Կառավարության նախագծով նախատեսվում է 2026-2030 թվականներին աջակցել հացահատիկային, հատիկաընդեղեն և կերային մշակաբույսերի ցանքատարածությունների ընդլայնմանը։ Պետությունը կփոխհատուցի մշակության հիմնական ծախսերի 50 տոկոսը՝ սահմանված առավելագույն չափերի շրջանակում։ Ծրագրից կարող են օգտվել առնվազն 3 հեկտար հողատարածքում մշակություն իրականացնող տնտեսավարողները։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net–ը, Էկոնոմիկայի նախարարությունը մշակել է «Բուսաբուծության աջակցության 2026-2030 թվականների ծրագիրը հաստատելու մասին» կառավարության որոշման նախագիծը։ Նախագծի նպատակն է բարձրացնել Հայաստանի պարենային ինքնաբավության մակարդակը, ավելացնել գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ցանքատարածություններն ու արտադրողականությունը և նվազեցնել ներմուծման ծավալները։
Ովքե՞ր կարող են օգտվել ծրագրից
Ծրագրի շահառու կարող են դառնալ այն տնտեսավարողները, որոնք գյուղատնտեսական նշանակության առնվազն 3 հեկտար հողատարածքում մշակում են ծրագրով նախատեսված մշակաբույսերը։
Եթե նույն հողամասի նկատմամբ առկա են համասեփականատերեր, ծրագրից կարող է օգտվել նրանցից միայն մեկը։
Ծրագրի շրջանակում հնարավոր կլինի պետական աջակցություն ստանալ հետևյալ մշակաբույսերի ցանքի համար՝
- Հացահատիկային մշակաբույսեր՝ աշնանացան և գարնանացան ցորեն, գարնանացան գարի, եգիպտացորեն, վարսակ և հաճար։
- Հատիկաընդեղեն մշակաբույսեր՝ ոլոռ, լոբի, ոսպ և սիսեռ։
- Բազմամյա խոտաբույսեր՝ առվույտ և կորնգան։
Տնտեսավարողը կարող է նույն մարզում մի քանի տեսակի մշակաբույսեր ցանել և ծրագրով սահմանված պայմանների պահպանման դեպքում օգտվել աջակցությունից։
Որքա՞ն գումար կփոխհատուցի պետությունը
Նախագծով նախատեսվում է փոխհատուցել մշակության հիմնական ծախսերի 50 տոկոսը։ Հաշվարկի հիմքում մեկ հեկտարի համար վարի, ցանքի, բերքահավաքի և սերմի արժեքի միջին շուկայական գներն են։ Միաժամանակ յուրաքանչյուր մշակաբույսի համար սահմանված է փոխհատուցման առավելագույն չափ։
Փոխհատուցման չափերը ներկայացված են ստորև։
| Մշակաբույս | Հիմնական ծախսերը՝ 1 հա-ի համար | Պետության փոխհատուցումը՝ 1 հա-ի համար |
|---|---|---|
| Գարնանացան հացահատիկային մշակաբույսեր | 140,000 դրամ | 70,000 դրամ |
| Եգիպտացորեն | 170,000 դրամ | 85,000 դրամ |
| Աշնանացան ցորեն | 160,000 դրամ | 80,000 դրամ |
| Հատիկաընդեղեն մշակաբույսեր | 200,000 դրամ | 100,000 դրամ |
| Առվույտ և կորնգան՝ առաջին տարվա ցանքի և մշակության համար | 220,000 դրամ | 110,000 դրամ |
Այսպիսով, կախված մշակաբույսից՝ պետության աջակցությունը կկազմի մեկ հեկտարի հաշվով 70,000-110,000 դրամ։
Օրինակ՝ եթե տնտեսավարողը 3 հեկտարում գարնանացան հացահատիկային մշակաբույսեր մշակի, ծրագրով սահմանված հաշվարկով փոխհատուցումը կկազմի 210,000 դրամ։ Նույն մակերեսում հատիկաընդեղեն մշակաբույսեր ցանելու դեպքում փոխհատուցման չափը կարող է կազմել 300,000 դրամ։
Որո՞նք են ցանքի ժամկետները
Նախագծով սահմանվում են մշակաբույսերի ցանքի ժամկետները՝
- գարնանացան հացահատիկային մշակաբույսերի և բազմամյա խոտաբույսերի ցանքը պետք է կատարվի մինչև տվյալ տարվա հունիսի 1-ը,
- Ծաղկահովիտ և Ամասիա համայնքների համապատասխան տարածքներում գարնանացան հացահատիկային մշակաբույսերի ցանքի վերջնաժամկետը հունիսի 10-ն է,
- հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի ցանքը պետք է կատարվի մինչև հունիսի 10-ը,
- աշնանացան ցորենի ցանքը՝ մինչև նոյեմբերի 30-ը։
Հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի համար նախագծում նշված է 2026 թվականի հունիսի 10-ի ժամկետը, ուստի հաջորդ տարիների համար կիրառելի վերջնաժամկետը պետք է ճշտել ծրագրի վերջնական տարբերակից։
Սերմերի հավաստագրման ի՞նչ պահանջներ են նախատեսվում
Ծրագրով նախատեսվում է խթանել հավաստագրված սերմերի կիրառումը։ Միաժամանակ սահմանվում են առանձին պահանջներ խառը ցանքերի համար։
Եթե առվույտը կամ կորնգանը ցանվում է հացահատիկային մշակաբույսերի ծածկոցի ներքո, հավաստագրված և լաբորատոր փորձաքննության ենթարկված պետք է լինեն հիմնական մշակաբույսի սերմերը։ Փոխհատուցումն այս դեպքում տրամադրվում է միայն հիմնական մշակաբույսի համար սահմանված չափով։
Իսկ մի քանի մշակաբույսերի համատեղ ցանքի դեպքում հավաստագրված և լաբորատոր փորձաքննության ենթարկված պետք է լինեն բոլոր ցանվող մշակաբույսերի սերմերը։ Փոխհատուցումը տրամադրվում է միայն հացահատիկային մշակաբույսերի համար նախատեսված չափով։
Ծրագրի պայմանների և ագրոտեխնիկական միջոցառումների վերաբերյալ տնտեսավարողները կարող են անհրաժեշտության դեպքում նախարարությունից անվճար խորհրդատվություն ստանալ։
Կարելի՞ է օգտվել պետական աջակցության այլ ծրագրերից
Նախագիծը թույլ է տալիս նույն հողամասում մշակաբույսեր աճեցնելիս օգտվել նաև ոռոգման արդիական համակարգերի ներդրման աջակցության ծրագրից։
Սակայն նույն հողատարածքում նույն մշակաբույսի մշակության համար տնտեսավարողը չի կարող միաժամանակ օգտվել պետական աջակցության այլ ծրագրերից։
Ի՞նչ արդյունք է ակնկալվում մինչև 2030 թվականը
Նախագծի հեղինակների գնահատմամբ՝ պետական աջակցության շարունակականությունը կարող է նպաստել ցանքատարածությունների ավելացմանը և գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրողականության բարձրացմանը։
Մինչև 2030 թվականը նախատեսվում է հավաստագրված սերմերով հացահատիկային, հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի և բազմամյա խոտաբույսերի ընդհանուր ցանքատարածությունները հասցնել 71,300 հեկտարի, որից 50,000 հեկտարը՝ աշնանացան ցորենի ցանքատարածությունները։
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ 2024 թվականին բուսաբուծության աջակցության ծրագրի շրջանակում 4,904 շահառու իրականացրել է շուրջ 19,197 հեկտարի ցանք, իսկ փոխհատուցման ենթակա գումարը կազմել է շուրջ 1.47 միլիարդ դրամ։
2025 թվականին շահառուների թիվը հասել է 5,202-ի, մշակված ցանքատարածությունները կազմել են շուրջ 24,006 հեկտար, իսկ փոխհատուցման ենթակա գումարը՝ շուրջ 1.84 միլիարդ դրամ։
Կառավարության որոշման նախագծով նախատեսվում է հաստատել բուսաբուծության աջակցության 2026-2030 թվականների ծրագիրը։ Ընդ որում՝ 2026 թվականի համար այն տարածվելու է աշնանացան ցորենի աշնանային ցանքերի աջակցության տրամադրման հարաբերությունների վրա։
Նախագիծը նախատեսում է բարձրացնել պարենային ինքնաբավությունը, ավելացնել տեղական գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալները և նվազեցնել ներմուծումից կախվածությունը,-տեղեկացնում է Iravaban.net–ը։