Հայաստանի Հանրապետությունում անձը կարող է փոխել իր անունը, հայրանունը կամ ազգանունը։ Այդ գործընթացը կատարվում է պետական գրանցման միջոցով և կարգավորվում է «Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման մասին» ՀՀ օրենքով։
Ստորև ներկայացվում են անվան փոխման իրավական հիմքերը, ընթացակարգը և անհրաժեշտ փաստաթղթերը։
Ովքե՞ր կարող են փոխել իրենց անունը
Չափահաս անձինք – 18 տարին լրացած անձը իրավունք ունի օրենքով սահմանված կարգով փոխել իր անունը, որը ներառում է՝
- անունը,
- հայրանունը,
- ազգանունը։
Դրա համար անհրաժեշտ է դիմել քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման մարմին (ՔԿԱԳ)։
16-ից 18 տարեկան անձինք – Այս տարիքային խմբի անձը կարող է փոխել իր անունը կամ ազգանունը, եթե առկա է՝
- ծնողների,
- որդեգրողների, կամ
- խնամակալի (հոգաբարձուի)
գրավոր համաձայնությունը։
- Եթե նման համաձայնություն չկա, ապա հարցը կարող է լուծվել խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի որոշմամբ։
- Սակայն եթե անձը օրենքով ճանաչվել է լրիվ գործունակ, նա կարող է դիմել ինքնուրույն։
Մինչև 16 տարեկան երեխաներ – մինչև 16 տարեկան երեխայի անունը կամ ազգանունը փոխելու համար անհրաժեշտ է՝
- ծնողների համատեղ դիմումը,
- կամ որդեգրողների կամ խնամակալի դիմումը։
Եթե ծնողների միջև համաձայնություն չկա, ապա հարցը լուծվում է խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի որոշմամբ։
Բացի այդ՝ եթե երեխան արդեն 10 տարեկան է, անհրաժեշտ է նաև նրա համաձայնությունը։
Ե՞րբ կարելի է դիմել անվան փոխման համար
Անվան փոխման պետական գրանցման դիմում կարող է ներկայացվել, եթե՝
- անձի ծնունդը գրանցվել է Հայաստանի Հանրապետության ՔԿԱԳ մարմիններում կամ ՀՀ հյուպատոսական հիմնարկներում,
- կամ ծնունդը գրանցվել է օտարերկրյա պետությունում, սակայն Հայաստանի Հանրապետությունը իրավասու է կատարել անվան փոխումը համապատասխան միջազգային պայմանագրերի հիման վրա։
Անհրաժեշտ փաստաթղթերը
18 տարին լրացած անձանց համար
Պետք է ներկայացնել՝
- դիմում,
- անձը հաստատող փաստաթուղթ,
- ծննդյան վկայական կամ ծննդյան ակտային գրանցման տվյալներ։
Դիմումում նշվում են՝
- դիմողի անձնագրային տվյալները,
- անձի ներկայիս անունը, հայրանունը և ազգանունը,
- ծննդյան վայրը և ժամանակը,
- քաղաքացիությունը և բնակության վայրը,
- ընտանեկան դրությունը (առկայության դեպքում),
- ազգությունը (դիմողի ցանկությամբ),
- անչափահաս երեխաների տվյալները (եթե կան),
- ընտրված նոր անունը, հայրանունը կամ ազգանունը։
16–18 տարեկան անձանց համար
Դիմումին կից ներկայացվում են՝
- դիմողի անձը հաստատող փաստաթուղթը,
- ծննդյան վկայականը կամ համապատասխան գրանցման տվյալները,
- ծնողների կամ օրինական ներկայացուցիչների անձնագրային տվյալները,
- նրանց գրավոր համաձայնությունը,
- անհրաժեշտության դեպքում նաև դատարանի համապատասխան վճիռը կամ մահվան վկայականը (եթե ծնողներից մեկը մահացած է կամ ճանաչվել է անհայտ բացակայող կամ անգործունակ)։
Մինչև 16 տարեկան երեխաների համար
Պետք է ներկայացնել՝
- դիմողի անձը հաստատող փաստաթուղթը,
- երեխայի ծննդյան վկայականը կամ ծննդյան գրանցման տվյալները,
- ծնողների կամ խնամակալի անձը հաստատող փաստաթղթերը,
- ծնողների կամ օրինական ներկայացուցիչների գրավոր համաձայնությունը,
- եթե երեխան 10 տարեկան է, նրա համաձայնությունը։
Եթե դիմումը ներկայացվում է լիազորված անձի միջոցով, ապա ներկայացվում են նաև
- լիազորագիր,
- լիազորված անձի անձը հաստատող փաստաթուղթ։
Անվան փոխման պետական գրանցման կարգը
Հայաստանի Հանրապետությունում անվան փոխման պետական գրանցումն իրականացվում է ՔԿԱԳ մարմնի կողմից։
Եթե անձը գտնվում է արտերկրում, անվան փոխումը կարող է գրանցվել նաև ՀՀ դիվանագիտական կամ հյուպատոսական մարմնի կողմից։
Պետական գրանցումը կատարվում է ներկայացված փաստաթղթերը ստանալուց հետո մինչև 15 օրվա ընթացքում։
Անվան փոխման հետևանքները
Անվան փոխման պետական գրանցումը հիմք է հանդիսանում՝
- անձի մյուս քաղաքացիական կացության ակտերում համապատասխան փոփոխություններ կատարելու համար (օրինակ՝ ծննդյան, ամուսնության և այլն),
- տեղեկատվությունը փոխանցելու ՀՀ ոստիկանության անձնագրերի և վիզաների վարչությանը,
- անհրաժեշտության դեպքում տեղեկացնելու զինվորական կոմիսարիատին։
Բացի այդ, անվան փոխման մասին տեղեկությունը հրապարակվում է ՀՀ հրապարակային ծանուցումների պաշտոնական կայքում։
Անվան փոխման ակտային գրանցումը
Անվան փոխման ակտային գրանցման մեջ նշվում են՝
- անձի նախկին անունը, հայրանունը և ազգանունը,
- նոր ընտրված անունը, հայրանունը կամ ազգանունը,
- անձի անձը հաստատող փաստաթղթի տվյալները,
- գրանցման ժամանակը և համարը,
- գրանցումն իրականացնող մարմինը,
- տրամադրված վկայականի տվյալները։
Անվան փոխման վկայականը
Անվան փոխման պետական գրանցումից հետո անձին տրամադրվում է անվան փոխման վկայական, որը պարունակում է՝
- անձի անունը, հայրանունը և ազգանունը մինչև և հետո,
- ծննդյան տվյալները,
- գրանցման համարը և ժամանակը,
- գրանցումն իրականացնող մարմինը։
Վկայականի հետ կարող են տրամադրվել նաև այլ քաղաքացիական կացության ակտերի նոր վկայականներ, որոնք ձևավորվել են կատարված փոփոխությունների հիման վրա։
Ինչպե՞ս կարող է ազդել անվան փոխումը երեխաների վրա
Օրենքը նախատեսում է նաև որոշ հետևանքներ երեխաների համար․
- ծնողների անվան փոփոխության դեպքում երեխաների ծննդյան ակտային գրանցումներում կարող են փոփոխվել ծնողների մասին տվյալները,
- հոր անվան փոփոխության դեպքում կարող է փոխվել երեխայի հայրանունը,
- ծնողի ազգանվան փոփոխության դեպքում երեխաների ազգանունը կարող է փոխվել նրանց և ծնողների համաձայնությամբ։
Ե՞րբ կարող է մերժվել անվան փոխումը
ՔԿԱԳ մարմինը կարող է մերժել անվան փոխման պետական գրանցումը, եթե՝
- դիմումը չի համապատասխանում օրենքի պահանջներին,
- ներկայացված փաստաթղթերը ամբողջական չեն կամ չեն համապատասխանում սահմանված կարգին։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար անհրաժեշտ է դիմել մասնագետի։