Նոտարը գործում է Հայաստանի Հանրապետության անունից, և նրա վարքագիծը կարգավորվում է ոչ միայն օրենքով, այլև էթիկայի կանոններով։ Դրանց խախտումն ինքնին կարգապահական պատասխանատվության հիմք է, իսկ բողոք ներկայացնելու իրավունքն ունի ցանկացած անձ։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, հարցը կարգավորվում է «Նոտարիատի մասին» օրենքով և Նոտարական էթիկայի կանոններով։
Ի՞նչ է համարվում խախտում
Էթիկայի կանոններով նոտարը և նրա աշխատակազմը պարտավոր են իրենց դիմած անձանց նկատմամբ ցուցաբերել հարգալից վերաբերմունք, պահպանել համբերություն և հարգանք, ինչպես նաև հետևել խոսքի կուլտուրային, վարքին ու արտաքին տեսքին։ Նոտարը պարտավոր է նոտարական գրասենյակում ապահովել բարեկիրթ և հարգալից վերաբերմունք նոտարական ծառայություններից օգտվող անձանց նկատմամբ և ձեռնպահ մնալ հասարակության համակեցության նորմերը ոտնահարող արարքներից, իսկ նոտարը և նրա աշխատակազմն իրավունք չունեն ներկայանալ աշխատանքի թմրադեղեր կամ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։
Առանձին պարտականություն է տեղեկացնելը. օրենքով նոտարը պարտավոր է անձանց պարզաբանել նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները և զգուշացնել նոտարական գործողությունների կատարման հետևանքների մասին, որպեսզի անձի իրավական անտեղյակությունը չօգտագործվի ի վնաս իրեն։
Ո՞ւր դիմել
Բողոքը կարող եք ներկայացնել արդարադատության նախարարություն կամ նոտարական պալատ։ Օրենքով կարգապահական վարույթ հարուցելու առիթներից առաջինը հենց դիմումը կամ բողոքն է։
Կարևոր տարբերություն կա։ Կարգապահական վարույթ կարող են հարուցել և՛ արդարադատության նախարարը, և՛ նոտարական պալատը, սակայն պալատը վարույթ հարուցում է միայն էթիկայի կանոնների ակնհայտ խախտման հիմքով, մինչդեռ նախարարը՝ օրենքով սահմանված բոլոր հիմքերով։ Ընդ որում, եթե միևնույն առիթով և հիմքով վարույթ են հարուցել երկուսն էլ, պալատի հարուցած վարույթը կարճվում է։
Օրենքով նոտարական պալատի գործունեության նկատմամբ վերահսկողությունն իրականացնում է արդարադատության նախարարությունը։ Պալատի նախագահը պարտավոր է ժողովի, վարչության կամ իր ընդունած որոշումների պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկել նախարարություն, իսկ նախարարությունն իրավունք ունի դիմել դատարան՝ օրենքին, իրավական ակտերին կամ պալատի կանոնադրությանը հակասող որոշումներն անվավեր ճանաչելու համար։
Ի՞նչ ժամկետներ և ընթացակարգ է գործում
Ժամկետը խիստ է. նոտարը չի կարող ենթարկվել կարգապահական պատասխանատվության, եթե խախտումն առաջացրած գործողությունների կատարման պահից անցել է մեկ տարի։
Վարույթի տևողությունը չի կարող վեց շաբաթից ավելի լինել և կարող է երկարաձգվել մեկ անգամ՝ երեք շաբաթով։ Նոտարը վարույթ հարուցելու մասին ծանուցվում է մեկ օրվա ընթացքում։ Վարույթը կարող է նաև կարճվել, մասնավորապես եթե խախտման փաստը հիմնավորված չէ կամ ժամկետն անցել է։
Ի՞նչ տույժ կարող է կիրառվել
Օրենքով նոտարի նկատմամբ կարող է նշանակվել չորս տույժից մեկը՝ նախազգուշացում, նկատողություն, խիստ նկատողություն կամ գործունեության կասեցում մինչև վեց ամիս ժամկետով։ Օրենքը տույժի տեսակը չի կապում խախտման հիմքի հետ. էթիկայի կանոնների խախտման դեպքում ևս կարող է կիրառվել այս չորսից ցանկացածը։
Ընտրությունը կատարվում է համաչափության սկզբունքով. տույժը պետք է համաչափ լինի խախտմանը, և կիրառելիս հաշվի են առնվում խախտման հետևանքները, նոտարի մեղքի աստիճանը, առկա տույժերը և նրան բնութագրող այլ հանգամանքներ։
Այստեղ ևս կա էական տարբերություն։ Արդարադատության նախարարն իրավասու է կիրառելու բոլոր չորս տույժը, իսկ նոտարական պալատը՝ միայն նախազգուշացումը և նկատողությունը։ Այսինքն՝ ամենախիստ երկու միջոցը կարող է կիրառել բացառապես նախարարը։
Հնարավոր ամենածանր հետևանքը պաշտոնից ազատումն է։ Եթե նոտարը մեկ տարվա ընթացքում կրկնակի է ենթարկվել կարգապահական պատասխանատվության, և տույժերից առնվազն մեկը խիստ նկատողություն է կամ գործունեության կասեցում, նա ազատվում է պաշտոնից։ Այսինքն՝ վարքագծի կրկնվող խախտումները կարող են հանգեցնել ոչ միայն տույժի, այլև նոտարի լիազորությունների դադարեցման։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ նոտարի և նրա աշխատակազմի անհարգալից վերաբերմունքը էթիկայի կանոնների խախտում է և կարգապահական պատասխանատվության հիմք, բողոքը կարելի է ներկայացնել արդարադատության նախարարություն կամ նոտարական պալատ, օրենքը տույժի տեսակը չի կապում խախտման հիմքի հետ, ուստի էթիկայի խախտման համար ևս կարող է կիրառվել չորս տույժից ցանկացածը՝ ըստ համաչափության, սակայն պալատը կարող է կիրառել միայն նախազգուշացում ու նկատողություն, մինչդեռ խիստ նկատողությունը և մինչև վեց ամիս կասեցումը կիրառում է բացառապես նախարարը, բողոք ներկայացնելու ժամկետը խախտման պահից մեկ տարի է, վարույթի տևողությունը՝ մինչև վեց շաբաթ՝ երեք շաբաթով երկարաձգելու հնարավորությամբ, իսկ մեկ տարվա ընթացքում կրկնակի պատասխանատվության և տույժերից մեկը խիստ նկատողություն կամ կասեցում լինելու դեպքում նոտարն ազատվում է պաշտոնից, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։