Բնական գազի համաշխարհային շուկան շարունակում է մնալ գլոբալ էներգետիկ համակարգի առանցքային բաղադրիչներից մեկը՝ պայմանավորված ինչպես էներգետիկ անվտանգության, այնպես էլ գնային ու աշխարհաքաղաքական գործոններով։ 2024–2025 թվականներին շուկան բնութագրվում է մատակարարումների վերաձևավորմամբ, հեղուկացված բնական գազի (LNG) դերի աճով և տարածաշրջանային կախվածությունների նվազեցման փորձերով։
Խոշոր մատակարարները
Այսօր գազի համաշխարհային շուկայի գլխավոր դերակատարներն են Միացյալ Նահանգները, Կաթարը, Ռուսաստանը, Ավստրալիան, Նորվեգիան և Ալժիրը։
Միացյալ Նահանգները վերջին տարիներին հաստատվել է որպես աշխարհի խոշորագույն LNG արտահանող։ Շեյլային գազի (թերթաքարային) արտադրության աճը և հեղուկացման նոր հզորությունների գործարկումը ԱՄՆ-ին հնարավորություն են տվել արագորեն մեծացնել արտահանումները՝ հատկապես դեպի Եվրոպա և Ասիա։
Կատարը մնում է LNG շուկայի ամենակայուն և երկարաժամկետ մատակարարներից մեկը։ «North Field» հանքավայրի ընդլայնման ծրագրերը նախատեսում են առաջիկա տարիներին զգալիորեն բարձրացնել արտահանման ծավալները՝ ամրապնդելով երկրի դիրքերը հատկապես ասիական շուկաներում։
Ռուսաստանը պատմականորեն եղել է խոշորագույն գազամատակարարներից, սակայն վերջին տարիներին նրա ներկայությունը եվրոպական շուկայում զգալիորեն կրճատվել է։ Արտահանման հիմնական ուղղությունները աստիճանաբար տեղափոխվում են Ասիա, իսկ LNG նախագծերը դիտարկվում են որպես շուկայի պահպանման գործիք։
Նորվեգիան այսօր Եվրոպայի համար համարվում է խողովակաշարային գազի առանցքային մատակարար՝ լրացնելով ռուսական գազի պակասը։ Ալժիրը և Ավստրալիան նույնպես շարունակում են կարևոր դեր խաղալ՝ համապատասխանաբար Եվրոպայում և Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում։
Շուկայի կառուցվածքային փոփոխությունները
Գազի շուկայի հիմնական փոփոխությունը կապված է LNG-ի աճող դերի հետ։ Եթե նախկինում շուկան առավելապես կախված էր երկարաժամկետ խողովակաշարային պայմանագրերից, ապա այժմ աճում է ճկուն, կարճաժամկետ և սփոթ պայմանագրերի տեսակարար կշիռը։ Սա հատկապես նկատելի է Եվրոպայում, որտեղ երկրները փորձում են նվազեցնել մեկ մատակարարից կախվածությունը։
Միևնույն ժամանակ, Ասիան շարունակում է մնալ գազի պահանջարկի հիմնական շարժիչը։ Չինաստանի և Հնդկաստանի էներգետիկ անցումը, ածխից գազի մասնակի փոխարինումը և արդյունաբերական աճը պահպանելու են բարձր պահանջարկը առաջիկա տարիներին։
Գնային և ռիսկային գործոններ
Բնական գազի գները շարունակում են մնալ զգայուն եղանակային պայմանների, աշխարհաքաղաքական լարվածությունների և ենթակառուցվածքային խափանումների նկատմամբ։ Չնայած 2022 թվականի էներգետիկ ճգնաժամի պիկային մակարդակները հաղթահարված են, շուկան դեռևս չի վերադարձել ամբողջական կայունության։
Արդյունքում, գազի համաշխարհային շուկան աստիճանաբար տեղափոխվում է ավելի բազմաբևեռ կառուցվածքի՝ LNG-ի գերակայությամբ և մատակարարների միջև աճող մրցակցությամբ։ ԱՄՆ-ի և Կատարի դերի ուժեղացումը, Եվրոպայի էներգետիկ ռազմավարության փոփոխությունը և Ասիայի պահանջարկի շարունակական աճը ձևավորում են շուկայի նոր իրականությունը, որը կշարունակի մնալ գլոբալ տնտեսության ուշադրության կենտրոնում։