Կրոնական ազատության տվյալների կենտրոնը (Religious Freedom Data Center, RFDC) հրապարակել է նոր եռամսյակային զեկույց, որում փաստաթղթավորվել է Իսրայելում քրիստոնյաների դեմ 2025 թվականի ապրիլից մինչև հունիս ընկած ժամանակահատվածում կատարված 50 հարձակումների և ատելության հողի վրա կատարված հանցագործությունների դեպք։
Մասնագետները հատկապես մտահոգված են Երուսաղեմի հին քաղաքի վրա հարձակումների աճով. բոլոր միջադեպերի 64%-ը տեղի է ունեցել այս տարածքում, որոնցից կեսը՝ հայկական թաղամասում՝ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարանի մոտ, որը դարձել է ամենահաճախակի հարձակումների ենթարկվող քրիստոնեական վայրը։
Հաշվետվության համաձայն, միջադեպերի ևս 25%-ը գրանցվել է Ջաֆա դարպասի տարածքում և Դավթի փողոցում, 13%-ը՝ Վիա Դոլորոսայի վրա, իսկ մնացածը՝ Խաբադ և ՀաԱշուրիմ փողոցներում: Հին քաղաքի պարիսպներից դուրս հարձակումները ամենից հաճախ տեղի են ունեցել Սիոն լեռան վրա (22%), Արևմտյան Երուսաղեմի վրա (10%), ինչպես նաև Գեթսեմանիում և շրջակա տարածքում:
Թքելը և սպառնալիքները որպես ոտնձգության հիմնական ձևեր
Դեպքերի մեծ մասը (78%) վերաբերել է անցորդների վրա թքելուն՝ նվաստացման մի ձև, որի մասին վաղուց բողոքում են Երուսաղեմի քահանաներն ու քրիստոնյա բնակիչները: Բացի այդ, գրանցվել են բանավոր վիրավորանքներ (8%), վանդալիզմ (4%), սրբավայրեր անօրինական մուտք գործելու և պղծելու դեպքեր: Զոհերի թվում են եղել հայ, ֆրանցիսկյան, ուղղափառ և կաթոլիկ հոգևորականներ, ինչպես նաև աշխարհիկներ: Հարձակումներից մի քանիսը տեղի են ունեցել կրոնական արարողությունների, եկեղեցական արարողությունների ժամանակ կամ կրոնական հագուստ կրելիս:
Մեկ միջադեպի մեջ ներառված են եղել հայ հոգևորականների դեմ ուղղված հրկիզման սպառնալիքներ, իսկ մի քանի դրվագներում՝ համակարգված վիրավորանքներ և արհամարհանքի ժեստեր։
Մեկուսացման դեպքերի և հազվագյուտ դատավճիռների քննություն
Տարվա սկզբից ի վեր ոստիկանություն է ուղարկվել ընդամենը 22 գործ, որոնցից միայն երկուսը հասել են դատավարության: Վեց գործ փակվել է առանց բացատրության, իսկ ևս 14-ը մնացել են առանց առաջընթացի: Մայիսին Քնեսեթում կայացած լսումների ժամանակ ոստիկանությունը խոստովանեց, որ նման միջադեպերը տարեկան միջինում հանգեցնում են ընդամենը մեկից երեք դատապարտման:
RFDC-ի զեկույցը ներկայացվել է Քնեսեթի երկու հանձնաժողովի նիստերում, որոնց մասնակցել են պատգամավորներ, քրիստոնյա հոգևորականներ, դիվանագետներ և մարդու իրավունքների պաշտպաններ: Հաջորդ հանդիպումը նախատեսված է Հին քաղաքում՝ զոհերին անձամբ լսելու համար:
«Կովի այգին» գրավելու փորձեր և աճող ագրեսիա
Հայկական հարցերով իսրայելցի փորձագետ Յարոն Վայսը Հայաստանի հանրային ռադիոյին տված հարցազրույցում հայերի վրա հարձակումների աճը կապել է հայկական թաղամասում այսպես կոչված «Կովի այգին» գրավելու շարունակական փորձերի հետ։ Նրա խոսքով, նույնիսկ եթե հարձակվողները ձերբակալվում են, նրանք ամենից հաճախ շուտով ազատ են արձակվում առանց հետևանքների։
Ի՞նչ են առաջարկում քրիստոնյաների պաշտպանները
RFDC-ի առաջարկությունների թվում են կրոնական տոների ժամանակ ոստիկանության ներկայության ավելացումը, հիմնական փողոցներում հսկողության տեսախցիկների տեղադրումը, դպրոցներում կրթական ծառայությունների մատուցումը և մունիցիպալ մակարդակով Երուսաղեմի կյանքում քրիստոնեական համայնքների դերի ավելի մեծ ճանաչումը։
RFDC-ն հիմնադրվել է 2023 թվականին իսրայելցի հետազոտող և ակտիվիստ Իսկա Հարանիի կողմից՝ ի պատասխան Երուսաղեմում քրիստոնեական դեմ ուղղված հարձակումների աճի: Կազմակերպությունն զբաղվում է այդ դեպքերի մոնիթորինգով, տվյալների հրապարակմամբ և տուժած հոգևորականներին ու աշխարհիկ հավատացյալներին աջակցություն տրամադրելով։
Մասնագետները հատկապես մտահոգված են Երուսաղեմի հին քաղաքի վրա հարձակումների աճով. բոլոր միջադեպերի 64%-ը տեղի է ունեցել այս տարածքում, որոնցից կեսը՝ հայկական թաղամասում՝ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարանի մոտ, որը դարձել է ամենահաճախակի հարձակումների ենթարկվող քրիստոնեական վայրը։
Հաշվետվության համաձայն, միջադեպերի ևս 25%-ը գրանցվել է Ջաֆա դարպասի տարածքում և Դավթի փողոցում, 13%-ը՝ Վիա Դոլորոսայի վրա, իսկ մնացածը՝ Խաբադ և ՀաԱշուրիմ փողոցներում: Հին քաղաքի պարիսպներից դուրս հարձակումները ամենից հաճախ տեղի են ունեցել Սիոն լեռան վրա (22%), Արևմտյան Երուսաղեմի վրա (10%), ինչպես նաև Գեթսեմանիում և շրջակա տարածքում:
Թքելը և սպառնալիքները որպես ոտնձգության հիմնական ձևեր
Դեպքերի մեծ մասը (78%) վերաբերել է անցորդների վրա թքելուն՝ նվաստացման մի ձև, որի մասին վաղուց բողոքում են Երուսաղեմի քահանաներն ու քրիստոնյա բնակիչները: Բացի այդ, գրանցվել են բանավոր վիրավորանքներ (8%), վանդալիզմ (4%), սրբավայրեր անօրինական մուտք գործելու և պղծելու դեպքեր: Զոհերի թվում են եղել հայ, ֆրանցիսկյան, ուղղափառ և կաթոլիկ հոգևորականներ, ինչպես նաև աշխարհիկներ: Հարձակումներից մի քանիսը տեղի են ունեցել կրոնական արարողությունների, եկեղեցական արարողությունների ժամանակ կամ կրոնական հագուստ կրելիս:
Մեկ միջադեպի մեջ ներառված են եղել հայ հոգևորականների դեմ ուղղված հրկիզման սպառնալիքներ, իսկ մի քանի դրվագներում՝ համակարգված վիրավորանքներ և արհամարհանքի ժեստեր։
Մեկուսացման դեպքերի և հազվագյուտ դատավճիռների քննություն
Տարվա սկզբից ի վեր ոստիկանություն է ուղարկվել ընդամենը 22 գործ, որոնցից միայն երկուսը հասել են դատավարության: Վեց գործ փակվել է առանց բացատրության, իսկ ևս 14-ը մնացել են առանց առաջընթացի: Մայիսին Քնեսեթում կայացած լսումների ժամանակ ոստիկանությունը խոստովանեց, որ նման միջադեպերը տարեկան միջինում հանգեցնում են ընդամենը մեկից երեք դատապարտման:
RFDC-ի զեկույցը ներկայացվել է Քնեսեթի երկու հանձնաժողովի նիստերում, որոնց մասնակցել են պատգամավորներ, քրիստոնյա հոգևորականներ, դիվանագետներ և մարդու իրավունքների պաշտպաններ: Հաջորդ հանդիպումը նախատեսված է Հին քաղաքում՝ զոհերին անձամբ լսելու համար:
«Կովի այգին» գրավելու փորձեր և աճող ագրեսիա
Հայկական հարցերով իսրայելցի փորձագետ Յարոն Վայսը Հայաստանի հանրային ռադիոյին տված հարցազրույցում հայերի վրա հարձակումների աճը կապել է հայկական թաղամասում այսպես կոչված «Կովի այգին» գրավելու շարունակական փորձերի հետ։ Նրա խոսքով, նույնիսկ եթե հարձակվողները ձերբակալվում են, նրանք ամենից հաճախ շուտով ազատ են արձակվում առանց հետևանքների։
Ի՞նչ են առաջարկում քրիստոնյաների պաշտպանները
RFDC-ի առաջարկությունների թվում են կրոնական տոների ժամանակ ոստիկանության ներկայության ավելացումը, հիմնական փողոցներում հսկողության տեսախցիկների տեղադրումը, դպրոցներում կրթական ծառայությունների մատուցումը և մունիցիպալ մակարդակով Երուսաղեմի կյանքում քրիստոնեական համայնքների դերի ավելի մեծ ճանաչումը։
RFDC-ն հիմնադրվել է 2023 թվականին իսրայելցի հետազոտող և ակտիվիստ Իսկա Հարանիի կողմից՝ ի պատասխան Երուսաղեմում քրիստոնեական դեմ ուղղված հարձակումների աճի: Կազմակերպությունն զբաղվում է այդ դեպքերի մոնիթորինգով, տվյալների հրապարակմամբ և տուժած հոգևորականներին ու աշխարհիկ հավատացյալներին աջակցություն տրամադրելով։