24 Սեպտեմբերի 2026, 22:00
Հայազգի նշանավոր գործարար Գեորգի Լիանոսյանը ծնվել է 1835 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Սիղնաղում՝ Աստրախանի վաճառական Ստեփան Մարտինի Լիանոսյանի ընտանիքում։ Ստանալով իրավաբանական կրթություն՝ նա իր կարիերան սկսել է դատական համակարգում։ Սակայն շուտով նա իր ներուժն ու եռանդը ներդրել է խոշոր բիզնեսի զարգացման մեջ։
1880-ական թվականների սկզբին Լիանոսյանը հետաքրքրվել է հեռանկարային նավթարդյունաբերությամբ և Բաքվի շրջանում ձեռք բերել նավթաբեր հողատարածքներ։ Այստեղ նա ստեղծել է հզոր արտադրական ենթակառուցվածք՝ գործարանների համալիր, որի կազմում էին բենզինի, կերոսինի, յուղերի և գիպսոլիտի գործարանները, ինչպես նաև Բաքվում և Բաթումում գտնվող պահեստներն ու տրանսպորտային հանգույցները։
Էներգետիկ ոլորտում նրա գործունեության գագաթնակետը 1896 թվականն էր՝ «Ռուսական նավթարդյունաբերական ընկերության» (ՌՈՒՆՈ) հիմնադրումը՝ ավելի քան 1 միլիոն ռուբլի կապիտալով։ Լիանոսյանը մինչև կյանքի վերջ եղել է ընկերության նախագահը։
Լիանոսյանի հետաքրքրությունները «սև ոսկով» չէին սահմանափակվում։ Նա փաստացի ստեղծել էր իսկական «խավիարային կայսրություն» ՝ վարձակալելով Կասպից ծովի ձկնորսական արդյունագործությունները և բացելով հանրահայտ «Խավիարի տներ» Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում և Փարիզում։ Հենց նրա ձեռնարկատիրական լայն գործունեության շնորհիվ կասպյան սև խավիարը դարձել է շքեղության խորհրդանիշ և Ռուսաստանի յուրօրինակ այցեքարտը Եվրոպայում։
Գեորգի Մարտինի Լիանոսյանը նշանակալի հետք է թողել նաև Մոսկվայի պատմության մեջ։ 1888 թվականին նա ձեռք է բերել Ալտուֆևո կալվածքը, իսկ 1903-1904 թվականներին այդ հողատարածքներում հիմնել բարեկարգ ամառանոցային ավան, որը ժամանակի ընթացքում վերածվել է Մոսկվայի հայտնի վարչական շրջանի՝ Լիանոզովոյի։
Բացի այդ, հենց Լիանոսյանն է վերակառուցել իրեն պատկանող՝ Կամերգերսկի նրբանցքում գտնվող շենքը՝ այն հարմարեցնելով թատրոնի համար։ Հետագայում այդ շենքում է տեղակայվել հանրահայտ Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնը (ՄԽԱՏ)։
Լինելով գործող պետական խորհրդական՝ Լիանոսյանը մեծ ուշադրություն էր դարձնում բարեգործությանը։ Նա մշտապես եղել է Մոսկվայի աղքատ հայերի Կասպարովյան որբանոցի խորհրդի կազմում, աջակցել է գթության քույրերի համայնքներին և աշխատել է որպես Մոսկվայի բանտային կոմիտեի տնօրեն՝ հոգ տանելով նաև կալանավորների մասին։
Նրա ընտանեկան գործը շարունակել են նրա ժառանգները։ Որդին՝ Ստեփան Գեորգիի Լիանոսյանը, դարձել է Ռուսական կայսրության խոշորագույն նավթային մագնատներից մեկը և ստեղծել հսկայական «GUMA» կոնցեռնը։
Գեորգի Լիանոսյանը մահացել է 1907 թվականի փետրվարի 28-ին (նոր տոմարով՝ մարտի 3-ին) Մոսկվայում և թաղվել հայկական գերեզմանատանը։ Թեև նրա գերեզմանը չի պահպանվել, նրա հիշատակը շարունակում է ապրել մայրաքաղաքի մի ամբողջ շրջանի անվանման և հայրենական արդյունաբերության պատմության մեջ։