Iravaban.net–ը ուսումնասիրել է Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական հարթակում հանրային քննարկման ներկայացված և Աշխատանքի և բարեկեցության նախարարության կողմից մշակված՝ «Պետական կենսաթոշակների մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին», «Պաշտոնատար անձանց գործունեության ապահովման, սպասարկման և սոցիալական երաշխիքների մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» և «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերը, որով առաջարկվում է 2027 թվականի հունվարի 1-ից վերանայել թաղման նպաստի տրամադրման կարգը և սահմանափակել դրա շահառուների շրջանակը։
Նախագծերի համաձայն՝ թաղման նպաստը կտրամադրվի միայն անապահովության նպաստ ստանալու իրավունք ունեցող ընտանիքի անդամի մահվան դեպքում։ Միաժամանակ նախատեսվում է համակարգել մահվան կապակցությամբ պետական բյուջեից տրամադրվող տարբեր վճարները։
Ովքե՞ր կստանան թաղման նպաստ
Գործող կարգավորման պայմաններում թաղման նպաստը տրամադրվում է մի քանի խմբերի՝ այդ թվում կենսաթոշակառուների և որոշ նպաստառուների մահվան դեպքում։
Նոր կարգավորմամբ նախատեսվում է, որ թաղման նպաստի իրավունք կունենա այն անձը, որը կատարել է անապահովության նպաստ ստանալու իրավունք ունեցող ընտանիքի՝ Հայաստանի Հանրապետությունում մահացած անդամի հուղարկավորությունը ՀՀ-ում։
Թաղման նպաստ ստանալու համար անհրաժեշտ կլինի դիմել մահվանից հետո վեց ամսվա ընթացքում։
Դիմումը կարող է մերժվել, եթե, մասնավորապես՝ դիմողը չունի դրա իրավունքը, անհրաժեշտ տվյալները չեն ներկայացվել, դիմումը ներկայացվել է սահմանված ժամկետից ուշ, տվյալ մահվան կապակցությամբ արդեն նշանակվել է թաղման նպաստ կամ հուղարկավորության ծախսերի հատուցում, ինչպես նաև եթե առկա է պետական բյուջե վերադարձման ենթակա՝ ավել վճարված կենսաթոշակի կամ նպաստի գումար։
Թաղման նպաստի չափը չի փոխվի
Նախագծերի հիմնավորման համաձայն՝ թաղման նպաստի չափը նախատեսվում է թողնել 200 հազար դրամ։
Միաժամանակ նախագծով սահմանվում է, որ թաղման նպաստի չափը չի կարող պակաս լինել նախկին չափից։
Հուղարկավորության ծախսերի հատուցումն ու թաղման նպաստը միաժամանակ չեն վճարվի ամբողջությամբ
Նախագծերով նախատեսվում է համակարգել այն դեպքերը, երբ անձի մահվան կապակցությամբ օրենքով նախատեսված է նաև հուղարկավորության ծախսերի հատուցում։
Եթե անձի մահվան դեպքում արդեն նշանակվել է թաղման նպաստ, ապա հուղարկավորության ծախսերի հատուցումը կտրամադրվի հուղարկավորության ծախսերի հատուցման սահմանված գումարի և ստացված թաղման նպաստի տարբերության չափով։
Նույն մոտեցումն առաջարկվում է կիրառել նաև զինծառայողների դեպքում։
Այսինքն՝ նույն մահվան կապակցությամբ նախատեսված պետական աջակցությունները չեն վճարվի կրկնակի՝ նույն չափով։
Ի՞նչ է նախատեսվում զինծառայողների դեպքում
«Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքում առաջարկվող լրացման համաձայն՝ եթե օրենքով նախատեսված անձի մահվան դեպքում նշանակվել է թաղման նպաստ, ապա հուղարկավորության ծախսերի հատուցումը կվճարվի սահմանված գումարի և թաղման նպաստի տարբերության չափով։
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ գործող կարգավորմամբ զինվորական ծառայության ժամանակ զոհված կամ մահացած զինծառայողների հուղարկավորության ծախսերի հատուցման չափը 700 հազար դրամ է։
Պաշտոնատար անձանց դեպքում ևս կփոխվի կարգավորումը
Առաջարկվում է «Պաշտոնատար անձանց գործունեության ապահովման, սպասարկման և սոցիալական երաշխիքների մասին» օրենքում «հուղարկավորության նպաստ» եզրույթը փոխարինել «հուղարկավորության ծախսերի հատուցում» եզրույթով։
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ դա պայմանավորված է նաև նրանով, որ «Պետական նպաստների մասին» օրենքով սահմանված պետական նպաստների տեսակների շարքում «հուղարկավորության նպաստ» հասկացություն նախատեսված չէ։
Միաժամանակ, եթե տվյալ անձի մահվան կապակցությամբ նշանակվել է թաղման նպաստ, հուղարկավորության ծախսերի հատուցումը նույնպես կտրամադրվի միայն դրանց տարբերության չափով։
Կփոխվի նաև որոշ պաշտոնատար անձանց կենսաթոշակի իրավունքի կարգավորումը
Փաթեթով առաջարկվում է փոփոխություն կատարել նաև այն կարգավորման մեջ, որը վերաբերում է պետական պաշտոն զբաղեցրած անձի կենսաթոշակի իրավունքին այն դեպքում, երբ նա պաշտոնից ազատվելու օրվա դրությամբ կամ դրանից հետո օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով դատապարտվել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության համար։
Նախագծով առաջարկվում է հստակեցնել, որ խոսքը պետք է լինի ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցագործության մասին։
Հիմնավորման մեջ նշվում է, որ 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող Քրեական օրենսգրքով ծանր և առանձնապես ծանր կարող են համարվել նաև անզգուշությամբ կատարված որոշ հանցանքներ։ Այդ պատճառով առաջարկվում է վերանայել գործող կարգավորումը։
Քանի՞ շահառու կարող է մնալ
Նախագծի ֆինանսական հաշվարկների համաձայն՝ 2025 թվականին թաղման նպաստ ստացած շահառուների թիվը կազմել է 21 768։
Նոր համակարգի ներդրման դեպքում 2027 թվականին ակնկալվում է մոտ 300-400 շահառու, այսինքն՝ շահառուների թիվը կարող է կրճատվել շուրջ 98 տոկոսով։
Հիմնավորման համաձայն՝ 2025 թվականին թաղման նպաստի գծով ծախսերը կազմել են 4 մլրդ 353.6 մլն դրամ։ Նոր համակարգի դեպքում ակնկալվում է մոտ 100 մլն դրամի ծախս, իսկ խնայողությունը կարող է կազմել շուրջ 4 մլրդ 260 մլն դրամ։
Նախագծի հեղինակների հիմնավորմամբ՝ առաջացող խնայողությունները հնարավոր կլինի ուղղել կենսաթոշակների բարձրացմանը։
Ե՞րբ կգործի նոր կարգը
Նոր կարգավորումները նախատեսվում է կիրառել 2027 թվականի հունվարի 1-ից հետո մահվան դեպքերի նկատմամբ։
Միաժամանակ գործող կարգավորումների վերաբերյալ օրենքների համապատասխան դրույթները կշարունակեն կիրառվել այն դեպքերում, երբ անձը մահացել է մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը։
Նոր կարգավորումներից բխող ենթաօրենսդրական ակտերը նախատեսվում է ընդունել օրենքների ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ երկու ամսվա ընթացքում։
Այսպիսով, նախագծերի փաթեթի ընդունման դեպքում թաղման նպաստը կվերածվի առավել հասցեական սոցիալական աջակցության գործիքի՝ այն կապելով անապահովության նպաստ ստանալու իրավունք ունեցող ընտանիքի անդամի մահվան հետ, իսկ մահվան կապակցությամբ տարբեր պետական վճարները կգործեն փոխհամակարգված,- տեղեկացնում է Iravaban.net–ը։