ՀՀ կառավարության որոշման նախագծով առաջարկվում է հաստատել բուսաբուծության աջակցության 2026-2027 թվականների ծրագիրը, որի շրջանակում գյուղատնտեսությամբ զբաղվող տնտեսավարողները կկարողանան ստանալ մշակության հիմնական ծախսերի 50%-ի փոխհատուցում՝ սահմանված չափերի շրջանակում։
Ինչպես տեղեկանում է Iravaban.net-ը, ծրագրի նպատակն է ընդլայնել հացահատիկային, հատիկաընդեղեն և բազմամյա խոտաբույսերի ցանքատարածությունները, բարձրացնել գյուղատնտեսական արտադրողականությունը և նպաստել Հայաստանի պարենային ինքնաբավության մակարդակի բարձրացմանը։
Որքա՞ն փոխհատուցում է նախատեսվում մեկ հեկտարի համար
Նախագծով առաջարկվում է սահմանել հետևյալ փոխհատուցումները՝
- 70 հազար դրամ՝ գարնանացան հացահատիկային մշակաբույսերի յուրաքանչյուր հեկտարի համար,
- 85 հազար դրամ՝ եգիպտացորենի յուրաքանչյուր հեկտարի համար,
- 80 հազար դրամ՝ աշնանացան ցորենի յուրաքանչյուր հեկտարի համար,
- 100 հազար դրամ՝ հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի՝ ոլոռի, լոբու, ոսպի և սիսեռի յուրաքանչյուր հեկտարի համար,
- 110 հազար դրամ՝ առվույտի և կորնգանի յուրաքանչյուր հեկտարի համար։
Փոխհատուցումը հաշվարկվելու է մշակության հիմնական ծախսերի՝ վարի, ցանքի, բերքահավաքի և սերմի արժեքի հիման վրա։
Ո՞վ կարող է օգտվել պետական աջակցությունից
Ծրագրի շահառու կարող է լինել այն տնտեսավարողը, որը գյուղատնտեսական նշանակության հողատարածքում մշակում է առնվազն 3 հեկտար՝ ծրագրով նախատեսված մշակաբույսերից մեկը կամ մի քանիսը։
Եթե հողամասը համասեփականատերեր ունի, ծրագրից կարող է օգտվել նրանցից միայն մեկը։
Ծրագրով նախատեսվում է աջակցել հետևյալ մշակաբույսերի մշակությանը՝
- աշնանացան և գարնանացան ցորեն,
- գարնանացան գարի,
- եգիպտացորեն, վարսակ և հաճար,
- ոլոռ, լոբի, ոսպ և սիսեռ,
- առվույտ և կորնգան։
Յուրաքանչյուր շահառու կարող է նույն մարզում մշակել ծրագրով նախատեսված մի քանի տեսակի մշակաբույսեր։
Մինչև ե՞րբ պետք է կատարվի ցանքը
Նախագծով սահմանվում են ցանքի իրականացման ժամկետներ՝ ըստ մշակաբույսերի տեսակների։
Գարնանացան հացահատիկային մշակաբույսերի և բազմամյա խոտաբույսերի ցանքը պետք է կատարվի մինչև տվյալ տարվա հունիսի 1-ը։ Բացառություն է նախատեսվում Ծաղկահովիտ համայնքի և Ամասիա համայնքի վերին ենթաշրջանի՝ նախկին Արփի համայնքի համար, որտեղ գարնանացան հացահատիկային մշակաբույսերի ցանքը կարող է կատարվել մինչև հունիսի 10-ը։
Հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի ցանքի համար նախագծում նշված է 2026 թվականի հունիսի 10-ը, իսկ աշնանացան ցորենի համար՝ տվյալ տարվա նոյեմբերի 30-ը։
Ցանքի ժամկետների պահպանման նկատմամբ հսկողությունն իրականացնելու են համայնքները։
Ի՞նչ պայմաններ պետք է պահպանեն շահառուները
Ծրագրի շրջանակում օգտագործվող սերմերը պետք է համապատասխանեն սահմանված պահանջներին։ Առվույտի և կորնգանի՝ հացահատիկային մշակաբույսերով ծածկոցային ցանքի դեպքում հավաստագրված և լաբորատոր փորձաքննության ենթարկված պետք է լինեն հիմնական մշակաբույսի սերմերը։
Խառը ցանքերի դեպքում՝ երբ մի քանի մշակաբույսեր ցանվում են միասին բերք ստանալու նպատակով, հավաստագրված և լաբորատոր փորձաքննության ենթարկված պետք է լինեն բոլոր մշակաբույսերի սերմերը։
Միևնույն հողատարածքում նույն մշակաբույսի մշակության համար տնտեսավարողը չի կարող օգտվել պետական աջակցության մեկ այլ ծրագրից։ Բացառություն է նախատեսվում ոռոգման արդիական համակարգերի ներդրման աջակցության համար։
Ծրագրի պայմանների և մշակաբույսերի ագրոտեխնիկական միջոցառումների վերաբերյալ շահառուներին կարող է տրամադրվել անվճար խորհրդատվություն։
Ի՞նչ արդյունքներ են արձանագրվել նախորդ տարիներին
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ բուսաբուծության աջակցության նախորդ ծրագրերը նպաստել են ցանքատարածությունների ավելացմանը։
2024 թվականին ծրագրի շրջանակում 4,904 շահառու կատարել է շուրջ 19,197 հեկտարի ցանք։ Սուբսիդավորման ենթակա գումարը կազմել է շուրջ 1.47 մլրդ դրամ։
2025 թվականին 5,202 շահառու իրականացրել է շուրջ 24,006 հեկտարի գարնանացան հացահատիկային, հատիկաընդեղեն և կերային մշակաբույսերի ցանք։ Սուբսիդավորման ենթակա գումարը կազմել է շուրջ 1.84 մլրդ դրամ։
Նախագծի հիմնավորմամբ՝ 2024 թվականին գարնանացան հացահատիկային և հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի ցանքատարածությունները 2023 թվականի համեմատ ավելացել են 10.6%-ով, իսկ բազմամյա խոտաբույսերի ցանքերը՝ 26.1%-ով։
Ի՞նչ նպատակ է դրված մինչև 2030 թվականը
Ծրագրի ակնկալվող արդյունքներից է մինչև 2030 թվականը հավաստագրված սերմերով հացահատիկային, հատիկաընդեղեն և բազմամյա խոտաբույսերի ընդհանուր առմամբ 71,300 հեկտար ցանքերի իրականացումը։ Դրանց թվում աշնանացան ցորենի ցանքատարածությունները նախատեսվում է հասցնել 50 հազար հեկտարի։
Նախագծի հեղինակների գնահատմամբ՝ պետական աջակցության շարունակականությունը կնպաստի տեղական գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալների ավելացմանը, արտադրողականության բարձրացմանը և ներմուծման ծավալների նվազեցմանը։
Նախագիծը մշակվել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից։
Նշենք, որ խոսքը կառավարության որոշման նախագծի մասին է․ աջակցության պայմանները կգործեն դրա ընդունումից հետո՝ հաստատված կարգով։