Խոսքը տարեց և հաշմանդամություն ունեցող այն անձանց մասին է, որոնք խնամք են ստանում շուրջօրյա խնամքի կենտրոններում, այսինքն՝ տուն-ինտերնատներում։ Հոկտեմբերի 1-ից գործող նոր չափորոշիչներով նրանցից յուրաքանչյուրի համար սենյակում պետք է լինի առնվազն 5 քառակուսի մետր, մեկ սենյակում պետք է բնակվի առավելագույնը չորս անձ, իսկ սննդի օրական էներգետիկ արժեքը չի կարող պակաս լինել 2100 կիլոկալորիայից։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, չափորոշիչները սահմանված են աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 2026 թվականի հուլիսի 31-ի N 91-Ն հրամանով։
Ո՞ւմ են վերաբերում չափորոշիչները
Հրամանը վերաբերում է տարեց կամ հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնամքին՝ բացառությամբ խնամատար ընտանիքներում կամ խնամակալի ու հոգաբարձուի ընտանիքում իրականացվող խնամքի։
Խնամքը տրամադրվում է չորս ձևաչափով՝ տնային պայմաններում, ցերեկային կենտրոններում, բնակչության սոցիալական պաշտպանության հաստատություններում, այսինքն՝ շուրջօրյա խնամքի կենտրոններում, և համայնքային փոքր տներում։ Չափորոշիչները տարբեր են յուրաքանչյուր ձևաչափի համար։
Որքա՞ն տարածք է հասնում մեկ շահառուին
Շուրջօրյա խնամքի կենտրոնում սենյակների բնակելի մակերեսը մեկ անձի հաշվարկով պետք է լինի առնվազն 5 քառակուսի մետր, իսկ մեկ սենյակում պետք է բնակվի առավելագույնը 4 անձ։
Անկողնային խնամք ստացողների սենյակներում կարող է միաժամանակ խնամք ստանալ մինչև 8 շահառու, բայց միայն այն պայմանով, որ պահպանվում է մեկ շահառուի հաշվով առնվազն 5 քառակուսի մետր անձնական տարածքի պահանջը։
Համայնքային փոքր տանը պահանջը նույնն է՝ 5 քառակուսի մետր, սակայն մեկ սենյակում պետք է բնակվի առավելագույնը 2 անձ։
Ի՞նչ գույքով պետք է ապահովված լինի շահառուն
Շուրջօրյա խնամքի կենտրոնում յուրաքանչյուր շահառու պետք է ապահովված լինի մահճակալով, փոքր պահարանով և աթոռով, իսկ յուրաքանչյուր սենյակ՝ սեղանով, հանդերձապահարանով, սառնարանով և հեռուստացույցով։
Մասնագիտացված խնամքի կենտրոնում այդ գույքը կարող է տրամադրվել մասամբ, բայց միայն այն դեպքում, երբ առկա են հակացուցումներ, որոնք հիմնավորված են սոցիալական աշխատողի, հոգեբանի և հոգեբույժի համատեղ եզրակացությամբ։
Առանձին պահանջ. շահառուն պետք է ապահովված լինի հեռախոսակապով և ինտերնետով։
Որքա՞ն է օրական սննդի նորման
Ընդհանուր տիպի շուրջօրյա խնամքի կենտրոններում սննդի օրական սպառման նվազագույն էներգետիկ արժեքը չպետք է պակաս լինի 2100 կիլոկալորիայից, իսկ մասնագիտացված կենտրոններում՝ 2200 կիլոկալորիայից։
Երկու դեպքում էլ օրական չափաքանակում պարտադիր պետք է պարունակվի առնվազն 10-15 տոկոս սպիտակուց, 28-32 տոկոս ճարպ և 55-60 տոկոս ածխաջրատ։
Հրամանը սահմանում է նաև ամենօրյա մթերացանկը։ Ընդհանուր տիպի կենտրոնում դա, մասնավորապես, օրական 300 գրամ ցորենի հաց և 200 գրամ երկրորդ տեսակի հաց, 200 գրամ կարտոֆիլ, 300 գրամ բանջարեղեն, 140 գրամ մսամթերք, 60 գրամ ձկնեղեն, 200 գրամ կաթ, 150 գրամ մածուն, 200 գրամ միրգ է։
Ի՞նչ սանիտարական պայմաններ են պահանջվում
Շուրջօրյա խնամքի կենտրոնում յուրաքանչյուր սենյակում կամ երկսենյակ բաժնում պետք է լինի մեկական զուգարանակոնք, լվացարան և ցնցուղ։ Փոքր տանը՝ յուրաքանչյուր 4 շահառուի հաշվով մեկական, իսկ ցերեկային կենտրոնում՝ երկու սանհանգույց յուրաքանչյուր 25 շահառուի հաշվով և ևս մեկը՝ աշխատակազմի համար։
Լվացքատունը պետք է կահավորված լինի յուրաքանչյուր շահառուի հաշվարկով առնվազն 1 կիլոգրամ հզորությամբ լվացքի մեքենաներով, կամ պետք է կնքվի պայմանագիր համապատասխան կազմակերպության հետ։
Ի՞նչ կանոն է գործում նոր ընդունվողի համար
Շուրջօրյա խնամքի կենտրոնը պետք է ունենա առանձնացված սենյակ՝ նոր ընդունված շահառուին առնվազն 3 օրացուցային օր առանձին պահելու և բժշկական զննության ենթարկելու համար՝ մեկուսարանային բաժանմունքի պահանջներին համապատասխան։
Ի՞նչ է սահմանված հանգստի և ժամանցի համար
Յուրաքանչյուր հարկում կամ բաժանմունքում պետք է լինեն հանգստի սենյակներ կամ սրահներ՝ բազկաթոռներով, բազմոցներով, սեղաններով և աթոռներով, առավելագույնը 15 շահառուի միաժամանակյա հանգստի համար, սեղանի խաղերով և առնվազն մեկ հեռուստացույցով։ Ցերեկային կենտրոնում նույն ցուցանիշը 10 շահառու է։
Կենտրոնը պետք է ապահովի նաև շահառուների տեղափոխումը բժշկական կազմակերպություններ, մշակութային միջոցառումներ և էքսկուրսիաներ՝ սեփական կամ վարձակալած, հաշմանդամություն ունեցող անձանց կարիքներին հարմարեցված տրանսպորտով։
Ինչպիսի՞ն են տնային խնամքի չափորոշիչները
Տնային պայմաններում խնամք ստացողները բաժանվում են երկու խմբի՝ Ա և Բ, ըստ այն բանի, թե ինքնասպասարկման, տեղաշարժի, կողմնորոշման, հաղորդակցման և վարքը հսկելու յոթ կարողություններից քանիսն է անձն ինքնուրույն կատարել չկարողանում։
Ծառայությունները տրամադրվում են շաբաթվա բոլոր օրերին՝ ժամը 9:00-ից 18:00-ն։ Ա խմբի շահառուին սոցիալական սպասարկողն այցելում է օրական երկու անգամ՝ մեկական ժամով, կամ մեկ անգամ՝ երկու ժամով, իսկ բուժքույրը՝ շաբաթական առնվազն երկու անգամ։ Բ խմբի դեպքում սոցիալական սպասարկողի այցերը շաբաթական առնվազն երկու անգամ են, բուժքրոջ այցը՝ շաբաթական մեկ։
Ի՞նչ կանոններ են գործում ցերեկային կենտրոնում
Ցերեկային կենտրոնում խնամքը տրամադրվում է աշխատանքային օրերին՝ 9:00-18:00։ Ծառայությունների շարքում են սննդի կազմակերպումը, սոցիալ-հոգեբանական օգնությունը, իրավական խորհրդատվությունը և հաշմանդամություն ունեցող անձի աշխատանքային վերականգնման անհատական ծրագրի կազմումը։
Քանի՞ մասնագետ պետք է լինի
Հրամանը մանրամասն սահմանում է հաստիքային միավորները։ Շուրջօրյա խնամքի կենտրոնում, օրինակ, սոցիալական աշխատողը և հոգեբանը նախատեսվում են յուրաքանչյուր 70 շահառուի հաշվարկով, տնօրենի տեղակալը՝ 101 և ավելի շահառուի դեպքում։
Տնային խնամքի դեպքում սոցիալական աշխատողի մեկ հաստիքը նախատեսվում է առավելագույնը 50 շահառուի, բուժքրոջը՝ 25 շահառուի, իսկ սոցիալական սպասարկողինը՝ 12 շահառուի հաշվարկով, մասնագիտացված խնամքի դեպքում՝ 10 շահառուի։
Մինչև ե՞րբ են գործելու այս չափորոշիչները
Սա կարևոր նրբերանգ է։ Հրամանն ունի երկու հավելված, և դրանք գործում են տարբեր ժամկետներում։
Հավելված 1-ի չափորոշիչներն ուժի մեջ են մտնում 2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ից և գործում են մինչև 2028 թվականի հունվարի 1-ը։ Բացառություն են 6-րդ, 8-րդ և 9-րդ գլուխները՝ սննդի, հագուստի ու կոշկեղենի և սանիտարահիգիենիկ պարագաների մասով, որոնք գործում են միայն մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը։
Հավելված 2-ի չափորոշիչներն ուժի մեջ են մտնում 2028 թվականի հունվարի 1-ից, իսկ դրա 9-18-րդ և 21-24-րդ աղյուսակները՝ 2027 թվականի հունվարի 1-ից։
Ի՞նչ է տրամադրվում հագուստից
Հրամանով սահմանված են նաև հագուստի և անկողնային պարագաների նորմերը։ Դրանցով, օրինակ, ձմեռային վերարկուն կամ մուշտակը տրամադրվում է մեկ հատ՝ վեց տարվա օգտագործման ժամկետով, ամառային կոշիկը՝ մեկ զույգ մեկ տարվա, սավանը և բարձի երեսը՝ երկուական հատ տարեկան, իսկ անկողնային խնամքի կարիք ունեցողների համար տակդիրները՝ տարեկան 730 հատ։
Այս գլուխը, ինչպես նշվեց, գործում է մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ հոկտեմբերի 1-ից գործող չափորոշիչներով շուրջօրյա խնամքի կենտրոնում մեկ շահառուին պետք է հասնի առնվազն 5 քառակուսի մետր, մեկ սենյակում կարող է բնակվել առավելագույնը 4 անձ, փոքր տանը՝ 2, սննդի օրական էներգետիկ արժեքը ընդհանուր տիպի կենտրոնում չի կարող պակաս լինել 2100 կիլոկալորիայից, մասնագիտացվածում՝ 2200-ից, յուրաքանչյուր սենյակում կամ երկսենյակ բաժնում պետք է լինի սանհանգույց և ցնցուղ, շահառուն պետք է ապահովված լինի հեռախոսակապով և ինտերնետով, նոր ընդունվողը երեք օր պահվում է առանձնացված սենյակում, տնային խնամքը տրամադրվում է շաբաթվա բոլոր օրերին՝ 9:00-18:00, իսկ Հավելված 1-ի չափորոշիչները գործում են մինչև 2028 թվականը՝ բացառությամբ սննդի, հագուստի և հիգիենայի գլուխների, որոնք ուժի մեջ են մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։