Սկիզբը՝ այստեղ:
Վերջին տարիներին իշխանությունն անընդհատ հայտարարում է, թե «Հայաստանում աշխատանքային շուկան աճում է», «աշխատատեղերի նոր հնարավորություններ են ստեղծվել» եւ «գործազրկությունն իջել է պատմական նվազագույնի»։ Սա ներկայացվում է որպես տնտեսական հաղթանակ, որպես «նոր Հայաստանի» ձեռքբերում։ Սակայն իրականությունը լիովին այլ է։
Տնտեսությունը զարգացող չէ, այլ էժան աշխատուժի ներմուծման հաշվին աշխատող արհեստական շուկա է, որտեղ սեփական երկրի քաղաքացին դառնում է երկրորդական։
Հայաստանի աշխատաշուկան լցվել է արտերկրից բերված էժան աշխատուժով։ Իշխանության պնդած «աշխատատեղերի աճի» մեծ մասը կապված է ոչ թե տնտեսության զարգացման, այլ՝ արտագնա աշխատուժի զանգվածային ներբերման հետ։
Խոշոր շինարարական, սպասարկման եւ արդյունաբերական ոլորտներում այսօր աշխատում են՝ Հնդկաստանից եկած աշխատողներ, նեպալցիներ, Շրի Լանկայից ներգրավված աշխատուժ։ Այսինքն՝ աշխատատեղերը իրականում պակասել են մեր քաղաքացիների համար։ Հայ երիտասարդը չի կարող աշխատել այդ պայմաններով, եւ արդյունքում՝ աշխատաշուկայի իրական մրցակցությունը խեղվում է, աշխատավարձերն անկում են ապրում, հայկական աշխատուժը դուրս է մղվում սեփական երկրից։
Պատերազմից հետո տեղահանված արցախահայությունը սկսեց աշխատել։ 2020 թվականի պատերազմի, ապա 2023 թվականի տարհանման հետեւանքով հայրենի հողերից տեղահանված մեր հազարավոր հայրենակիցները ծանր սոցիալական պայմաններում ստիպված ընդունեցին ցանկացած աշխատանք։
Այսօր բազմաթիվ ոլորտներում աշխատում են հենց արցախցի քաղաքացիներ, ովքեր ոչ թե «նոր աշխատատեղ են ստացել», այլ պարզապես ապահովում են իրենց տարրական պահանջները։ Սա չի կարող համարվել տնտեսական աճ։ Սա սոցիալական աղետի ուղղակի հետեւանք է։
Իրական աշխատատեղերը կտրուկ նվազել են. մարդիկ զանգվածաբար լքում են երկիրը։ Իշխանությունը չի խոսում ամենամեծ թվի մասին։ Արտագաղթի աննախադեպ աճը կրճատել է հարյուր հազարավոր աշխատողներ։ Երբ աշխատուժը երկրից հեռանում է, եւ ներմուծվում է ավելի էժան աշխատուժ, կառավարությունը դա ներկայացնում է որպես «աշխատատեղերի աճ»։ Սա մանիպուլյացիա է։
Եթե երկրից հեռացել են 100.000 հայ աշխատողներ, իսկ դրան զուգահեռ ներմուծվել են 50.000 օտար աշխատողներ՝ ինչպե՞ս կարող ենք ասել, որ աշխատատեղերը ավելացել են։
Վիճակագրական խաբկանք. իշխանությունը «աշխատանք» է համարում նույնիսկ 10-օրյա պայմանագրերը։ Պաշտոնական թվերը խեղաթյուրված են։
«Աշխատատեղ» ասելով հաշվարկվում են նույնիսկ՝ սեզոնային աշխատանքները, 7-15-օրյա պայմանագրերը, կիսատ-պռատ զբաղվածությունը, 4 ժամանոց աշխատանքները, սպասարկման ոլորտի բարձր շրջանառության աշխատատեղերը, որոնք չեն ամրագրվում որպես երկարաժամկետ աշխատանք։
Այսինքն՝ թվերը մեծ են, որ շքեղ հնչեն, բայց իրական շուկան անկայուն է, խոցելի եւ անկում ապրող։
Աշխատավարձերի աճ չի եղել՝ եղել է միայն գնաճ։ Սա ամենաազդեցիկ փաստն է։ Վերջին տարիներին աշխատավարձերի միջին աճը եղել է 5–7%, իսկ գնաճը՝ 20–30%, սննդամթերքի դեպքում՝ նույնիսկ 50%։ Այսինքն՝ աշխատավարձերի հարաբերական արժեքը նվազել է։ Ու եթե աշխատավարձ չի աճում, իսկ գնաճը հսկայական է, ապա աշխատատեղերի աճի մասին խոսելն ուղղակի ծաղր է ժողովրդի նկատմամբ։
Կառավարության ամենասիրած սուտը՝ «Աշխատատեղերը թվով ավելացել են»։ Թվով՝ գուցե։ Բայց հարցն այլ է. ովքե՞ր են աշխատում այդ աշխատատեղերում։ Եթե հազարավոր աշխատատեղերը զբաղեցնում են հնդիկներ, նեպալցիներ, պակիստանցիներ, առանց որակավորմամբ զանգվածային ներմուծված աշխատողներ, ապա դա չի կարող ներկայացվել որպես «հայկական տնտեսության զարգացում»։
Դա պարզապես նշանակում է, որ պետությունը գերադասում է էժան ներմուծված աշխատուժը՝ սեփական քաղաքացիների փոխարեն։
Իրականությունն այն է, որ աշխատաշուկան թույլ է, անկայուն, հենված է օտար աշխատուժի վրա։ Հայաստանը չունի. կայուն աշխատատեղեր, բարձր տեխնոլոգիական զանգվածային շուկա, մրցունակ աշխատավարձեր, աշխատուժի քաղաքականություն, արտադրողականության աճ։
Այս պայմաններում «աշխատատեղերի ավելացում» ասելը պարզապես քաղաքական սուտ է, որն աղերս անգամ չունի իրականության հետ։
Իսկ իրականում Հայ ժողովուրդը զանգվածաբար հեռանում է երկրից՝ աշխատանքի նվազման պատճառով։
Սա հերթական մոլորեցնող սուտն է։ «Աշխատատեղերն ավելացել են» հայտարարությունը չի համապատասխանում իրականությանը, հիմնված է խեղաթյուրված վիճակագրության վրա, անտեսում է արտագաղթը, մոռանում է էժան ներմուծված աշխատուժի ազդեցությունը եւ փորձում է տնտեսական խնդիրները ներկայացնել որպես «հաջողություն»։ Իրականությունն այն է, որ Հայաստանի աշխատաշուկան այսօր երբեւէ ամենախոցելի եւ ամենաարհեստական վիճակում է։
Շարունակելի
Տաթև ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
ՀՀԿ խորհրդի անդամ
«Առավոտ» օրաթերթ
12.12.2025
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: