Գրանցված և մաքուր աշխատավարձի տարբերությունը ձևավորում են չորս պարտադիր պահում՝ եկամտային հարկը, սոցիալական վճարը, դրոշմանիշային վճարը և առողջության ապահովագրավճարը։ Ընդ որում, դրոշմանիշային վճարի սանդղակը փոխվել է, և այսօր աշխատողների մեծ մասի համար այն կազմում է ընդամենը 1000 դրամ։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, պահումները սահմանված են Հարկային օրենսգրքով, «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքով և զինծառայողների հատուցման մասին օրենքով։
Եկամտային հարկ՝ 20 տոկոս
Հարկային օրենսգրքի 150-րդ հոդվածով 2023 թվականի հունվարի 1-ից դրույքաչափը կազմում է 20 տոկոս։ Բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում, Կառավարության հաստատած ցանկում ներառված զբաղմունքներով աշխատողների համար՝ 10 տոկոս։
Սոցիալական վճար՝ 5 կամ 10 տոկոս
«Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքի 6-րդ հոդվածով այն կազմում է 5 տոկոս, եթե ամսական աշխատավարձը չի գերազանցում 500 000 դրամը, և 10 տոկոսի ու 25 000 դրամի տարբերությունը՝ ավելիի դեպքում։
Սոցիալական վճարներ չեն հաշվարկվում եկամտի այն մասից, որը գերազանցում է նվազագույն աշխատավարձի 15-ապատիկը, այսինքն՝ գործող 75 000 դրամի պայմաններում 1 125 000 դրամը։
Դրոշմանիշային վճար՝ 1000 կամ 15 000 դրամ
2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ի ՀՕ-477-Ն օրենքով վերաշարադրված 12-րդ հոդվածով աշխատողի դրոշմանիշային վճարը 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից կազմում է 1000 դրամ՝ մինչև 1 000 000 դրամ բազայի դեպքում, և 15 000 դրամ՝ ավելիի դեպքում։
Հին 1500, 3000, 5500 և 8500 դրամի սանդղակն այլևս չի գործում, թեև շատ աղբյուրներ դեռ այն են ցույց տալիս։
Առողջության ապահովագրավճար՝ 4800 կամ 10 800 դրամ
Աշխատավարձից փաստացի պահվում է 4800 դրամ՝ մինչև 500 000 դրամ աշխատավարձի դեպքում, և 10 800 դրամ՝ 500 001 դրամ և ավելիի դեպքում։ Մանրամասները՝ այս նյութում։
Որքա՞ն է մնում մաքուր
Ստորև բերված հաշվարկները կատարված են գործող դրույքաչափերով՝ կուտակային համակարգի պարտադիր մասնակցի և ընդհանուր հարկային ռեժիմի պայմաններում։
250 000 դրամ. հարկ՝ 50 000, սոցիալական վճար՝ 12 500, դրոշմանիշ՝ 1000, ապահովագրավճար՝ 4800։ Ընդամենը՝ 68 300, մաքուր՝ 181 700 դրամ։
300 000 դրամ. 60 000, 15 000, 1000, 4800։ Ընդամենը՝ 80 800, մաքուր՝ 219 200 դրամ։
400 000 դրամ. 80 000, 20 000, 1000, 4800։ Ընդամենը՝ 105 800, մաքուր՝ 294 200 դրամ։
500 000 դրամ. 100 000, 25 000, 1000, 4800։ Ընդամենը՝ 130 800, մաքուր՝ 369 200 դրամ։
700 000 դրամ. 140 000, 45 000, 1000, 10 800։ Ընդամենը՝ 196 800, մաքուր՝ 503 200 դրամ։
1 000 000 դրամ. 200 000, 75 000, 1000, 10 800։ Ընդամենը՝ 286 800, մաքուր՝ 713 200 դրամ։
Ո՞վ է վճարում սոցիալական վճար
Օրենքի 5-րդ հոդվածով պարտադիր կարգով սոցիալական վճար են կատարում 1974 թվականի հունվարի 1-ին և դրանից հետո ծնված վարձու աշխատողները, նոտարները և անհատ ձեռնարկատերերը։
Մինչև 1974 թվականը ծնվածները վճարում են միայն այն դեպքում, եթե իրենք ներկայացրել են կենսաթոշակային ֆոնդի ընտրության դիմում։ Ընդ որում, 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այդ որոշումը հետագայում վերանայել հնարավոր չէ։
Եթե անձը մասնակից չէ, նրա աշխատավարձից սոցիալական վճար չի պահվում։ Այդ դեպքում 250 000 դրամ աշխատավարձից մաքուր վճարվում է 194 200 դրամ՝ 181 700-ի փոխարեն, այսինքն՝ 12 500 դրամով ավելի։
Ի՞նչ տարբերություն կա կամավոր միացածների համար
6-րդ հոդվածի 3-րդ մասով կենսաթոշակային ֆոնդի ընտրության դիմումի հիման վրա միացածները, ինչպես նաև կենսաթոշակային տարիքը լրացածները, վճարում են 5 տոկոս՝ անկախ աշխատավարձի չափից։ Նրանց վրա 10 տոկոսի և 25 000 դրամի տարբերության կանոնը չի տարածվում։
Սակայն 9-րդ հոդվածի 5-րդ մասով այդ խմբի համար կուտակային հատկացումը կատարվում է միայն իրենց վճարած սոցիալական վճարի չափով, այսինքն՝ պետական հավելում չի կատարվում։
Ի՞նչ է ավելացնում պետությունը
Օրենքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կենսաթոշակային հաշվին փոխանցվում է ամսական համախառն եկամտի 10 տոկոսը՝ աշխատողի սոցիալական վճարի և պետական բյուջեից հատկացվող միջոցների հանրագումարի չափով, որտեղ պետության մասը կազմում է առավելագույնը 25 000 դրամ։
Պետական հավելումը կատարվում է միայն պարտադիր մասնակիցների համար։
Ե՞րբ է դադարում վճարելու պարտականությունը
5-րդ հոդվածի 4-րդ մասով այն դադարում է, երբ անձի կենսաթոշակային տարիքը լրանում է, և նա հարկային մարմին է ներկայացնում համապատասխան դիմում, կամ երբ նա դիմում է ներկայացնում կուտակային կենսաթոշակ ստանալու համար։ Վարձու աշխատողը դիմումը ներկայացնում է գործատուի միջոցով։
Ո՞վ չի վճարում դրոշմանիշային վճար
Դրոշմանիշային վճար չեն վճարում այն անձինք, որոնք տվյալ ամսվա համար ստացման ենթակա աշխատավարձ չունեն, ինչպես նաև Հայաստանում բնակության իրավունք չունեցող օտարերկրյա քաղաքացիները։
Առանձին իրավունք էլ կա. ժամկետային պարտադիր զինվորական ծառայության մեջ գտնվող կամ զոհված զինծառայողի ծնողը, ամուսինը և զավակն իրավունք ունեն պահանջելու նախորդ տարվա դրոշմանիշային վճարների վերադարձը։
Ի՞նչ է լինում խնամքի արձակուրդում
6-րդ հոդվածի 10-րդ մասով մինչև երեք տարեկան երեխայի խնամքի արձակուրդում գտնվող աշխատողի անունից գործատուն իր միջոցների հաշվին վճարում է ամսական 3000 դրամ՝ մինչև երեխայի երկու տարին լրանալը, իսկ 9-րդ հոդվածի 3-րդ մասով կենսաթոշակային հաշվին փոխանցվում է ամսական 8000 դրամ։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ աշխատավարձից կատարվում են չորս պարտադիր պահում, եկամտային հարկը կազմում է 20 տոկոս, բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում՝ 10, սոցիալական վճարը՝ 5 տոկոս մինչև 500 000 դրամ աշխատավարձի դեպքում, դրոշմանիշային վճարը սեպտեմբերից 1000 դրամ է, ապահովագրավճարը՝ 4800 կամ 10 800 դրամ, իսկ արդյունքում 250 000 դրամ աշխատավարձից մաքուր վճարվում է 181 700 դրամ, 300 000-ից՝ 219 200, 400 000-ից՝ 294 200, 500 000-ից՝ 369 200, 700 000-ից՝ 503 200, իսկ 1 միլիոնից՝ 713 200 դրամ, ընդ որում, կուտակային համակարգի մասնակից չհանդիսացող անձի աշխատավարձից սոցիալական վճար չի պահվում, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Հաշվարկները կատարված են ընդհանուր դրույքաչափերով և կարող են տարբերվել՝ կուտակային համակարգին մասնակցության, հարկային արտոնությունների և այլ հանգամանքներից ելնելով։