Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է որդեգրել ցանկացող անձ հաշվառելու ժամանակ անհրաժեշտ եկամտի չափը և նվազագույն կենսապայմանները սահմանելու, որդեգրման գործընթացը կազմակերպելու ընթացակարգերով նախատեսված դիմումների, համաձայնությունների, հայտարարությունների, վկայականների, զեկույցների, անձնական քարտերի և տեղեկանքների ձևերը, ինչպես նաև ծնողների կամ միակ ծնողի՝ երեխայի նկատմամբ ծնողական իրավունքներից գրավոր հրաժարման կամ ծնողի՝ երեխային որդեգրման տալու վերաբերյալ գրավոր համաձայնության դիմումների ձևերը հաստատելու մասին ՀՀ աշխատանքի և բարեկեցության նախարարի հրամանի նախագիծը։
Նախագծով առաջարկվում է սահմանել որդեգրել ցանկացող անձ հաշվառելու ժամանակ անհրաժեշտ եկամտի չափը և նվազագույն կենսապայմանները, ինչպես նաև հաստատել որդեգրման գործընթացի կազմակերպման համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ձևերը։
Ծրագրի նպատակներից են որդեգրման գործընթացը գործող օրենսդրությանը համապատասխանեցնելը, միասնական պրակտիկայի ձևավորումը, հնարավոր կամայականության բացառումը և երեխաների նկատմամբ ամբողջական ու լիարժեք հոգածության ապահովումը։
Ի՞նչ է փոխվելու
Նախագծով առաջարկվում է սահմանել որդեգրել ցանկացող անձ հաշվառելու ժամանակ անհրաժեշտ եկամտի չափը և նվազագույն կենսապայմանները։
Եկամտի չափը նախատեսվում է փոխկապակցել մեկ մարդու համար «Կենսաապահովման նվազագույն զամբյուղի և կենսաապահովման նվազագույն բյուջեի մասին» օրենքով սահմանված՝ կենսաապահովման նվազագույն բյուջեի չափի հետ։
Միաժամանակ նախատեսվում է հաստատել որդեգրման գործընթացը կազմակերպելու ընթացակարգով նախատեսված դիմումների, համաձայնությունների, հայտարարությունների, վկայականների, զեկույցների, անձնական քարտերի և տեղեկանքների ձևերը։
Նախատեսվում է նաև հաստատել ծնողների կամ միակ ծնողի՝ երեխայի նկատմամբ ծնողական իրավունքներից գրավոր հրաժարման կամ ծնողի՝ երեխային որդեգրման տալու վերաբերյալ գրավոր համաձայնության դիմումների ձևերը։
Ինչո՞ւ է անհրաժեշտ նախագիծը
2025 թվականի նոյեմբերի 29-ին ուժի մեջ են մտել «Հայաստանի Հանրապետության ընտանեկան օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» և «Երեխայի իրավունքների և երեխայի պաշտպանության համակարգի մասին» օրենքները, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ «Սոցիալական աջակցության մասին» օրենքը։
Այս օրենքներով վերանայվել են երեխաների, այդ թվում՝ կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնված երեխաների պաշտպանության համակարգը, նրանց կարիքների գնահատումը և հարակից մի շարք հարցեր։
Դրանով պայմանավորված՝ անհրաժեշտություն է առաջացել վերանայել նաև համապատասխան ենթաօրենսդրական իրավական ակտերը և ստեղծել նոր կարգավորումներ։
Ի՞նչ փաստաթղթեր են սահմանվելու
Նախագիծը բաղկացած է 3 հավելվածից։
Հավելված 1-ով սահմանվելու են որդեգրել ցանկացող անձ հաշվառելու ժամանակ անհրաժեշտ եկամտի չափը և նվազագույն կենսապայմանները։
Հավելված 2-ով հաստատվելու են որդեգրման գործընթացը կազմակերպելու ընթացակարգով նախատեսված դիմումների, համաձայնությունների, հայտարարությունների, վկայականների, զեկույցների, անձնական քարտերի և տեղեկանքների ձևերը։
Հավելված 3-ով հաստատվելու են ծնողների կամ միակ ծնողի՝ երեխայի նկատմամբ ծնողական իրավունքներից գրավոր հրաժարման կամ ծնողի՝ երեխային որդեգրման տալու վերաբերյալ գրավոր համաձայնության դիմումների ձևերը։
Ի՞նչ նպատակով են վերանայվում փաստաթղթերի ձևերը
Նախագծի համաձայն՝ նոր ձևերը միտված են ոչ միայն միասնական պրակտիկայի ձևավորմանը, այլ նաև հնարավոր կամայականությունը բացառելուն և անհարկի անձնական տվյալների հասանելիությունը բացառելուն։
Ծնողների կամ միակ ծնողի գրավոր հրաժարման կամ երեխային որդեգրման տալու վերաբերյալ գրավոր համաձայնության դիմումների ձևերը փաստացի կրկնում են ներկայիս ձևերը՝ որոշակի խմբագրական և տեխնիկական շտկումներով։
Ո՞ր երկրների փորձն է ուսումնասիրվել
Անհրաժեշտ եկամտի չափի և նվազագույն կենսապայմանների սահմանման համար հիմք են հանդիսացել տարբեր պետություններում կիրառվող չափորոշիչներն ու պայմանները։
Մասնավորապես, կիրառվել է Վրաստանի, Լիտվայի, Լատվիայի, Ռուսաստանի Դաշնության, Դանիայի, ԱՄՆ որոշ նահանգների և այլ պետությունների փորձը։
Ի՞նչ արդյունք է ակնկալվում
Նախագծի ընդունմամբ ակնկալվում է համապատասխանեցնել ենթաօրենսդրական կարգավորումները ՀՀ ընտանեկան օրենսգրքին և այլ ենթաօրենսդրական ակտերին։
Միաժամանակ փոփոխությունը պետք է նպաստի երեխաների նկատմամբ ամբողջական և լիարժեք հոգածության ապահովմանը։
Մասնավորապես, առանց ծնողական խնամքի մնացած և որդեգրման ենթակա երեխաների նկատմամբ հոգածությունը նախատեսվում է կազմակերպել ընտանիքում, այլ ոչ թե ընտանիքը ժամանակավորապես փոխարինող տարբերակներով։
Ո՞վ է մշակել նախագիծը
Նախագիծը մշակվել է ՀՀ աշխատանքի և բարեկեցության նախարարության կողմից՝ ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի փորձագիտական աջակցությամբ։
Նախագծի ընդունման կապակցությամբ լրացուցիչ ֆինանսական միջոցների անհրաժեշտություն չկա, պետական բյուջեի եկամուտներում և ծախսերում փոփոխություններ չեն նախատեսվում։
Նախագիծը բխում է Հայաստանի՝ մինչև 2050 թվականը վերափոխման ռազմավարության 4-րդ մեգանպատակից։
Նախագիծը մշակվել է նաև հիմք ընդունելով ՀՀ վարչապետի համապատասխան որոշմամբ հաստատված՝ «Երեխայի իրավունքների և երեխայի պաշտպանության համակարգի մասին» և «Հայաստանի Հանրապետության ընտանեկան օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների կիրարկումն ապահովող միջոցառումների ցանկը և ժամանակացույցը։
Նախագիծը մշակվել է ՀՀ աշխատանքի և բարեկեցության նախարարության կողմից,– տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. Սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։