝ ապահովելու գործընթացի հաշվառման և վերահսկման արդյունավետություն,
- խնամատարության պայմանագրերի օրինակելի ձևեր՝ միասնական իրավակիրառ պրակտիկայի համար,
- խնամատար ծնող դառնալ ցանկացող անձանց ներկայացվող պահանջներ՝ ապահովելու երեխայի լավագույն շահերից բխող անվտանգ և կայուն ընտանեկան միջավայր։
Նախագիծը մշակվել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կողմից՝ ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի փորձագիտական աջակցությամբ։
Ակնկալվող արդյունքը
Նախագծի ընդունմամբ նախատեսվում է՝
- բարելավել խնամատարության համակարգի կազմակերպման որակը,
- բարձրացնել խնամատար ընտանիքների ներգրավվածությունը,
- ապահովել մասնագետների միասնական պատրաստվածություն,
- բարելավել տեղեկատվության կառավարումը և հաշվետվողականությունը,
- ամրապնդել երեխայի լավագույն շահերի պաշտպանության մեխանիզմները,
- ապահովել խնամատարության գործընթացի թափանցիկություն և արդյունավետություն։
Նախագիծը բխում է՝
- Հայաստանի վերափոխման ռազմավարություն 2050-ից,
- ՀՀ կառավարության 2021–2026 թվականների ծրագրից,
- ոլորտային ռազմավարություններից,
ինչպես նաև ՀՀ վարչապետի 2026 թվականի փետրվարի 10-ի N 101-Ա որոշման Հավելվածի 18-րդ կետից։
Նախագծի ընդունումը լրացուցիչ ֆինանսական միջոցների անհրաժեշտություն չի առաջացնում։ Պետական բյուջեի եկամուտներում և ծախսերում փոփոխություններ չեն նախատեսվում։