Կառավարության օրակարգում ընդգրկված նախագծով առաջարկվում է միանալ «Էլեկտրոնային մեքենայաընթեռնելի ճամփորդական փաստաթղթերի՝ Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության հանրային բանալիների տեղեկատուին (ԻԿԱՕ-ի ՀԲՏ) մասնակցության և ծախսերի բաշխման մասին» փոխըմբռնման հուշագրին։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ նախաձեռնությունը պայմանավորված է սահմանային անվտանգության բարձրացման, էլեկտրոնային անձնագրերի իսկության ստուգման արդյունավետության բարելավման և միջազգային համագործակցության ընդլայնման անհրաժեշտությամբ։
Ի՞նչ է ԻԿԱՕ-ի հանրային բանալիների տեղեկատուն
Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության (ԻԿԱՕ) հանրային բանալիների տեղեկատուն միջազգային ենթակառուցվածք է, որը ստեղծվել է 2007 թվականին՝ էլեկտրոնային ճամփորդական փաստաթղթերի թվային ստորագրությունների փոխանակումն ու ստուգումն ապահովելու համար։
Համակարգը հնարավորություն է տալիս պետություններին փոխանակել էլեկտրոնային անձնագրերի իսկությունը ստուգելու համար անհրաժեշտ հանրային բանալիները։ Դրանց միջոցով սահմանային վերահսկողության մարմինները կարող են ստուգել՝ արդյոք անձնագրում առկա թվային ստորագրությունը համապատասխանում է փաստաթուղթը թողարկած պետության տվյալներին։
Հիմնավորման համաձայն՝ ներկայումս տեղեկատուին միացած է 111 պետություն։
Ինչո՞ւ է Հայաստանը միանալու միջազգային համակարգին
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ ԻԿԱՕ-ի հանրային բանալիների տեղեկատուին միանալը կնպաստի սահմանային անվտանգության բարձրացմանը, էլեկտրոնային անձնագրերի կեղծման ռիսկերի նվազեցմանը և սահմանային ստուգումների արդյունավետության բարելավմանը։
Նշվում է, որ համակարգի միջոցով պետությունները կարող են ստուգել միմյանց թողարկած էլեկտրոնային անձնագրերի իսկությունը՝ առանց յուրաքանչյուր պետության հետ առանձին տեխնիկական կապ հաստատելու անհրաժեշտության։
Հիմնավորման մեջ ընդգծվում է նաև, որ համակարգին մասնակցությունը ենթադրում է միջազգային ստանդարտների, այդ թվում՝ մեքենայաընթեռնելի ճամփորդական փաստաթղթերին վերաբերող ԻԿԱՕ-ի Doc 9303 ստանդարտի պահանջների պահպանում։
Ի՞նչ կփոխվի քաղաքացիների համար
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ համակարգին միանալը կարող է նպաստել էլեկտրոնային անձնագրերի ստուգման գործընթացի արագացմանը և սահմանային վերահսկողության ավտոմատացմանը։
Մասնավորապես, հանրային բանալիների տեղեկատուն հնարավորություն է տալիս սահմանային վերահսկողության համակարգերին վստահելի եղանակով ստուգել էլեկտրոնային անձնագրերի թվային ստորագրությունները։ Այն կարող է նպաստել նաև օդանավակայաններում ուղևորների հոսքի մշակման արդյունավետության բարձրացմանը։
Միաժամանակ, ներկայացված հիմնավորմամբ չի նախատեսվում անձնագրերի տրամադրման կարգի կամ քաղաքացիների՝ սահմանը հատելու պայմանների ուղղակի փոփոխություն։ Նախաձեռնության հիմնական նպատակը էլեկտրոնային ճամփորդական փաստաթղթերի իսկության ստուգման միջազգային մեխանիզմին Հայաստանի մասնակցության ապահովումն է։
Ինչպե՞ս է համակարգին միանալը կապված անձը հաստատող փաստաթղթերի բարեփոխման հետ
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ Հայաստանի մասնակցությունը ԻԿԱՕ-ի հանրային բանալիների տեղեկատուին անձը հաստատող փաստաթղթերի թողարկման գործընթացի բարեփոխումների բաղադրիչներից է։
Համակարգի նախատեսված գործառնությունների ապահովումը ներառված է նաև անձը հաստատող փաստաթղթերի թողարկման և տրամադրման, ինչպես նաև դրանց տրամադրման համար օգտագործվող միջոցների շահագործման ու սպասարկման վերաբերյալ պետություն-մասնավոր գործընկերության պայմանագրի շրջանակում՝ որպես մասնավոր գործընկերոջ նկատմամբ ներկայացվող տեխնիկական պահանջ։
Ի՞նչ արդյունք է ակնկալվում
Փոխըմբռնման հուշագրին միանալու դեպքում Հայաստանը կմասնակցի էլեկտրոնային ճամփորդական փաստաթղթերի իսկության ստուգման միջազգային ենթակառուցվածքին։
Նախագծի հեղինակների գնահատմամբ՝ դա կնպաստի սահմանային անվտանգության ամրապնդմանը, միջազգային համագործակցության զարգացմանը և էլեկտրոնային անձնագրերի ստուգման գործընթացների արդյունավետության բարձրացմանը։
Նախագիծը մշակվել է ՀՀ ներքին գործերի նախարարության կողմից։
Նշում․ նյութը ներկայացնում է փոխըմբռնման հուշագրին միանալու նպատակահարմարության վերաբերյալ հիմնավորումը։ Համակարգին միանալու գործնական արդյունքները կախված կլինեն հուշագրին միանալու և դրա դրույթների իրականացման գործընթացից։