Շվեդիայի Կարոլինսկա ինստիտուտի գիտնականները պարզել են, որ տարիքի հետ մկաններում և անոթներում կուտակվող գենետիկ փոփոխությունները թուլացնում են մկանները և արագացնում անոթային համակարգի ծերացումը: Այս հայտնագործությունը կարող է նոր հնարավորություններ բացել տարիքային հիվանդությունների բուժման համար։ Աշխատանքը հրապարակվել է Nature Aging ամսագրում:
Հետազոտությունը վերաբերում է սոմատիկ մուտացիաներին՝ բջիջների ԴՆԹ-ում կյանքի ընթացքում առաջացող սխալներին, որոնք կարող են առաջանալ արտաքին գործոնների ազդեցությամբ կամ բջիջների բաժանման ընթացքում պատահական խափանումների հետևանքով: Հատկանշական է, որ նախկինում դրանք հիմնականում կապված են եղել քաղցկեղի հետ, սակայն դրանց դերակատարությունը այլ գործընթացներում երկար ժամանակ եղել է անորոշ:
«Մենք պարզել ենք, որ մկանային բջիջներում և անոթներում կուտակվող մուտացիաները խախտում են դրանց աշխատանքը և վերականգնման կարողությունը։ Իսկ հենց այդ կարողությունն է տարիքի հետ աստիճանաբար նվազում»,- նշել է հետազոտության ղեկավար, Կարոլինսկա ինստիտուտի պրոֆեսոր Մարիա Էրիկսոնը:
Էրիկսոնը դեռևս 2003 թվականին հայտնաբերել էր պրոգերիայի՝ երեխաների մոտ հազվադեպ հանդիպող և արագացված ծերացմամբ ուղեկցվող հիվանդության գենետիկական պատճառը: Այժմ նրա խումբը ցույց է տվել, որ նմանատիպ մուտացիաներ և դրանց հետ կապված պրոգերին սպիտակուցը կարող են հայտնվել նաև չափահաս հիվանդների մոտ՝ հատկապես այն մարդկանց, ովքեր տառապում են երիկամների քրոնիկական հիվանդությամբ:
Մկների վրա փորձարկումները ցույց են տվել, որ պրոգերին արտադրող բջիջները առաջացնում են կուտակումներ անոթային պատերի երկայնքով, ինչը վնասում է հյուսվածքները և արագացնում անոթների ծերացումը:
Մկանների ուսումնասիրությունը պարզել է, որ մուտացիաների կուտակման դեպքում մկանները վատ են վերականգնվում, նվազում են չափերով և զանգվածով, իսկ բռնելու ուժը զգալիորեն պակասում է: Սոմատիկ մուտացիաներն ուղղակիորեն կարող են արագացնել ծերացման գործընթացները և նվազեցնել հյուսվածքների ֆունկցիաները:
«Մուտացիաների ազդեցությունը տարբեր օրգանների վրա մեզ կօգնի մշակել նոր բիոմարկերներ և թերապիաներ տարիքային հիվանդությունների դեմ: Բացի այդ, մեր արդյունքները ցույց են տալիս հազվագյուտ հիվանդությունների ուսումնասիրության արժեքը. դրանք կարող են բացահայտել նոր մոտեցումներ ավելի տարածված հիվանդությունների բուժման համար», – ընդգծել է Էրիկսոնը: