Հանրային տեղեկությունների բացահայտման միասնական կարգ է սահմանվում․ կառավարությունը նոր նախագիծ է ներկայացրել

Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է իրավական ակտերի հրապարակման միասնական հարթակում հանրային քննարկման դրված՝ «Հանրային տեղեկությունների բացահայտման կարգը և շրջանակը սահմանելու մասին» կառավարության որոշման նախագիծը։

ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության կողմից ներկայացված նախագծի ընդունումը պայմանավորված է պետական տեղեկատվական համակարգերի զարգացմամբ և հանրային տեղեկատվության հասանելիության ու թափանցիկության ապահովման անհրաժեշտությամբ։

Առաջարկվող կարգավորումները՝

Նախագծով նախատեսվում է սահմանել հանրային տեղեկությունների բացահայտման միասնական կարգ և շրջանակ, որի համաձայն կսահմանվի պարտադիր բացահայտման ենթակա տեղեկությունների ցանկ՝ ներառելով պետական մարմինների գործունեությանը, բյուջեներին, գնումներին, անձնակազմին և ծառայություններին վերաբերող տվյալներ։

Կսահմանվեն տեղեկությունների բացահայտման մեթոդները՝ կախված դրանց բնույթից և հրատապությունից, կսահմանվեն պահանջներ բացահայտվող տեղեկատվության արժանահավատության և արդիականության ապահովման համար, կվերացվեն տարբեր մարմինների կողմից տեղեկությունների բացահայտման ոչ միասնական մոտեցումները։

Նախաձեռնությունը բխում է «Հանրային տեղեկությունների մասին» օրենքից և ՀՀ վարչապետի համապատասխան որոշմամբ հաստատված օրենքների կիրարկումն ապահովող միջոցառումների ծրագրից, որով նախատեսված է հանրային տեղեկատվության բացահայտման համակարգի բարեփոխումը։

Նախագծի ընդունմամբ ակնկալվում է ապահովել հանրային տեղեկատվության հասանելիության ավելի արդյունավետ մեխանիզմներ. բարձրացնել պետական կառավարման համակարգի թափանցիկությունն ու հաշվետվողականությունը, ստեղծել տեղեկությունների բացահայտման միասնական և կանխատեսելի կարգավորում, նպաստել տեղեկատվության ազատության իրավունքի արդյունավետ իրացմանը։

Հանրային տեղեկությունների բացահայտման կարգը և շրջանակը սահմանվում է ըստ ստորև բերված հավելվածի:

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԲԱՑԱՀԱՅՏՄԱՆ ԿԱՐԳԻ ԵՎ ՇՐՋԱՆԱԿԻ ՄԱՍԻՆ

ԳԼՈՒԽ 1. ՀՐԱՊԱՐԱԿՄԱՆ ԵՆԹԱԿԱ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆ

1. Սույն կարգով սահմանվում է տեղեկատվություն տնօրինողների կողմից հանրային տեղեկությունների բացահայտման կարգը և բացահայտման ենթակա տեղեկությունների շրջանակը, որով ապահովվում է հասանելիություն հանրային տեղեկություններին՝ առանց հանրային տեղեկություն պահանջող անձի կողմից հարցում կատարելու: Բացահայտված հանրային տեղեկությունները կարող են օգտագործվել իրավաբանական և ֆիզիկական աձանց կողմից բազմակի՝ օրենքով չարգելված ցանկացած նպատակի համար։
2. Տեղեկություն տնօրինողը պարտավոր է բացահայտել իր գործունեությանը վերաբերող հետևյալտեղեկությունները՝

• 1) պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընդհանուր տնտեսական վիճակագրություն և տնտեսական կանխատեսումներ,
• 2) հանցագործությունների և իրավախախտումների ընդհանուր վիճակագրություն,
• 3) պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների և դրանց ստորաբաժանումների կանոնադրություններ,
• 4) պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին ներկայացվող դիմումների և այլ փաստաթղթերի ձևերը և դրանց լրացման ուղեցույցները,
• 5) պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնատար անձանց աշխատանքային նկարագրությունները,
• 6) պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կազմը և այդ մարմիններում սահմանված պաշտոններ զբաղեցնող պաշտոնյաների անուն-ազգանունները, կրթությունը և մասնագիտությունները, հեռախոսահամարները և էլեկտրոնային փոստի հասցեները,
• 7) տվյալներ մարդու կյանքին, առողջությանը և գույքին սպառնացող վտանգի մասին,
• 8) պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործունեության և նրանց խնդիրների կատարման վերաբերյալ հաշվետվություններ,
• 9) հանրային իրավունքի իրավաբանական անձանց խորհրդի և կառավարման խորհրդի անդամների անուն ազգանունները և էլեկտրոնային փոստի հասցեները,
• 10) հանրային իրավունքի իրավաբանական անձանց գործունեության հաշվետվությունները և եկամուտների ու ծախսերի հաշվետվությունները,
• 11) պետական մարմինների և տեղական ինքնակառավարման մարմինների բյուջեների նախագծերը և բյուջեները, ինչպես նաև դրանց կատարման հաշվետվությունները,
• 12) պետական բյուջեի եկամուտների ստացման վերաբերյալ տվյալներ,
• 13) շրջակա միջավայրի վիճակի, շրջակա միջավայրի վնասի և շրջակա միջավայրի վրա վտանգավոր ազդեցությունների վերաբերյալ տվյալներ,
• 14) պետական կամ ծառայողական վերահսկողության դրույթները կամ որոշումները՝ դրանց ուժի մեջ մտնելու պահից,
• 15) մրցակցային վերահսկողության շրջանակներում կայացված և ուժի մեջ մտած որոշում, որը հաստատում է արգելված արարքի կատարումը, պարտավորեցնում է դադարեցնել կամ հաստատում է պարտավորության ընդունումը,
• 16) նախարարությունների կողմից պատրաստված՝ Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության իրավական ակտերի և կանոնակարգերի նախագծերը՝ հիմնավորումներով, հաստատման և Կառավարություն ներկայացնելու պահից,
• 17) նախարարությունների և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կանոնակարգերի նախագծերը՝ հիմնավորումներով, ընդունման ներկայացնելուց առաջ,
• 18) հայեցակարգերի, զարգացման ծրագրերի և այլ ընդհանուր նշանակության նախագծերը՝ իրավասու մարմիններին հաստատման ներկայացնելուց առաջ, ինչպես նաև համապատասխան հաստատված կամ ընդունված փաստաթղթերը,
• 19) պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կողմից պատվիրված ուսումնասիրություններ և վերլուծություններ,
• 20) տվյալներ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններում թափուր աշխատատեղերի վերաբերյալ,
• 21) տվյալներ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից իրականացված և ավարտված պետական գնումների վերաբերյալ,
• 22) տվյալներ պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կողմից պետության կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կողմից կամ նրանց մասնակցությամբ ստեղծված մասնավոր իրավաբանական անձանց փոխանցված գույքի և բյուջետային միջոցների օգտագործման վերաբերյալ,
• 23) հանրային միջոցառումների ծրագրեր,
• 24) պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատանքի և խնդիրների փոփոխությունները, որոնք կապված են անհատներին սպասարկելու հետ, փոփոխությունների իրականացումից առնվազն տասը օր առաջ,
• 25) տեղեկություն պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավարների ընդունելության ժամերի վերաբերյալ,
• 26) պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններում գործող աշխատավարձի դրույքաչափերը և ուղեցույցները, հավելավճարների վճարման և հատուկ արտոնությունների տրամադրման կարգը,
• 27) շուկայում գերիշխող դիրք զբաղեցնող, հատուկ կամ բացառիկ իրավունքներ կամ բնական մենաշնորհներ ունեցող ընկերությունների գնագոյացման վերաբերյալ տվյալներ,
• 28) հանրային ծառայությունների մատուցման, ինչպես նաև ծառայությունների մատուցման պայմանների և գների փոփոխությունների վերաբերյալ տվյալներ՝ նման փոփոխությունների իրականացումից առաջ,
• 29) քաղաքական կուսակցությունների անդամների ցուցակներ,
• 30) ուժի մեջ մտած դատական որոշումներ՝ օրենքից բխող սահմանափակումներով,
• 31) տվյալների բազաներում պարունակվող տվյալներ, որոնց համար մուտքի սահմանափակումներ չեն սահմանվել,
• 32) հաստատության փաստաթղթերի գրանցամատյանը,
• 33) անձնական տվյալների մշակման նպատակը, շրջանակը և մեթոդը, անձնական տվյալները երրորդ կողմերին, այդ թվում՝ այլ հաստատություններին փոխանցելու և հանրությանը հասանելի դարձնելու, ինչպես նաև անձի կողմից իր սեփական տվյալներին մուտք գործելու իրավունքն ու կարգը,
• 34) բացահայտման ենթակա բաց տվյալներ, բաց տվյալների առկայության վերաբերյալ տեղեկատվություն և, անհրաժեշտության դեպքում, լիցենզիաներ,
• 35) այլ տեղեկություններ և փաստաթղթեր, որոնց բացահայտման պարտավորությունը նախատեսված է միջազգային պայմանագրով, օրենքով կամ դրանց հիման վրա ընդունված իրավական ակտերով, կամ որոնք տեղեկատվություն տնօրինողն անհրաժեշտ է համարում բացահայտել:

3. Բացահայտման ենթակա տեղեկությունը բացահայտում է տեղեկատվություն տնօրինողը՝ «Հանրային տեղեկությունների մասին» օրենքի 8-րդ հոդվածում սահմանված կայքէջում (այսուհետ՝ կայքէջ), կամ նշված կայքէջում տեղադրում է հղում, որի միջոցով հնարավոր է բաց տեղեկությանը ստանալ հասանելիություն:
4. Բացահայտման ենթակա տեղեկությունները կարող են բացահայտվել նաև՝

• 1) հեռուստատեսությամբ կամ ռադիոյի կամ տպագիր մամուլի միջոցով,
• 2) թղթային կրիչով հանրային տեղեկությունըպետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնում կամ հանրային գրադարանում ընդհանուր տեսանելի վայրում ցուցադրելով,
• 3) պաշտոնական հրատարակությամբ,
• 4) օրենքով կամ դրա հիման վրա ընդունված օրենսդրությամբ սահմանված այլ եղանակով:

ԳԼՈՒԽ 2. ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԲԱՑԱՀԱՅՏՄԱՆ ՄԵԹՈԴԻ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

5. Տեղեկատվություն տնօրինողը պարտավոր է անհապաղ բացահայտել մարդկանց կյանքին, առողջությանը կամ գույքին կամ շրջակա միջավայրին սպառնացող վտանգի մասին տեղեկությունը՝ ընտրելով սպառնալիքից խուսափելու և հնարավոր հետևանքները մեղմելու ամենաարագ և ամենահարմար մեթոդը:
6. Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինները պարտավոր են լրատվամիջոցների ծառայություններ մատուցողներին կամ տպագիր մամուլին հրապարակման համար ուղարկել իրենց տիրապետության տակ գտնվող տեղեկություն այն իրադարձությունների և փաստերի մասին, որոնցում ենթադրվում է հանրային շահ: