01.10.2026 | 12:44
(պատմական փաստեր և ավանդազրույցներ)
Թաջ Մահալի հետ կապված «հայուհի տիրուհու» պատմությունը վերաբերում է Մումթազ Մահալին (Արջումանդ Բանու Բեգում), ում հիշատակին կառուցվել է Թաջ Մահալը, ինչպես նաև Հերմինե (Հեղինե) Շահրիզամանին:
Այս թեմայով պատմագիտական և ժողովրդական վարկածները հետևյալն են.
1. Մումթազ Մահալի հայկական ծագման վարկածը
* Ըստ հայկական ավանդազրույցների և որոշ պատմական աղբյուրների՝ Մումթազ Մահալի մայրը կամ տատը եղել է հնդկահայ արիստոկրատիայի ներկայացուցիչ (հաճախ հիշատակվում է Հերմինե կամ Հեղինե անունով):
* Նշվում է, որ նա Մեծ Մողոլների կայսր Շահ Ջահանի սիրելի կինն էր, ում մահից հետո (1631 թ.) կայսրը որոշեց կառուցել աշխարհի հրաշալիքներից մեկը համարվող Թաջ Մահալ դամբարանը:
2. Պաշտոնական պատմագիտական վարկածը
* Պարսկական և հնդկական պաշտոնական պատմագրության համաձայն՝ Մումթազ Մահալը ծնվել է պարսկական ազնվական ընտանիքում: Նրա հայրը՝ Ասաֆ Խանը, վեզիր էր:
* Այնուամենայնիվ, Հնդկաստանի Մեծ Մողոլների պալատում հայերն ունեին հսկայական ազդեցություն, և պալատական հարեմում կային բազմաթիվ հայուհիներ (օրինակ՝ Աքբար Մեծի կինը՝ Մարիամ Զամանի Բեգումը), ինչն էլ հիմք է տվել հայկական արմատների մասին վարկածին:
3. Հնդկաստանի մյուս հայ թագուհիները
Հրայր ԿԱՄԵՆԴԱՏՅԱՆ