2026 թվականի հոկտեմբերի 15-ի կառավարության նիստի օրակարգում ընդգրկված որոշման նախագծով առաջարկվում է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի 100 տոկոս բաժնետոմսերի նկատմամբ ճանաչել հանրության գերակա շահ։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ նախաձեռնությունը պայմանավորված է էլեկտրաէներգիայի բաշխման համակարգի անխափան գործունեության, էներգետիկ անվտանգության և հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտությամբ։
Ինչո՞ւ է առաջարկվում հանրության գերակա շահ ճանաչել ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերը
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ ՀԷՑ-ն իրականացնում է էլեկտրաէներգիայի բաշխումը Հայաստանի ամբողջ տարածքում՝ ապահովելով բնակչության, հիվանդանոցների, դպրոցների, ջրամատակարարման համակարգերի, կապի և տնտեսության բնականոն աշխատանքը։
Նշվում է, որ էլեկտրաէներգիայի բաշխիչ ցանցերը ռազմավարական ենթակառուցվածք են, որոնց աշխատանքի խափանումը կարող է առաջացնել սոցիալական, տնտեսական և անվտանգային հետևանքներ։
Հիմնավորման մեջ ընդգծվում է նաև, որ ժամանակավոր կառավարման մեխանիզմը, թեև կարող է նպաստել համակարգի անխափան գործունեության շարունակականությանը, ինքնին երկարաժամկետ կառավարման վերջնական լուծում չէ։
Ի՞նչ է նախատեսում օրենքը
«Էներգետիկայի մասին» օրենքի 52-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ եթե անձը հրաժարվում է իր գործունեությունը շարունակելուց կամ դադարեցվում է նրա լիցենզիայի գործողությունը, կառավարությունն առաջարկում է բաժնետերերին համաձայնեցված կարգով օտարել ընկերության բաժնետոմսերը, գույքը կամ լիցենզավորված գործունեությունն ապահովող գույքային համալիրը։
Եթե օտարումը եռամսյա ժամկետում չի իրականացվում, որպես բացառիկ միջոց՝ այն կարող է իրականացվել ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածին համապատասխան։
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերը Հայաստանի Հանրապետությանը օտարելու առաջարկը ներկայացվել է 2026 թվականի փետրվարի 17-ին, սակայն սահմանված ժամկետում պատասխան չի ստացվել։
Հիմնավորման մեջ նշվում է նաև, որ ընկերության բաժնետիրոջ՝ «Տաշիր Կապիտալ» ՓԲԸ-ի հետ կապված դատական գործընթացների շրջանակում կայացվել են մի շարք դատական ակտեր, այդ թվում՝ 2026 թվականի ապրիլի 18-ի վճիռը, որով ճանաչվել է ընկերության 70 տոկոս բաժնեմասը համաձայնեցված կարգով օտարելու հնարավորության իրավահարաբերության առկայությունը մինչև 2026 թվականի մայիսի 25-ը։
Ի՞նչ հիմքեր են ներկայացվում նախագծում
Նախագծի հեղինակների գնահատմամբ՝ էլեկտրաէներգիայի բաշխման ոլորտի բնական մենաշնորհային բնույթը, համակարգի ռազմավարական նշանակությունը և սպառողների շահերի պաշտպանության անհրաժեշտությունը հիմք են հանրության գերակա շահի ճանաչման համար։
Հիմնավորման մեջ վկայակոչվում է նաև ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 2026 թվականի մարտի 12-ի ՍԴՈ-1819 որոշումը, որով անդրադարձ է կատարվել էներգետիկ համակարգի կայունության և անխափան գործունեության ապահովմանն ուղղված կանխարգելիչ միջոցառումներին ու ժամանակավոր կառավարչի ինստիտուտին։
Ի՞նչ արդյունք է ակնկալվում
Նախագծի ընդունման դեպքում «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի 100 տոկոս բաժնետոմսերի նկատմամբ կճանաչվի հանրության գերակա շահ։ Դրանով նախատեսվում է իրավական հիմք ստեղծել բաժնետոմսերի՝ օրենքով սահմանված կարգով օտարման գործընթացի համար։
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ օտարման գործընթացի կազմակերպման և իրականացման հետ կապված կարող են առաջանալ պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինների բյուջեներում եկամուտների և ծախսերի փոփոխություններ՝ ներառյալ օտարվող սեփականության դիմաց փոխհատուցման և գործընթացի կազմակերպման ծախսերը։
Նախագիծը մշակվել է ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության կողմից։
Նշում․ խոսքը կառավարության որոշման նախագծի մասին է։ Բաժնետոմսերի նկատմամբ հանրության գերակա շահ ճանաչելու և դրանց օտարման իրավական հետևանքները կախված են նախագծի ընդունումից և օրենքով սահմանված ընթացակարգերի իրականացումից։