Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է Իրավական ակտերի հրապարակման միասնական հարթակում հանրային քննարկման դրված «Ներքին աուդիտի մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծը։ Առաջարկվող կարգավորման նպատակն է ապահովել Օրենքի արդիականացումը՝ այն համահունչ դարձնելու միջազգային չափանիշներին և ոլորտի վերջին զարգացումներին:
«Ներքին աուդիտի մասին» օրենքը սահմանում է հանրային հատվածի կազմակերպությունների ներքին աուդիտի սկզբունքները, բնույթը, շրջանակը, համակարգը, ներքին աուդիտի մասնակիցների հիմնական իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև կարգավորում է ներքին աուդիտի կազմակերպման և գործունեության հետ կապված հիմնական հարաբերությունները:
Վերջին տարիներին տեղի են ունեցել որոշ փոփոխություններ, վերանայվել են միջազգային լավագույն փորձի հիմնական մոտեցումները: Մասնավորապես՝ Ներքին աուդիտորների գլոբալ ինստիտուտի (IIA Global) կողմից փոփոխվել է Մասնագիտական գործունեության միջազգային հայեցակարգը (IPPF), այդ թվում՝ ներքին աուդիտի միջազգային ստանդարտները (Global Internal Audit Standards™), թեմատիկ պահանջները (Topical Requirements) և ուղեցույցները (Global Guidance)։
Այս փոփոխությունների հիման վրա ՀՀ կառավարության 2025 թվականի հոկտեմբերի 9-ի N 1449-Ն որոշմամբ փոփոխվել է ՀՀ կառավարության 2011 թվականի օգոստոսի 11-ի N 1233-Ն որոշմամբ (այսուհետ՝ Որոշում) հաստատված ՀՀ ներքին աուդիտի մասնագիտական գործունեության ստանդարտները:
Ստեղծված իրավիճակում գործող Օրենքը մի շարք դրույթներով այլևս չի համապատասխանում արդիական և միջազգային չափանիշներին, ինչի արդյունքում առաջացել է Օրենքում լրացում և փոփոխություններ կատարելու անհրաժեշտություն:
Ակնկալվող արդյունքը
Նախագծի ընդունման արդյունքում կապահովվի.
- ՀՀ-ում ներքին աուդիտի համակարգի արդիականացում
- ՀՀ հանրային հատվածի ներքին աուդիտի գործառույթի իրականացում՝ միջազգային նոր չափանիշներին համահունչ,
- ՀՀ ներքին աուդիտի մասնագիտական գործունեության ստանդարտների արդյունավետ կիրառում:
Կապը ռազմավարական փաստաթղթերի հետ
Նախագծի ընդունումը բխում է ՀՀ կառավարության «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2021-2026 թվականների գործունեության միջոցառումների ծրագիրը հաստատելու մասին» 2021թ. նոյեմբերի 18-ի N 1902-Լ որոշման Հավելված N 1–ի «Ֆինանսների նախարարություն» բաժնի 14-րդ կետից:
Նախագծով առաջարկվող փոփոխությունները
Հոդված 1. «Ներքին աուդիտի մասին» 2010 թվականի դեկտեմբերի 22-ի ՀՕ-17-Ն օրենքի (այսուհետ՝ Օրենք) 2-րդ հոդվածի 1-ին մասում՝
1) 1-ին կետը լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ «ե» և «զ» ենթակետերով․
«ե․ պետության կամ համայնքի կամ պետական կամ համայնքային ոչ առևտրային կամ պետության կամ համայնքների՝ հիսուն տոկոսից ավելի բաժնեմաս ունեցող կազմակերպությունների կողմից ստեղծված հիմնադրամներ կամ ձևավորված միավորումներ (միություններ),
զ․ պետական կամ համայնքային ոչ առևտրային կամ պետության կամ համայնքների՝ հիսուն տոկոսից ավելի բաժնեմաս ունեցող կազմակերպությունների վերակազմակերպման միջոցով վերակազմավորված հիմնադրամներ․»․
2) 2-րդ կետը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ․
«2) Ներքին աուդիտ` անկախ, անաչառ հավաստիացման և խորհրդատվական ծառայություն, որը նախատեսված է արժեք ավելացնելու և կազմակերպության գործընթացները բարելավելու համար: Այն օգնում է կազմակերպությանը իրագործել իր նպատակները՝ համակարգված, հետևողական մոտեցմամբ գնահատելով և բարելավելով կազմակերպության ռիսկերի կառավարման, հսկողության ու կառավարչական գործընթացների էֆեկտիվությունը։
Ներքին աուդիտն իրականացվում է ներքին աուդիտի ծրագրերի հիման վրա` կազմակերպության ղեկավարությանը հավաստիացման կամ խորհրդատվական ծառայություններ մատուցելու միջոցով.»․
3) 17-րդ կետը և 18-րդ կետի «գ» ենթակետն ուժը կորցրած ճանաչել:
Հոդված 2․ Օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.
«1. Ներքին աուդիտն իրականացվում է՝ հիմք ընդունելով ներքին աուդիտի սկզբունքներն ու ստանդարտները։»։
Հոդված 3․ Օրենքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ․
«2. Ներքին աուդիտը կարող է իրականացվել տվյալ կազմակերպության կառուցվածքում գործող ներքին աուդիտի ստորաբաժանման կամ ծառայության արտապատվիրակման կամ դրանց որոշակի համադրության ձևով` սույն օրենքի 13-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված ցանկում ընդգրկված անձանց կողմից: Ներքին աուդիտի կազմակերպման ձևը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:»։
Հոդված 4․ Օրենքի 8-րդ հոդվածում՝
1) 1-ին մասի 1-ին կետից հանել «ներքին աուդիտորների վարքագծի կանոններին,» բառերը․
2) 2-րդ մասի 1-ին կետից հանել «ռազմավարական և տարեկան» բառերը։
Հոդված 5․ Օրենքի 9-րդ հոդվածի 3-րդ մասը և 4-րդ մասի 1-ին կետը ուժը կորցրած ճանաչել։
Հոդված 6․ Օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկրորդ նախադասությունից հանել «երեք տարվա» բառերը։
Հոդված 7․ Օրենքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ․
«1) ներքին աուդիտի ստանդարտները, ինչպես նաև սկզբունքները հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը։ Ընդ որում՝ դրա համար հիմնականում հիմք է ընդունվում Ներքին աուդիտորների գլոբալ ինստիտուտի (IIA Global) Մասնագիտական գործունեության միջազգային հայեցակարգը (IPPF), այդ թվում՝ ներքին աուդիտի միջազգային ստանդարտները (Global Internal Audit Standards™), թեմատիկ պահանջները (Topical Requirements) և ուղեցույցները (Global Guidance)։»։
Հոդված 8. Սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող օրվանից:
Հոդված 9. Սույն օրենքից բխող ենթաօրենսդրական նորմատիվ իրավական ակտը ընդունվում է սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո վեցամսյա ժամկետում:
Նախագիծը հանրային քննարկման համար բաց է մինչև 2026 թվականի հունվարի 31-ը։