Երբ պարտքի գործը հասնում է հարկադիր կատարման, մարդիկ հաճախ ենթադրում են, որ կարող են կորցնել ամեն ինչ։ Իրականում օրենքը սահմանում է և՛ հերթականություն, և՛ գույքի ու եկամուտների ցանկ, որոնց վրա բռնագանձում ընդհանրապես չի տարածվում, և՛ աշխատավարձից պահվող մասի առավելագույն շեմ։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումները սահմանված են «Կատարողական վարույթի մասին» օրենքով, որն ուժի մեջ է 2026 թվականի հունվարի 1-ից։
Ի՞նչ հերթականությամբ են բռնագանձում
Ֆիզիկական անձի դեպքում բռնագանձումն սկսվում է դրամական միջոցներից, ապա տարածվում է շարժական գույքի, դրանից հետո՝ անշարժ գույքի և միայն վերջում՝ եկամուտների վրա։
Այսինքն՝ աշխատավարձից պահումն առաջին քայլը չէ, ինչպես շատերն են կարծում։ Մանրամասները՝ այս նյութում։
Ի՞նչը երբեք չեն կարող վերցնել
Օրենքի 64-րդ հոդվածով բռնագանձում չի կարող տարածվել առաջին անհրաժեշտության գույքի, մասնագիտական պարապմունքների համար անհրաժեշտ իրերի, սահմանված արժեքից ցածր գույքի, ինչպես նաև օրենքով սահմանված գնային շեմից չգերազանցող միակ բնակարանի վրա։
Առանձին ցանկ կա եկամուտների համար՝ ալիմենտը, կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասի հատուցումը, թաղման նպաստը և մի շարք այլ վճարներ։ Ամբողջ ցանկը՝ այստեղ։
Աշխատավարձի ո՞ր մասը կարող են պահել
Օրենքի 98-րդ հոդվածով աշխատավարձից և դրան հավասարեցված վճարներից կարող է պահվել 30 տոկոսից ոչ ավելի՝ այնպես, որ մնացորդը պակաս չլինի օրենքով սահմանված նվազագույն չափից։
Ալիմենտի և կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասի բռնագանձման դեպքում շեմը հասնում է 75 տոկոսի։ Մանրամասները՝ այս նյութում։
Ի՞նչ է նշանակում արգելանքը բնակարանի վրա
Արգելանքն արգելում է գույքը տնօրինել, ծանրաբեռնել, վերափոխել կամ քանդել։ Սակայն անշարժ գույքի օգտագործման իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն հարկադիր իրացման որոշում կայացվելուց հետո։
Այսինքն՝ արգելանքն ինքնին չի զրկում բնակարանում ապրելու հնարավորությունից։ Ավելին, արգելադրված գույքը կարելի է վաճառել հարկադիր կատարողի թույլտվությամբ՝ շուկայական արժեքից ոչ պակաս գնով, և վարձով տալ՝ պայմանով, որ վարձավճարն ամսական փոխանցվում է Ծառայության դեպոզիտ հաշվին։ Մանրամասները՝ այստեղ։
Որքա՞ն է ավելանում պարտքին
Բացի բուն պարտքից, գանձվում է կատարողական վճար։ 10 000 դրամ և ավելի պարտքերի դեպքում կայուն գումարը 5000 դրամ է, իսկ 100 000 դրամ և ավելի պահանջների դեպքում ավելանում է 2 տոկոս, եթե վճարեք առաջին երկու շաբաթում, և 4 տոկոս՝ ուշացնելու դեպքում։
Կանխիկի բռնագանձման դեպքում վճարը 5 տոկոս է, գույքի հարկադիր իրացման դեպքում՝ 10 տոկոս։ Մանրամասները՝ այս նյութում։
Ի՞նչ սահման ունի վարկային պարտքի աճը
Վարկային պարտքերի դեպքում օրենքը սահմանում է առավելագույն շեմ, որից ավելի տուժանք և տոկոս չեն կարող հաշվարկվել, իսկ այդ սահմանը գերազանցող մասը բռնագանձման ենթակա չէ։
Իրավունքի խախտման դեպքում կարելի է դիմել դատարան կամ Ֆինանսական համակարգի հաշտարարին, իսկ խախտումը հաստատվելու դեպքում հօգուտ անձի գանձվում է 300 000 դրամ։ Մանրամասները՝ այստեղ։
Ի՞նչ է լինում, եթե պարտապանը մահանում է
Պարտքն ավտոմատ չի վերանում։ Ժառանգները կրում են համապարտ պատասխանատվություն, և բռնագանձումը տարածվում է նաև նրանց սեփական գույքի ու եկամուտների վրա, բայց ոչ ավելի, քան իրենց անցած ժառանգական գույքի շուկայական արժեքը։
Այսինքն՝ 3 միլիոն դրամ արժողությամբ գույք ժառանգելու դեպքում 5 միլիոն դրամ պարտքից կարող է բռնագանձվել առավելագույնը 3 միլիոնը։ Մանրամասները՝ այս նյութում։
Ի՞նչ անել, եթե արգելանք են դրել ձեզ չպատկանող գույքի վրա
Շահագրգիռ անձն իրավունք ունի ներկայացնելու գույքն արգելանքից հանելու հայց՝ քաղաքացիական դատավարության կարգով, ընդդեմ պարտապանի և պահանջատիրոջ։ Դատարանն այն քննում է վարույթ ընդունելուց հետո եռամսյա ժամկետում։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ ֆիզիկական անձի դեպքում բռնագանձումն սկսվում է դրամական միջոցներից, ապա շարժական և անշարժ գույքից, և միայն վերջում՝ եկամուտներից, բռնագանձում չի տարածվում առաջին անհրաժեշտության գույքի, շեմից ցածր արժեքով միակ բնակարանի, ալիմենտի և մի շարք այլ եկամուտների վրա, աշխատավարձից կարող է պահվել առավելագույնը 30 տոկոս, ալիմենտի դեպքում՝ 75, արգելանքն ինքնին չի զրկում բնակարանում ապրելու հնարավորությունից, պարտքին ավելանում է կատարողական վճար՝ 5000 դրամ գումարած 2 կամ 4 տոկոս, իսկ պարտապանի մահվան դեպքում ժառանգները պատասխանատու են միայն իրենց անցած գույքի արժեքի սահմաններում, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։